Ροή ειδήσεων
ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
© 2026 ygeiax.gr

Αναζήτηση

Πατήστε Enter ή κάντε κλικ στο εικονίδιο αναζήτησης

ΥΓΕΙΑ

Μεσημεριανός ύπνος: Μελέτη 19 ετών συνδέει τη μεγαλύτερη διάρκεια και συχνότητα με αυξημένο κίνδυνο θανάτου

Σε 1.338 μεγαλύτερους ενήλικες, τα μοτίβα ύπνου καταγράφηκαν αντικειμενικά και ενδέχεται να αποτελούν πρώιμη ένδειξη υποκείμενων παθήσεων ή επιδείνωσης της υγείας

Μεσημεριανός ύπνος: Μελέτη 19 ετών συνδέει τη μεγαλύτερη διάρκεια και συχνότητα με αυξημένο κίνδυνο θανάτου

Ένας καθημερινός υπνάκος μπορεί να φαίνεται ένας ακίνδυνος τρόπος να ανακτήσει κανείς τις δυνάμεις του. Ωστόσο, νέα έρευνα δείχνει ότι ορισμένες συνήθειες ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας ενδέχεται να δίνουν σημαντικές ενδείξεις για την υγεία των ανθρώπων καθώς μεγαλώνουν. Η μεγαλύτερη διάρκεια και η συχνότερη λήψη υπνάκων, ιδίως το πρωί, συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο θανάτου στους μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες.

Ερευνητές από το Mass General Brigham και το Rush University Medical Center εξέτασαν τις συνήθειες ύπνου 1.338 μεγαλύτερων σε ηλικία ενηλίκων, με παρακολούθηση έως και 19 ετών. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο JAMA Network Open, δείχνουν ότι η παρακολούθηση του ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας θα μπορούσε να βοηθήσει στον εντοπισμό υποκείμενων παθήσεων ή πρώιμων ενδείξεων επιδείνωσης της υγείας.

«Ο υπερβολικός ύπνος κατά τη διάρκεια της ημέρας σε μεγαλύτερη ηλικία έχει συνδεθεί με νευροεκφύλιση, καρδιαγγειακές παθήσεις και αυξημένη νοσηρότητα. Ωστόσο, πολλά από αυτά τα ευρήματα βασίζονται σε συνήθειες ύπνου που αναφέρουν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες και δεν λαμβάνουν υπόψη στοιχεία όπως το πότε κοιμούνται και πόσο τακτικά», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Chenlu Gao, PhD, ερευνητής στο Τμήμα Αναισθησιολογίας του Mass General Brigham και συνεργαζόμενος ερευνητής στο Τμήμα Ιατρικής, στον τομέα Διαταραχών Ύπνου και Κιρκάδιου Ρυθμού. «Η μελέτη μας είναι μία από τις πρώτες που δείχνουν συσχέτιση μεταξύ μοτίβων ύπνου που μετρήθηκαν αντικειμενικά και θνησιμότητας. Υποδηλώνει ότι η παρακολούθηση αυτών των μοτίβων έχει μεγάλη κλινική αξία για τον έγκαιρο εντοπισμό προβλημάτων υγείας».

Γιατί οι επιστήμονες μελετούν τον ύπνο κατά τη διάρκεια της ημέρας

Ο ύπνος κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι συχνός στους μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες, με εκτιμήσεις να δείχνουν ότι το 20% έως 60% κοιμάται τακτικά. Ένας περιστασιακός υπνάκος μπορεί να βοηθήσει στην ανάκτηση ενέργειας και στη βελτίωση της εγρήγορσης, αλλά ο υπερβολικός ύπνος την ημέρα σε μεγαλύτερη ηλικία έχει συνδεθεί με διάφορα προβλήματα υγείας.

Παρά τις συσχετίσεις αυτές, οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη πλήρη εικόνα για τη σχέση συγκεκριμένων συνηθειών ύπνου με τη μακροπρόθεσμη υγεία. Πολλές παλαιότερες μελέτες βασίστηκαν στην ανάκληση και την αυτοαναφορά των συνηθειών ύπνου από τους συμμετέχοντες, κάτι που ενδέχεται να μην αποτυπώνει με ακρίβεια την πραγματικότητα. Συχνά, επίσης, δεν εξέταζαν σημαντικές λεπτομέρειες, όπως τη διάρκεια και την ώρα των υπνάκων, καθώς και το πόσο μεταβάλλονταν οι συνήθειες από μέρα σε μέρα.

Για να καταγράψει τις συνήθειες με μεγαλύτερη αξιοπιστία, η ερευνητική ομάδα ανέλυσε στοιχεία από τη μελέτη Rush Memory and Aging Project. Η μελέτη ξεκίνησε το 1997 και σχεδιάστηκε κυρίως για να διερευνήσει τη μνήμη, τις νοητικές ικανότητες και τη νευρολογική έκπτωση σε μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες στο βόρειο Ιλινόις, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν λευκοί.

Από το 2005, οι συμμετέχοντες φορούσαν για 10 ημέρες συσκευές καταγραφής της δραστηριότητας στον καρπό, οι οποίες αποτύπωναν τις περιόδους ανάπαυσης και κίνησής τους. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τις μετρήσεις για να εντοπίσουν τον ύπνο κατά τη διάρκεια της ημέρας και να αξιολογήσουν τη διάρκειά του, τη συχνότητα, την ώρα και τις ημερήσιες διακυμάνσεις.

Μεγαλύτερη διάρκεια και συχνότεροι υπνάκοι συνδέθηκαν με υψηλότερο κίνδυνο θανάτου

Έως το 2025, οι ερευνητές είχαν συγκεντρώσει στοιχεία παρακολούθησης διάρκειας έως και 19 ετών για 1.338 συμμετέχοντες. Εξέτασαν αν οι συνήθειες ύπνου που είχαν καταγραφεί στην αρχική αξιολόγηση συνδέονταν με την πιθανότητα θανάτου από οποιαδήποτε αιτία τα επόμενα χρόνια.

Τα αποτελέσματα ανέδειξαν αρκετά αξιοσημείωτα μοτίβα. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ενήλικες που κοιμούνταν περισσότερη ώρα κατά τη διάρκεια της ημέρας ή έπαιρναν συχνότερα υπνάκους είχαν υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας. Φάνηκε, επίσης, ότι είχε σημασία η ώρα του ύπνου.

Κάθε επιπλέον ώρα ύπνου την ημέρα συνδέθηκε με περίπου 13% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου. Κάθε ένας επιπλέον υπνάκος ημερησίως συνδέθηκε με αύξηση του κινδύνου κατά περίπου 7%.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα αφορούσε τους πρωινούς υπνάκους. Οι συμμετέχοντες που κοιμούνταν το πρωί είχαν κατά 30% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με όσους κοιμούνταν το απόγευμα.

Ωστόσο, δεν συνδέθηκαν όλες οι πτυχές του ύπνου με δυσμενέστερες εκβάσεις. Οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν αυξημένο κίνδυνο θανάτου σε σχέση με την ακανόνιστη λήψη υπνάκων. Αυτό υποδηλώνει ότι οι αλλαγές στην ώρα ή τη διάρκεια του ύπνου από μέρα σε μέρα δεν αποτελούσαν κατ’ ανάγκην ένδειξη αυξημένου κινδύνου.

Μπορούν οι συνήθειες ύπνου να αποκαλύψουν κρυφά προβλήματα υγείας;

Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν πως οι υπνάκοι προκαλούν άμεσα προβλήματα υγείας ή μειώνουν το προσδόκιμο ζωής. Αντίθετα, ο υπερβολικός ύπνος κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να αντανακλά παθήσεις ή αλλαγές στον οργανισμό που δεν έχουν ακόμη αναγνωριστεί.

«Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι πρόκειται για συσχέτιση και όχι για αιτιώδη σχέση. Ο υπερβολικός ύπνος κατά τη διάρκεια της ημέρας πιθανότατα αποτελεί ένδειξη υποκείμενης νόσου, χρόνιων παθήσεων, διαταραχών ύπνου ή απορρύθμισης του κιρκάδιου ρυθμού», δήλωσε ο Gao. «Τώρα που γνωρίζουμε ότι υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των μοτίβων ύπνου και των ποσοστών θνησιμότητας, μπορούμε να υποστηρίξουμε τη χρήση φορετών συσκευών για την αξιολόγηση του ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας, με στόχο την πρόβλεψη προβλημάτων υγείας και την πρόληψη περαιτέρω επιδείνωσης».

Τα ευρήματα ανοίγουν το ενδεχόμενο οι φορετοί ανιχνευτές δραστηριότητας να αποτελέσουν στο μέλλον χρήσιμα εργαλεία παρακολούθησης της υγείας των μεγαλύτερων σε ηλικία ενηλίκων. Ο εντοπισμός αλλαγών στις συνήθειες ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας θα μπορούσε να βοηθήσει τους επαγγελματίες υγείας να αναγνωρίζουν νωρίτερα ενδείξεις υποκείμενης νόσου, διαταραγμένων κύκλων ύπνου ή νευρολογικής έκπτωσης.

Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί πόσο αποτελεσματικά μπορούν τα μοτίβα ύπνου να προβλέψουν συγκεκριμένες παθήσεις. Η μελέτη, πάντως, υποδηλώνει ότι ακόμη και κάτι τόσο συνηθισμένο όσο ένας καθημερινός υπνάκος μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη συνολική υγεία.

Συγγραφείς, γνωστοποιήσεις και χρηματοδότηση

Εκτός από τους Gao και Li, στους ερευνητές του Mass General Brigham που συμμετείχαν στη μελέτη περιλαμβάνονται οι Ruixue Cai, Xi Zheng, Arlen Gaba, Lei Gao και Kun Hu. Στους υπόλοιπους συντελεστές περιλαμβάνονται οι Lei Yu, Aron S. Buchman και David A. Bennett.

Ο Li έλαβε οικονομική δωρεά από την iFutureLab για την υποστήριξη της έρευνας, καθώς και αμοιβές συμβούλου ως πρόεδρος του τομέα Cardiac Dynamics και επίτιμος ισόβιος συνιδρυτής του Επιστημονικού Συμβουλευτικού Συμβουλίου iFutureLab-HEKA. Έλαβε, επίσης, τιμητική αμοιβή για διάλεξη στο Shandong University.

Ο Hu έλαβε αμοιβές συμβούλου ως πρόεδρος του τομέα Medical Biodynamics και επίτιμος ισόβιος συνιδρυτής του Επιστημονικού Συμβουλευτικού Συμβουλίου iFutureLab-HEKA. Το Mass General Brigham εξέτασε και διαχειρίστηκε τα σχετικά συμφέροντα των Li και Hu σύμφωνα με τις πολιτικές του για τις συγκρούσεις συμφερόντων. Τα συμφέροντα αυτά δεν σχετίζονται με την παρούσα έρευνα.

Η έρευνα υποστηρίχθηκε από το American Academy of Sleep Medicine Foundation (290-FP-22), το Alzheimer’s Association Research Fellowship to Promote Diversity (AARFD-22-928372) και το National Institute on Aging (RF1AG064312; R01AG083799).

Ο Gao C. έλαβε πρόσθετη χρηματοδότηση από το National Heart Lung and Blood Institute (5T32HL007901). Ο Li έλαβε υποστήριξη από το BrightFocus Foundation (A2020886S) και αρχική χρηματοδότηση από το Τμήμα Αναισθησίας, Εντατικής Θεραπείας και Ιατρικής του Πόνου του Massachusetts General Hospital. Αρχική χρηματοδότηση από το ίδιο τμήμα έλαβε και ο Hu.

Ο Gao L. έλαβε πρόσθετη υποστήριξη από το Alzheimer’s Association (AACSF-23-1148490), το National Institute on Aging (R03AG087439), το American Academy of Sleep Medicine (352-DS-24) και το National Institute of General Medical Sciences (R35GM160254).

Το Rush Memory and Aging Project χρηματοδοτήθηκε από τα National Institutes of Health (R01AG056352 και R01AG017917).

Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/mesimerianos-ypnos-meleti-19-eton-syndeei-ti-megalyteri-diarkeia-kai-sychnotita-me-ayximeno-kindyno-thanatoy/29926

NETWORK