Τεχνητή νοημοσύνη: Η θέση της σε ένα αποδοτικό σύστημα υγείας

Άρθρο του Μιχάλη Κατρίνη, βουλευτή Ηλείας με το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής

Στην πρόληψη, τη διάγνωση, την παρακολούθηση χρονίων ασθενών και την οργάνωση των υπηρεσιών υγείας μπορεί να φέρει αλλαγές η τεχνητή νοημοσύνη. Έχει τη δυνατότητα να διευκολύνει τους γιατρούς στην ταχύτερη επεξεργασία πληροφοριών, να περιορίσει τη γραφειοκρατία και να ενισχύσει τον προγραμματισμό. Το αν οι δυνατότητες αυτές θα μεταφραστούν σε καλύτερη και ασφαλέστερη περίθαλψη των ασθενών είναι εκείνο που θα καθορίσει την αξία της.

Τεχνητή νοημοσύνη και ανισότητες στην πρόσβαση στην υγεία

Σε ένα σύστημα που αντιμετωπίζει ελλείψεις προσωπικού, μεγάλες αναμονές και ανισότητες καλείται να ενταχθεί η τεχνητή νοημοσύνη. Η Eurostat καταγράφει ότι στην Ελλάδα, το 2025, το 21,5% όσων χρειάστηκαν ιατρική εξέταση ή θεραπεία δεν την έλαβαν τουλάχιστον μία φορά. Για το 70,9% αυτών, κύριο εμπόδιο ήταν το κόστος. Αν δεν υπάρχουν διαθέσιμοι γιατροί, εξετάσεις και συνέχεια στη θεραπεία, ακόμη και το καλύτερο ψηφιακό εργαλείο θα παράγει πληροφορίες τις οποίες το σύστημα αδυνατεί να αξιοποιήσει. Ένα προηγμένο λογισμικό δεν μπορεί να καλύψει κενή ιατρική βάρδια ούτε να θέσει σε λειτουργία ένα κλειστό χειρουργείο.

Κοινωνική αξία έχει η τεχνολογία όταν συμβάλλει στον περιορισμό των ανισοτήτων που σχετίζονται με την απόσταση, την αναμονή και το κόστος της θεραπείας. Με την τηλεϊατρική είναι δυνατόν να αποφεύγονται άσκοπες μετακινήσεις και να παρέχεται εξειδικευμένη υποστήριξη στην περιφέρεια, υπό την προϋπόθεση ότι λειτουργούν στελεχωμένα Κέντρα Υγείας, υπάρχει ο κατάλληλος εξοπλισμός και ακολουθεί παρακολούθηση μετά την τηλεσυνεδρία.

Για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην υγεία, βασική προϋπόθεση είναι να υπάρχει ανθρώπινη εποπτεία. Κάθε γιατρός χρειάζεται να γνωρίζει τα όρια των εφαρμογών, να ελέγχει τις υποδείξεις τους και να τις απορρίπτει αν το επιβάλλει η κλινική του κρίση. Η ευθύνη για ένα λάθος δεν είναι δυνατόν να επιβαρύνει αποκλειστικά τον επαγγελματία υγείας. Χρειάζεται σαφής κατανομή ανάμεσα στον κατασκευαστή, τον προμηθευτή και τη διοίκηση της μονάδας, η οποία επιλέγει τη σύγχρονη τεχνολογία και την εφαρμόζει με κατάλληλη εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού.

Ανθρώπινη εποπτεία και κυβερνοασφάλεια στην υγεία

Για να λειτουργούν με ασφάλεια οι εφαρμογές, απαιτούνται αξιόπιστα δεδομένα και ανθεκτικές ψηφιακές υποδομές. Η εξάρτηση της περίθαλψης από ψηφιακά συστήματα καθιστά την κυβερνοασφάλεια όλο και πιο στενά συνδεδεμένη με τη συνέχιση της φροντίδας. Μια κυβερνοεπίθεση μπορεί να διακόψει τη λειτουργία εργαστηρίων, τη συνταγογράφηση και τα χειρουργεία, να αποκλείσει την πρόσβαση σε ιατρικούς φακέλους ή να οδηγήσει σε διαρροή ιατρικών δεδομένων.

Σήμερα είμαστε «γυμνοί» απέναντι στις κυβερνοεπιθέσεις. Η πρώτη σχετική διυπουργική σύσκεψη για την προστασία υποδομών και δικτύων πραγματοποιήθηκε μόλις τον περασμένο Ιούνιο, γεγονός που φανερώνει την καθυστέρηση στην αντιμετώπιση μιας απειλής η οποία εξελίσσεται εδώ και χρόνια. Κάθε νοσοκομείο χρειάζεται να διαθέτει σχέδιο για αδιάλειπτη λειτουργία, ασφαλή αντίγραφα δεδομένων, ασκήσεις ετοιμότητας, κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό και αυστηρό έλεγχο των εξωτερικών συνεργατών.

Ένα σύγχρονο κράτος χρειάζεται να καταθέσει ένα ενιαίο σχέδιο, το οποίο θα προβλέπει ασφαλή δεδομένα με δυνατότητα διαλειτουργικότητας, εκπαίδευση των υγειονομικών, σταθερή χρηματοδότηση και δημόσια λογοδοσία για το κόστος και τα αποτελέσματα. Το ΠΑΣΟΚ θεωρεί ότι μεταρρύθμιση με δυνατότητα να αλλάξει την εικόνα μέσα στην επόμενη πενταετία είναι η δημιουργία καθολικού δικτύου ισχυρής πρωτοβάθμιας φροντίδας, συνδεδεμένου με πλήρη ηλεκτρονικό φάκελο υγείας και στελεχωμένες τοπικές δομές.

Με αυτά τα θεμέλια, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο καλύτερου συντονισμού, αναβάθμισης της ποιότητας της φροντίδας και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας. Η αποτελεσματικότητά της θα φανεί από τον χρόνο που εξοικονομεί ο γιατρός, την ταλαιπωρία που γλιτώνει ο πολίτης και τη δυνατότητα του δημόσιου συστήματος να εξακολουθεί να λειτουργεί σε περιόδους δοκιμασίας. Για να προσφέρει ποιοτικές υπηρεσίες υγείας σε όλους τους πολίτες, το σύστημα αυτό πρέπει να ανασυγκροτηθεί.