Το τσάι μπορεί να είναι ωφέλιμο για την καρδιά, σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα. Οι ειδικοί αναφέρουν ότι το μαύρο τσάι συνδέεται με 11% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, ενώ προειδοποιούν ότι το τσάι γλυκόριζας δεν είναι κατάλληλο για καθημερινή κατανάλωση, ιδιαίτερα για ορισμένους ανθρώπους.
Η νεότερη μελέτη έρχεται να προστεθεί σε σειρά ερευνών που συνδέουν το τσάι με καλύτερη υγεία της καρδιάς. Στο Ηνωμένο Βασίλειο καταναλώνονται περίπου 100 εκατομμύρια φλιτζάνια την ημέρα.
Ερευνητές από το Huazhong University of Science and Technology στην Κίνα παρακολούθησαν 486.000 άτομα, συγκρίνοντας τις συνήθειές τους στην κατανάλωση τσαγιού με τον κίνδυνο αγγειακής νόσου, δηλαδή παθήσεων που επηρεάζουν τα αιμοφόρα αγγεία. Σε διάστημα εννέα ετών διαγνώστηκαν περίπου 15.000 άτομα.
Όσοι έπιναν το τσάι «καυτό» είχαν υψηλότερο κίνδυνο, ενώ όσοι το έπιναν μέτριας έντασης φαίνεται πως είχαν μεγαλύτερη προστασία. Η ομάδα με την καλύτερη προστασία ήταν εκείνη που κατανάλωνε έξι έως οκτώ φλιτζάνια την ημέρα.
Περίπου τρία φλιτζάνια μαύρου τσαγιού την ημέρα φαίνεται να είναι ιδανικά
Ανασκόπηση του 2024, στην οποία συμμετείχαν σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Epidemiology and Health, διαπίστωσε ότι όσοι έπιναν τις μεγαλύτερες ποσότητες μαύρου τσαγιού είχαν 14% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιοπάθεια.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι το «ιδανικό σημείο» για τα οφέλη ήταν από ενάμισι έως τρία φλιτζάνια την ημέρα.
Ανασκόπηση του 2021 υπέδειξε ότι οι φυτικές ενώσεις που περιέχονται στο τσάι, τα φλαβονοειδή και ειδικότερα οι φλαβαν-3-όλες, ενδέχεται να εξηγούν τα οφέλη του για την καρδιά. Μελέτες δείχνουν ότι τα φλαβονοειδή μπορούν να βελτιώσουν τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων, χαλαρώνοντάς τα και μειώνοντας την πίεση που δέχεται η καρδιά για να διοχετεύει αίμα στο σώμα.
Η ανασκόπηση κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι η σταθερή κατανάλωση δύο φλιτζανιών τσαγιού χωρίς ζάχαρη την ημέρα προσφέρει επαρκή ποσότητα φλαβονοειδών ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος καρδιαγγειακών παθήσεων, όπως η καρδιακή ανεπάρκεια και το εγκεφαλικό επεισόδιο.
«Τα φλαβονοειδή μπορεί να υποστηρίζουν την υγεία και τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων», λέει η διαιτολόγος Nichola Ludlam-Raine, συγγραφέας του βιβλίου How Not To Eat Ultra-Processed. «Τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές έχουν καταγράψει μικρή μείωση της αρτηριακής πίεσης με την τακτική κατανάλωση μαύρου τσαγιού».
Σημασία έχει και τι προσθέτουμε στο τσάι, επισημαίνει η Ludlam-Raine. «Ένα παραδοσιακό φλιτζάνι τσάι με λίγο γάλα μπορεί σίγουρα να αποτελεί μέρος μιας υγιεινής και ισορροπημένης διατροφής. Ωστόσο, η συστηματική προσθήκη αρκετών κουταλιών ζάχαρης αυξάνει την πρόσληψη ελεύθερων σακχάρων, χωρίς να προσφέρει ιδιαίτερη διατροφική αξία. Για την υγεία της καρδιάς μετρά περισσότερο το συνολικό διατροφικό πρότυπο».
Το πράσινο τσάι έχει οφέλη, αλλά όχι περισσότερα από το μαύρο
Το πράσινο τσάι προέρχεται από το ίδιο φυτό με το μαύρο, το Camellia sinensis, αλλά υφίσταται διαφορετική επεξεργασία. Τα φύλλα αχνίζονται ή ψήνονται σε τηγάνι λίγο μετά τη συγκομιδή, κάτι που βοηθά να διατηρήσουν το πράσινο χρώμα τους και πολλές από τις φυσικές φυτικές ενώσεις τους.
Εκτός από φλαβονοειδή, περιέχει ισχυρά αντιοξειδωτικά που ονομάζονται κατεχίνες. Η πιο γνωστή είναι η επιγαλλοκατεχίνη-3-γαλλική (EGCG), η οποία έχει συνδεθεί με καλύτερη υγεία της καρδιάς. Εργαστηριακή έρευνα του 2018 έδειξε ότι η EGCG θα μπορούσε να βοηθήσει στη διάσπαση των λιπωδών πλακών που φράζουν τα αιμοφόρα αγγεία και προκαλούν επικίνδυνες επιπλοκές.
Τότε, ωστόσο, ειδικοί του British Heart Foundation (BHF) συνέστησαν προσοχή. «Ο οργανισμός μας διασπά πολύ αποτελεσματικά την EGCG, επομένως η αντικατάσταση του συνηθισμένου τσαγιού με πράσινο είναι απίθανο να κάνει μεγάλη διαφορά στην υγεία της καρδιάς», δήλωσε ο καθηγητής Jeremy Pearson, πρώην αναπληρωτής ιατρικός διευθυντής του BHF.
Η Ludlam-Raine αναφέρει ότι οι περισσότεροι υγιείς ενήλικες μπορούν και πάλι να ωφεληθούν από δύο έως τέσσερα φλιτζάνια την ημέρα. «Αυτή η ποσότητα αποτελεί χρήσιμη πηγή πολυφαινολών, δηλαδή φυτικών ενώσεων που μπορούν να βελτιώσουν τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων και να μειώσουν την υψηλή χοληστερόλη, χωρίς να αυξάνει υπερβολικά την πρόσληψη καφεΐνης, ιδίως σε σύγκριση με αρκετά φλιτζάνια καφέ».
Το τσάι rooibos μπορεί να μειώσει τη χοληστερόλη
Το rooibos, γνωστό και ως κόκκινο τσάι, δεν περιέχει καφεΐνη, σε αντίθεση με το μαύρο και το πράσινο τσάι. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η υπερβολική καφεΐνη μπορεί να επιβαρύνει την καρδιά, αν και η κατανάλωση τσαγιού συνήθως παραμένει εντός ασφαλών ορίων.
Διεθνείς οδηγίες αναφέρουν ότι η πρόσληψη άνω των 400 mg την ημέρα θα μπορούσε να βλάψει την υγεία της καρδιάς. Για να φτάσει κανείς αυτό το όριο, θα πρέπει να καταναλώσει οκτώ έως 13 φλιτζάνια τσάι.
Το rooibos μπορεί να είναι χρήσιμο για όσους θέλουν να περιορίσουν την καφεΐνη, διατηρώντας παράλληλα μια επιλογή που ενδέχεται να ωφελεί την καρδιά. Επιστημονική ανασκόπηση του 2023 στο Journal of Public Health in Africa διαπίστωσε ότι όσοι έπιναν rooibos για αρκετές εβδομάδες μείωσαν τη χοληστερόλη τους σχεδόν κατά 10%. Η χοληστερόλη είναι λιπαρή ουσία που μπορεί να φράξει τις αρτηρίες και να οδηγήσει σε έμφραγμα ή εγκεφαλικό.
Ανασκόπηση 54 μελετών του 2020 διαπίστωσε επίσης ότι η κατανάλωση rooibos μείωσε το επιβλαβές οξειδωτικό στρες, μια χημική αντίδραση στον οργανισμό που μπορεί να βλάψει τα αιμοφόρα αγγεία.
«Φάνηκε επίσης να έχει και άλλες ελπιδοφόρες γενικές επιδράσεις στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, στην υγεία των οστών, του ήπατος, της γνωστικής λειτουργίας και του αναπνευστικού», λέει η Dr Emma Derbyshire από το Tea Advisory Panel. «Καταναλώνεται συχνά τόσο για τη γεύση του όσο και ως ένα ήπιο, ενυδατικό ρόφημα που μπορεί να πίνεται στη διάρκεια της ημέρας. Είναι επίσης μια καλή επιλογή για το βράδυ, πριν από τον ύπνο».
Καλύτερα να τρώτε τα φρούτα παρά να πίνετε αφεψήματα
Τα αφεψήματα από μούρα και φρούτα δεν περιέχουν καφεΐνη και ενδέχεται επίσης να συμβάλλουν στην υγεία της καρδιάς, σύμφωνα με ειδικούς, χάρη στις πολυφαινόλες που περιέχουν. Ωστόσο, η ποσότητα πολυφαινολών σε ένα φλιτζάνι είναι μικρή σε σύγκριση με εκείνη που προσλαμβάνει κανείς τρώγοντας τα φρούτα φρέσκα.
«Τα αφεψήματα φρούτων είναι φυσικά αρωματικά και συχνά έχουν γλυκιά ή ξινή γεύση χωρίς προσθήκη ζάχαρης», λέει η Dr Derbyshire. «Συχνά χρησιμοποιούνται αντί για αναψυκτικά με ζάχαρη, προσφέροντας γεύση και ποικιλία χωρίς καφεΐνη».
Το τσάι γλυκόριζας δεν συνιστάται για την υγεία της καρδιάς
Παρότι το τσάι γλυκόριζας έχει συνδεθεί με αντιφλεγμονώδη και αντιβακτηριακά οφέλη, δεν συνιστάται για την υγεία της καρδιάς. Περιέχει μια φυσική ουσία, τη γλυκυρριζίνη, η οποία μπορεί να οδηγήσει τον οργανισμό να κατακρατά αλάτι και να χάνει κάλιο.
Αυτό μπορεί να προκαλέσει αύξηση της αρτηριακής πίεσης, διαταραχές του καρδιακού ρυθμού και κατακράτηση υγρών. Για τον λόγο αυτό, η Dr Derbyshire συνιστά προσοχή. «Η τακτική ή υψηλή κατανάλωση μπορεί να επηρεάσει την αρτηριακή πίεση και την ισορροπία του καλίου σε ευαίσθητα άτομα, ιδιαίτερα σε όσους έχουν υψηλή αρτηριακή πίεση ή νεφρικές παθήσεις. Γι’ αυτό, γενικά συνιστάται να καταναλώνεται περιστασιακά και όχι καθημερινά, ιδίως από άτομα με παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου».
Είναι ο καφές καλύτερος για την καρδιά από το τσάι;
Παρότι τα στοιχεία για το τσάι είναι ενδιαφέροντα, συχνά θεωρείται ότι ο καφές είναι καλύτερος για την καρδιά. Ωστόσο, λόγω της υψηλότερης περιεκτικότητάς του σε καφεΐνη, ορισμένοι ειδικοί προτείνουν το τσάι.
Όπως και το τσάι, ο καφές περιέχει πολυφαινόλες, ιδίως χλωρογενικά οξέα, τα οποία, σύμφωνα με τη διαιτολόγο Ro Huntriss, επικεφαλής διατροφής στην πλατφόρμα απώλειας βάρους Simple Life App, έχουν βρεθεί να προστατεύουν τα αιμοφόρα αγγεία από βλάβες.
Μετα-ανάλυση του 2026, που περιέλαβε 13 μελέτες και περισσότερους από 600.000 ανθρώπους, διαπίστωσε ότι η τακτική κατανάλωση μέτριας ποσότητας καφέ συνδεόταν με 8% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας. «Μέτρια κατανάλωση σημαίνει περίπου δύο έως τέσσερα φλιτζάνια την ημέρα», προσθέτει η Huntriss. «Υπολογίζεται και ο ντεκαφεϊνέ, καθώς διατηρεί πολλές από τις ίδιες ωφέλιμες ενώσεις».
Ωστόσο, οι περισσότερες μελέτες που συνδέουν τον καφέ —και το τσάι— με χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο είναι παρατηρητικές και δεν μπορούν να αποδείξουν σχέση αιτίου και αποτελέσματος. Ρόλο μπορεί να έπαιξαν η διατροφή, ο τρόπος ζωής, το κάπνισμα και άλλοι παράγοντες. Αυτό ίσχυε και για τη νεότερη μελέτη για το τσάι: όσοι ωφελήθηκαν περισσότερο δεν κάπνιζαν και ήταν σωματικά δραστήριοι.
«Δεν υπάρχει ένα μεμονωμένο τρόφιμο ή ρόφημα που να μεταμορφώνει την υγεία της καρδιάς μας· η συνολική διατροφή και ο τρόπος ζωής έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία», λέει ο Dell Stanford, ανώτερος διαιτολόγος στο BHF.
Για αλλαγές στη διατροφή ή στην κατανάλωση ροφημάτων, οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/tsai-kai-kardia-poia-poikilia-syndeetai-me-chamilotero-kindyno-kai-poia-thelei-prosochi/24971
