Τερηδόνα: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η τερηδόνα

Η τερηδόνα αρχίζει όταν βακτήρια του στόματος χρησιμοποιούν τα σάκχαρα και το άμυλο από τις τροφές και τα ποτά για να παράγουν οξέα. Τα οξέα προσβάλλουν την αδαμαντίνη, δηλαδή τη σκληρή εξωτερική επιφάνεια του δοντιού, και της αφαιρούν μέταλλα. Αν η φθορά συνεχίζεται, η επιφάνεια εξασθενεί και μπορεί να δημιουργηθεί μια τρύπα στο δόντι.

Στην αρχή μπορεί να μην αισθάνεσαι τίποτα. Μια λευκή κηλίδα μπορεί να είναι πρώιμο σημάδι απώλειας μετάλλων. Σε αυτό το στάδιο, πριν σχηματιστεί τρύπα, η διαδικασία μπορεί να σταματήσει ή να αναστραφεί. Το σάλιο και το φθόριο βοηθούν την αδαμαντίνη να ανακτήσει μέταλλα, ενώ σημαντικό ρόλο έχουν ο καλός καθαρισμός και ο περιορισμός των σακχαρούχων και αμυλούχων τροφών.

Αν έχει ήδη σχηματιστεί τρύπα, η βλάβη είναι μόνιμη και χρειάζεται αποκατάσταση από οδοντίατρο. Χωρίς αντιμετώπιση, η τερηδόνα μπορεί να προκαλέσει πόνο, λοίμωξη ή απώλεια του δοντιού. Η θεραπεία εξαρτάται από το πόσο βαθιά έχει προχωρήσει η φθορά.

Μορφές και τύποι

• Τερηδόνα πρώιμης παιδικής ηλικίαςΣοβαρή μορφή που αρχίζει στα μπροστινά δόντια του μωρού και επεκτείνεται στα πίσω. Συνδέεται και με την παρατεταμένη έκθεση των δοντιών σε σάκχαρα από το μπιμπερό.
• Τερηδόνα της ρίζαςΕμφανίζεται στις εκτεθειμένες επιφάνειες της ρίζας. Η υποχώρηση των ούλων, που παρατηρείται σε πολλούς μεγαλύτερους ενήλικες, αυξάνει αυτόν τον κίνδυνο.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η πρώιμη τερηδόνα μπορεί να σταματήσει ή να αναστραφεί πριν σχηματιστεί τρύπα. Όταν έχει δημιουργηθεί τρύπα, η βλάβη είναι μόνιμη και χρειάζεται οδοντιατρική αποκατάσταση. Χωρίς θεραπεία μπορεί να προχωρήσει βαθύτερα και να οδηγήσει σε λοίμωξη ή απώλεια του δοντιού.

Συμπτώματα τερηδόνας

Η πρώιμη τερηδόνα συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Όσο προχωρά, μπορεί να εμφανιστούν τα παρακάτω σημάδια.

• Πονόδοντος Πόνος στο δόντι.
• Ευαισθησία δοντιού Οξύς πόνος όταν τρως ή πίνεις κάτι ζεστό, κρύο ή γλυκό.
• Κηλίδες στο δόντι Λευκά, καφέ ή μαύρα σημάδια στην επιφάνειά του.
• Τρύπα στο δόντι Μπορεί να σχηματιστεί όταν καταστραφεί η αδαμαντίνη.
• Πρήξιμο προσώπου Μπορεί να εμφανιστεί αν αναπτυχθεί απόστημα, δηλαδή συλλογή πύου.
• Πυρετός Μπορεί να συνοδεύει ένα οδοντικό απόστημα.

Μια λευκή κηλίδα μπορεί να εμφανιστεί στο αρχικό στάδιο, όταν το δόντι έχει χάσει μέταλλα. Η απουσία πόνου δεν αποκλείει την τερηδόνα.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες τερηδόνας και παράγοντες κινδύνου

Ορισμένα βακτήρια του στόματος συνδυάζονται με τις τροφές και σχηματίζουν την οδοντική πλάκα, ένα μαλακό, κολλώδες στρώμα πάνω στα δόντια. Χρησιμοποιούν τα σάκχαρα και το άμυλο για να παράγουν οξέα, τα οποία αφαιρούν μέταλλα από την αδαμαντίνη. Το σάλιο και το φθόριο βοηθούν στην αναπλήρωση αυτών των μετάλλων. Όταν όμως χάνονται περισσότερα από όσα αναπληρώνονται, η φθορά προχωρά. Η συχνή κατανάλωση σακχαρούχων ή αμυλούχων τροφών και ο ανεπαρκής καθαρισμός ευνοούν αυτή τη διαδικασία.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Ανεπαρκής καθαρισμός των δοντιών.
• Πολλά σακχαρούχα ή αμυλούχα τρόφιμα και ποτά.
• Μειωμένο σάλιο λόγω φαρμάκων, ορισμένων παθήσεων ή κάποιων θεραπειών για τον καρκίνο.
• Ανεπαρκής έκθεση σε φθόριο.
• Μπιμπερό με χυμό ή μπιμπερό την ώρα του ύπνου σε βρέφη και μικρά παιδιά.
• Μεγαλύτερη ηλικία, με υποχώρηση των ούλων και φθορά των δοντιών.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο οδοντίατρος σε ρωτά για τα συμπτώματα και εξετάζει τα δόντια για κηλίδες, τρύπες ή μαλακές και κολλώδεις περιοχές. Μπορεί να χρησιμοποιήσει οδοντιατρικά εργαλεία και, αν χρειάζεται, να ζητήσει ακτινογραφία.

• Κλινικός οδοντιατρικός έλεγχος.
• Έλεγχος με οδοντιατρικά εργαλεία.
• Ακτινογραφία δοντιών, αν χρειάζεται.

Θεραπεία τερηδόνας

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την έκταση της φθοράς. Πριν δημιουργηθεί τρύπα, ο οδοντίατρος μπορεί να εφαρμόσει φθόριο για να βοηθήσει την αδαμαντίνη να αποκατασταθεί. Αν υπάρχει τρύπα, συνήθως χρειάζεται σφράγισμα. Αν η βλάβη ή η λοίμωξη έχει φτάσει στον πολφό, τον μαλακό ιστό μέσα στο δόντι, μπορεί να χρειαστεί απονεύρωση. Σε πολύ σοβαρή βλάβη μπορεί να απαιτείται αφαίρεση του δοντιού.

• Εφαρμογή φθορίουΟ οδοντίατρος μπορεί να χρησιμοποιήσει φθοριούχα σκευάσματα, όπως βερνίκι, για την πρώιμη τερηδόνα.
• ΣφράγισμαΑφαιρείται ο τερηδονισμένος ιστός και το δόντι αποκαθίσταται με υλικό σφραγίσματος.
• ΑπονεύρωσηΑφαιρείται ο κατεστραμμένος πολφός και καθαρίζεται το εσωτερικό του δοντιού και της ρίζας. Ακολουθεί αποκατάσταση με σφράγισμα ή στεφάνη, δηλαδή κάλυμμα του δοντιού.
• ΕξαγωγήΑν η βλάβη δεν μπορεί να αποκατασταθεί, μπορεί να χρειαστεί αφαίρεση του δοντιού. Ο οδοντίατρος μπορεί να προτείνει γέφυρα ή εμφύτευμα για την αντικατάστασή του.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Φρόντιζε τον καθαρισμό των δοντιών σου με φθοριούχο οδοντόκρεμα.
• Καθάριζε ανάμεσα στα δόντια με οδοντικό νήμα ή μεσοδόντια βουρτσάκια.
• Περιόρισε τα σακχαρούχα και αμυλούχα τρόφιμα και ποτά.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η καλή στοματική υγιεινή, το φθόριο και ο περιορισμός της ζάχαρης βοηθούν στην πρόληψη. Χρειάζεσαι τακτικό οδοντιατρικό έλεγχο ακόμη κι αν δεν έχεις ενοχλήσεις· ο οδοντίατρος θα σου πει πόσο συχνά.

• Βούρτσιζε τα δόντια σου τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα με φθοριούχο οδοντόκρεμα. Μετά το βούρτσισμα φτύσε, χωρίς να ξεπλύνεις.
• Καθάριζε ανάμεσα στα δόντια καθημερινά με νήμα ή μεσοδόντια βουρτσάκια.
• Περιόρισε τα τρόφιμα και ποτά με πολλά σάκχαρα ή άμυλο και τα συχνά σνακ.
• Προτίμησε θρεπτικά, ισορροπημένα γεύματα.
• Απόφυγε το κάπνισμα και τα άλλα προϊόντα καπνού.
• Κάνε τακτικούς οδοντιατρικούς ελέγχους και επαγγελματικούς καθαρισμούς.
• Συζήτησε με τον οδοντίατρο για προστατευτικές καλύψεις στις μασητικές επιφάνειες των μόνιμων πίσω δοντιών του παιδιού.
• Το φθοριωμένο πόσιμο νερό βοηθά στην προστασία των δοντιών, εφόσον είναι διαθέσιμο εκεί όπου ζεις.

Επιπλοκές τερηδόνας

• Λοίμωξη του δοντιού ή των ούλων.
• Οδοντικό απόστημα, δηλαδή επώδυνη συλλογή πύου.
• Απώλεια δοντιού.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Κλείσε οδοντιατρικό έλεγχο το συντομότερο δυνατό αν υποψιάζεσαι τερηδόνα σε εσένα ή στο παιδί σου.
• Δες οδοντίατρο αν έχεις πονόδοντο ή οξύ πόνο όταν τρως ή πίνεις.
• Δες οδοντίατρο αν τα ούλα σου πονάνε, είναι πρησμένα ή αιμορραγούν στο βούρτσισμα.
• Αν δεν έχεις κάνει οδοντιατρικό έλεγχο για 2 χρόνια, κλείσε ραντεβού· αν είσαι κάτω των 18, το αντίστοιχο διάστημα είναι 1 χρόνος.

Ποιος γιατρός: Οδοντίατρος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα