Οι γονείς συχνά συγκρίνουμε τα παιδιά με πρόθεση να τα ενθαρρύνουμε: θέλουμε να προσπαθήσουν περισσότερο, να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους ή να καλλιεργήσουν τις δεξιότητές τους. Ωστόσο, το παιδί μπορεί να μην εισπράξει αυτή τη στάση ως υποστήριξη, αλλά ως ένδειξη ότι δεν είναι αρκετά καλό.
Η προσωπικότητα, οι ικανότητες και ο ρυθμός ανάπτυξης διαφέρουν από παιδί σε παιδί. Αν οι συγκρίσεις με συνομηλίκους γίνονται διαρκώς, υπάρχει ο κίνδυνος να μη βλέπουμε όσα κάνουν το δικό μας παιδί ξεχωριστό.
Πώς επηρεάζουν οι συγκρίσεις την ψυχολογία του παιδιού;
Η ψυχολογία επισημαίνει ότι η εικόνα που σχηματίζει ένα παιδί για τον εαυτό του διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από τα μηνύματα των ανθρώπων που έχουν σημαντική θέση στη ζωή του.
Αν ακούει συχνά ότι κάποιο άλλο παιδί τα καταφέρνει καλύτερα, μπορεί με τον καιρό να αμφιβάλλει για τις δικές του ικανότητες. Έτσι, αντί να παρακολουθεί τη δική του εξέλιξη, ενδέχεται να αναζητά συνεχώς επιβεβαίωση με βάση το πώς αποδίδει συγκριτικά με τους άλλους.
Οι επαναλαμβανόμενες αρνητικές συγκρίσεις ενδέχεται ακόμη να:
- Πλήξουν την αυτοπεποίθησή του και εντείνουν την αίσθηση ότι δεν είναι αρκετό.
- Του προκαλέσουν φόβο μήπως αποτύχει ή απογοητεύσει τους γονείς του.
- Οξύνουν τον ανταγωνισμό και τη ζήλια μεταξύ αδελφών.
- Το κάνουν να διστάζει να δοκιμάσει καινούργιες δραστηριότητες, ειδικά αν ανησυχεί ότι δεν θα έχει εξίσου καλή επίδοση με τα άλλα παιδιά.
Μια σύγκριση που γίνεται μία φορά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα βλάψει την ψυχολογία του παιδιού. Καθοριστικότερα είναι πόσο συχνά συμβαίνει, πώς διατυπώνεται και ποιο είναι συνολικά το κλίμα στο σπίτι.
Οι «θετικές» συγκρίσεις έχουν και αυτές τις παγίδες τους
Οι συγκρίσεις δεν γίνονται πάντοτε για να τονιστούν οι αδυναμίες ενός παιδιού. Μπορεί, κάποιες φορές, να το αναφέρουμε ως πρότυπο: «Εσύ είσαι ο καλύτερος μαθητής στην τάξη» ή «Είσαι πολύ πιο υπεύθυνος από τον αδελφό σου».
Αυτά τα λόγια μπορεί αρχικά να φαίνονται ενθαρρυντικά, όμως η επανάληψή τους ενδέχεται να δημιουργήσει στο παιδί την υποχρέωση να διατηρεί αυτή την εικόνα. Μπορεί να καταλήξει να θεωρεί πως η αξία του κρίνεται από το αν εξακολουθεί να υπερέχει των άλλων.
Η σύγκριση μεταξύ αδελφών μπορεί επίσης να επιβαρύνει τη σχέση τους, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό αντί για τη συνεργασία και την αμοιβαία υποστήριξη που θα θέλαμε να αναπτύξουν.
Πώς να ενθαρρύνουμε το παιδί χωρίς συγκρίσεις
Δεν χρειάζεται να πάψουμε να στηρίζουμε το παιδί ή να του μιλάμε για όσα μπορεί να βελτιώσει. Χρειάζεται, όμως, να βρούμε έναν διαφορετικό τρόπο να το κάνουμε.
Παρακολουθούμε τη δική του εξέλιξη. Αντί να πούμε «Ο φίλος σου διαβάζει πιο γρήγορα», μπορούμε να του δείξουμε πόσο έχει προοδεύσει σε σχέση με τον παλιότερο εαυτό του.
Δίνουμε αξία στην προσπάθεια. Η επιβράβευση δεν προϋποθέτει να είναι το παιδί πρώτο σε κάθε δραστηριότητα. Η επιμονή, η υπομονή και η προθυμία του να ξαναπροσπαθήσει έχουν επίσης σημασία.
Δεν του αποδίδουμε ταμπέλες. Λέξεις όπως «ο έξυπνος», «ο αθλητικός» ή «ο ντροπαλός» ενδέχεται να περιορίσουν την εικόνα που έχουν τα παιδιά για τον εαυτό τους και τις δυνατότητές τους.
Αποδεχόμαστε τις διαφορετικές κλίσεις. Το ένα παιδί μπορεί να ξεχωρίζει στον αθλητισμό και το άλλο στη μουσική, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάποιο υπερέχει. Οι διαφορετικές δεξιότητες και προτιμήσεις δεν είναι ανάγκη να ανταγωνίζονται μεταξύ τους.
Αφήνουμε περιθώριο για λάθη. Όταν το παιδί νιώθει ότι η αποδοχή μας δεν εξαρτάται από την επιτυχία του, είναι πιθανότερο να βλέπει τις δυσκολίες ως ευκαιρία να μάθει.
Το παιδί δεν είναι ανάγκη να μοιάσει σε κάποιον άλλο
Ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορούμε να του μάθουμε είναι ότι δεν χρειάζεται να ξεπεράσει κάποιο άλλο παιδί για να νιώθει περήφανο για τον εαυτό του.
Η υγιής αυτοπεποίθηση δεν βασίζεται στη διαρκή υπεροχή έναντι των άλλων. Καλλιεργείται όταν αναγνωρίζουμε τις δυνατότητές μας, αποδεχόμαστε τα σημεία που μας δυσκολεύουν και προσπαθούμε να προοδεύουμε.
Αντί να σκεφτόμαστε γιατί το παιδί μας δεν μοιάζει περισσότερο με κάποιο άλλο, μπορούμε να παρατηρήσουμε όσα πετυχαίνει με τον δικό του τρόπο. Στόχος δεν είναι να μεγαλώσουμε ένα παιδί που ξεπερνά τους γύρω του, αλλά ένα παιδί που εμπιστεύεται τον εαυτό του.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/i-sygkrisi-ton-paidion-kanei-perissotero-kako-ap-oso-nomizoyme/29916





