Πόνος στο στήθος: Πώς διαφέρει ο καρδιακός πόνος από τον μυϊκό, σύμφωνα με γιατρούς

Περισσότεροι από 6,5 εκατομμύρια Αμερικανοί πηγαίνουν κάθε χρόνο στα επείγοντα λόγω πόνου στο στήθος — και όχι άδικα. Είναι το συχνότερο σύμπτωμα οξέων καρδιακών προβλημάτων, όπως η καρδιακή προσβολή, σύμφωνα με ανασκόπηση στο JAMA. Οι καρδιοπάθειες είναι η κύρια αιτία θανάτου τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες και ευθύνονται για έναν στους τρεις θανάτους των γυναικών κάθε χρόνο, σύμφωνα με την American Heart Association.

«Κάθε είδος πόνου στο στήθος μπορεί να προκαλέσει φόβο, γιατί οι περισσότεροι σκεφτόμαστε αμέσως: “Μήπως παθαίνω καρδιακή προσβολή;”. Αυτή η αβεβαιότητα είναι εύλογο να μας τρομάζει», λέει ο Sameer Amin, M.D., καρδιολόγος και επικεφαλής ιατρικός διευθυντής του L.A. Care Health Plan.

Ωστόσο, δεν αποτελεί κάθε επεισόδιο πόνου στο στήθος επείγον περιστατικό. Μερικές φορές ο πόνος είναι μυοσκελετικός, δηλαδή σχετίζεται με τους μύες, τις αρθρώσεις, τους συνδέσμους ή τους χόνδρους της περιοχής του θώρακα και όχι με την καρδιά. Για παράδειγμα, μπορεί να πρόκειται για πόνο μετά από έντονη άσκηση για τους θωρακικούς μύες ή για φλεγμονή στα πλευρά εξαιτίας του επίμονου βήχα κατά τη διάρκεια μιας ασθένειας, λέει ο Shamail Tariq, M.D., επεμβατικός καρδιολόγος στο Providence St. Jude Medical Center στο Φούλερτον της Καλιφόρνια.

Δεν είναι πάντα εύκολο να ξεχωρίσει κανείς τα είδη του πόνου στο στήθος, όμως οι γιατροί επισημαίνουν ορισμένα στοιχεία που μπορούν να βοηθήσουν. Αν υπάρχει αμφιβολία, συνιστούν να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια χωρίς καθυστέρηση. Η καρδιακή προσβολή είναι επείγον περιστατικό, στο οποίο ο χρόνος έχει σημασία, και κάθε σύμπτωμα που προκαλεί ανησυχία αξίζει να διερευνηθεί.

«Ως καρδιολόγος, δουλειά μου είναι να παίρνω στα σοβαρά τις ανησυχίες των ασθενών μου και να τους βοηθώ να καταλάβουν τι συμβαίνει», λέει ο δρ Amin. «Ακόμη κι όταν τελικά αποδεικνύεται ότι ο πόνος δεν σχετίζεται με την καρδιά, ο φόβος τους είναι πραγματικός και αξίζουν να νιώθουν ότι τους ακούμε και τους φροντίζουμε».

Οι ειδικοί που μίλησαν για το θέμα είναι ο Sameer Amin, M.D., καρδιολόγος και επικεφαλής ιατρικός διευθυντής του L.A. Care Health Plan· ο Shamail Tariq, M.D., επεμβατικός καρδιολόγος στο Providence St. Jude Medical Center στο Φούλερτον της Καλιφόρνια· και η Nneoma Oparaji, M.D., πιστοποιημένη γιατρός εσωτερικής παθολογίας, παχυσαρκίας και ιατρικής του τρόπου ζωής στο Χιούστον.

Τι προκαλεί τον μυοσκελετικό πόνο στο στήθος και πώς εκδηλώνεται

Σχεδόν όλοι έχουν νιώσει κάποια στιγμή μυϊκό πόνο, λέει ο δρ Amin. Όταν καταπονείτε τους θωρακικούς μύες με νέες ή πιο απαιτητικές ασκήσεις από ό,τι συνήθως, οι μυϊκές ίνες υφίστανται μικροσκοπικές ρήξεις. Μία ή δύο ημέρες αργότερα μπορεί να εμφανιστεί αυτό που ονομάζεται καθυστερημένος μυϊκός πόνος μετά την άσκηση (DOMS).

Αυτό μπορεί να συμβεί μετά την άσκηση, ιδίως αν είχατε καιρό να γυμναστείτε ή πιέσατε τον εαυτό σας περισσότερο από το συνηθισμένο, λέει ο δρ Tariq. Για παράδειγμα, μπορεί να περάσατε από τα push-ups στον τοίχο στα push-ups με τα γόνατα στο έδαφος ή να επιστρέψατε στη γιόγκα μετά από διάλειμμα και να κάνατε πολλές επαναλήψεις του χαιρετισμού στον ήλιο. Ενόχληση μπορεί επίσης να προκαλέσει η μεταφορά ενός βαριού αντικειμένου, όπως ένα κουτί ή ένα παιδί, αν δεν είστε συνηθισμένοι σε αυτή την προσπάθεια ή την κάνετε για πολλή ώρα — για παράδειγμα, όταν βοηθάτε έναν φίλο να μετακομίσει.

Η άσκηση μπορεί επίσης να προκαλέσει έναν συγκεκριμένο τύπο μυοσκελετικού πόνου, την πλευροχονδρίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του χόνδρου γύρω από τις αρθρώσεις των πλευρών, λέει ο δρ Tariq. Μπορεί να εμφανιστεί και ύστερα από ασθένεια με συχνό βήχα. Είναι σχετικά συχνή: περίπου ένας στους τρεις ανθρώπους που επισκέπτονται γιατρό για πόνο στο στήθος ή στα πλευρά έχει πλευροχονδρίτιδα, σύμφωνα με την Cleveland Clinic.

«Συνήθως, ο ασθενής μπορεί να δείξει ένα συγκεκριμένο σημείο και, όταν το αγγίξει, νιώθει ευαισθησία ή πόνο», λέει η Nneoma Oparaji, M.D., πιστοποιημένη γιατρός εσωτερικής παθολογίας, παχυσαρκίας και ιατρικής του τρόπου ζωής στο Χιούστον. Τα συμπτώματα μπορεί επίσης να πυροδοτούνται από το στρίψιμο του κορμού, την άρση αντικειμένων, το τέντωμα των χεριών πάνω από το κεφάλι, τον βήχα ή τη βαθιά εισπνοή.

Ο μυοσκελετικός πόνος στο στήθος μπορεί να διαρκέσει από λίγες ώρες έως και ημέρες, λέει ο δρ Tariq. Συνήθως υποχωρεί με ξεκούραση, πάγο και θερμότητα. Μπορεί επίσης να βοηθήσουν αντιφλεγμονώδη φάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη ή η ναπροξένη, λέει η δρ Oparaji.

Τι προκαλεί τον καρδιακό πόνο και πώς εκδηλώνεται

Ο περισσότερος πόνος στο στήθος που σχετίζεται με την καρδιά εμφανίζεται όταν μειώνεται ή εμποδίζεται η ροή του αίματος προς αυτήν, συνήθως εξαιτίας λιπωδών εναποθέσεων, που ονομάζονται πλάκες, στις στεφανιαίες αρτηρίες. Η έλλειψη οξυγόνου προκαλεί ενόχληση που ονομάζεται στηθάγχη, λέει ο δρ Tariq.

Οι γιατροί χαρακτηρίζουν τη στηθάγχη σταθερή όταν εμφανίζεται κατά την προσπάθεια και υποχωρεί με φάρμακα, όπως η νιτρογλυκερίνη, που διαστέλλουν τα αιμοφόρα αγγεία. Ο γιατρός μπορεί να σας χορηγήσει τέτοιο φάρμακο αν έχετε συχνά στηθάγχη, λέει η δρ Oparaji. Αντίθετα, η στηθάγχη είναι ασταθής όταν εμφανίζεται για πρώτη φορά, επιδεινώνεται ή δεν υποχωρεί με την ανάπαυση ή τη θεραπεία, λέει ο δρ Tariq.

Μια σοβαρή ή πλήρης απόφραξη μπορεί να προκαλέσει βλάβη στον καρδιακό μυ — αυτό είναι η καρδιακή προσβολή.

Πόνος στην περιοχή της καρδιάς μπορεί επίσης να οφείλεται σε περικαρδίτιδα, δηλαδή φλεγμονή γύρω από την καρδιά, λέει ο δρ Tariq.

Για πολλούς ανθρώπους, ο καρδιακός πόνος μοιάζει με πίεση, σφίξιμο, σύνθλιψη ή βάρος, λέει ο δρ Amin. Μπορεί επίσης να αντανακλά στο χέρι, στον ώμο ή στη γνάθο. Ενδέχεται να επιδεινώνεται κατά την προσπάθεια — για παράδειγμα, όταν ανεβαίνετε μια σκάλα — ή όταν βρίσκεστε υπό πίεση. Ο πόνος της καρδιακής προσβολής συχνά περιγράφεται ως «σαν να κάθεται ένας ελέφαντας στο στήθος», λέει η δρ Oparaji.

Συχνά ο καρδιακός πόνος συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, τα οποία οι γιατροί περιγράφουν ως συστηματικά, δηλαδή επηρεάζουν ολόκληρο το σώμα. Μπορεί να νιώθετε εφίδρωση, δύσπνοια, κόπωση ή ζάλη, λέει ο δρ Tariq. Ο πόνος της περικαρδίτιδας μπορεί να επιδεινώνεται όταν είστε ξαπλωμένοι και να ανακουφίζεται όταν κάθεστε.

Αν και αυτά είναι τα χαρακτηριστικά που περιγράφονται συνήθως για τον καρδιακό πόνο, οι γυναίκες και τα άτομα με διαβήτη συχνά εμφανίζουν πόνο που ακολουθεί ένα κάπως διαφορετικό μοτίβο. «Απομακρυνόμαστε από τον όρο “άτυπος”, επειδή σε έναν βαθμό υποβαθμίζει το πρόβλημα», λέει ο δρ Tariq. Αντί για την αίσθηση σύνθλιψης στο στήθος, ο πόνος που σχετίζεται με την καρδιά μπορεί να μοιάζει με ενόχληση στο πάνω μέρος της κοιλιάς, παρόμοια με τη δυσπεψία. Μπορεί επίσης να εκδηλωθεί ως πόνος ή κάψιμο στον ώμο, στο χέρι ή στην πλάτη, που εύκολα εκλαμβάνεται ως τράβηγμα μυός, λέει η δρ Oparaji.

Πώς να ξεχωρίσετε τον καρδιακό από τον μυϊκό πόνο

Για κάποιον που δεν είναι επαγγελματίας υγείας, η διάκριση δεν είναι εύκολη. Ο καρδιακός πόνος συχνά εμφανίζεται και υποχωρεί, αντί να είναι συνεχής, λέει ο δρ Tariq, και είναι πιθανότερο να συνοδεύεται από συμπτώματα που επηρεάζουν ολόκληρο το σώμα. Αντίθετα, όταν μπορείτε να εντοπίσετε ένα συγκεκριμένο σημείο που πονάει όταν το πιέζετε, αυτό συνηγορεί περισσότερο υπέρ μυϊκού ή άλλου μυοσκελετικού πόνου.

Μπορείτε επίσης να λάβετε υπόψη τη γενική κατάσταση της υγείας σας και άλλους παράγοντες. Σκεφτείτε τι κάνατε τις προηγούμενες ημέρες. Αν γυμναστήκατε με καινούργιο τρόπο ή είχατε λοίμωξη του αναπνευστικού με βήχα, είναι πιθανότερο ο πόνος να είναι μυϊκός ή να πρόκειται για πλευροχονδρίτιδα. Αν όμως δεν θυμάστε κάποιο γεγονός που να προηγήθηκε — και ειδικά αν έχετε παράγοντες κινδύνου για καρδιοπάθεια, όπως διαβήτη ή οικογενειακό ιστορικό — είναι λογικό να είστε πιο επιφυλακτικοί ως προς το ενδεχόμενο καρδιακής αιτίας, λέει ο δρ Tariq.

Τι να κάνετε όταν νιώθετε πόνο στο στήθος

«Είναι σημαντικό να εξετάζεται κάθε νέος ή ανεξήγητος πόνος στο στήθος, ιδιαίτερα αν διαρκεί περισσότερο από λίγα λεπτά ή δεν υποχωρεί», λέει ο δρ Amin. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο όταν δεν μπορείτε να σκεφτείτε κάποια άλλη πιθανή αιτία.

Ο έντονος πόνος, ο πόνος που αντανακλά στο χέρι, στη γνάθο ή στην πλάτη, καθώς και ο πόνος που συνοδεύεται από συμπτώματα όπως δυσκολία στην αναπνοή, ναυτία ή ζάλη, αποτελούν επείγον περιστατικό, λέει η δρ Oparaji. Αν καλέσετε το 911, τον αριθμό έκτακτης ανάγκης στις ΗΠΑ, αντί να οδηγήσετε μόνοι σας, οι διασώστες μπορούν να αρχίσουν την αξιολόγησή σας καθ’ οδόν.

Πώς θα εντοπίσει ο γιατρός την αιτία

Η ιατρική ομάδα θα ξεκινήσει με εξέταση και με αυτό που η δρ Oparaji αποκαλεί «ντετεκτιβική δουλειά»: θα ρωτήσει πότε άρχισε ο πόνος, τι τον βελτιώνει ή τον επιδεινώνει και αν έχετε παράγοντες κινδύνου για καρδιακά προβλήματα. Μπορεί επίσης να πιέσει το στήθος σας για να δει αν αναπαράγεται ο πόνος.

«Στο μυαλό μας κάνουμε έναν υπολογισμό που ονομάζουμε πιθανότητα πριν από τη δοκιμασία», λέει ο δρ Tariq. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι νεότεροι ασθενείς, με υγιεινό τρόπο ζωής και χωρίς οικογενειακό ιστορικό, δεν θα παρουσιάσουν ποτέ καρδιακό πρόβλημα. Ωστόσο, η πιθανότητα αυξάνεται αν είστε μεγαλύτερης ηλικίας, έχετε άλλες παθήσεις όπως υψηλή αρτηριακή πίεση ή διαβήτη, καπνίζετε ή είχατε στο παρελθόν καρδιακό επεισόδιο.

Αν υπάρχει υποψία καρδιακού προβλήματος, θα χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις. Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνεται ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ), κατά το οποίο οι γιατροί τοποθετούν 12 ηλεκτρόδια στο στήθος και στο σώμα για να ελέγξουν τα ηλεκτρικά σήματα της καρδιάς.

Αν βρίσκεστε στο νοσοκομείο, ο γιατρός μπορεί επίσης να ζητήσει εξέταση τροπονίνης, μια εξέταση αίματος που ελέγχει αν υπάρχει βλάβη στον καρδιακό μυ. Αν βρίσκεστε σε εξωτερικό ιατρείο, μπορεί να υποβληθείτε σε δοκιμασία κόπωσης: περπατάτε σε κυλιόμενο διάδρομο ενώ είστε συνδεδεμένοι με ηλεκτροκαρδιογράφο, ώστε ο γιατρός να παρακολουθεί ενδείξεις μειωμένης αιματικής ροής. Αν χρειαστεί, οι γιατροί μπορεί να κάνουν και απεικονιστικές εξετάσεις της καρδιάς και των αρτηριών γύρω από αυτήν.

Καμία μεμονωμένη εξέταση δεν είναι τέλεια, αλλά όλες μαζί μπορούν να δώσουν μια εικόνα για το τι προκαλεί τον πόνο και πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Ιστορικά, το ιατρικό σύστημα συχνά υποβάθμιζε τον πόνο στο στήθος των γυναικών, λέει ο δρ Tariq. Εν μέρει, αυτό συμβαίνει επειδή μεγάλο μέρος της καρδιολογίας — από την έρευνα που έχει συμβάλει στην κατανόηση των συμπτωμάτων έως το μέγεθος του εξοπλισμού που χρησιμοποιείται στη θεραπεία — βασίζεται σε ανδρικά σώματα.

Αυτό αλλάζει, ενώ ορισμένοι καρδιολόγοι ειδικεύονται πλέον και στην καρδιακή υγεία των γυναικών. Αν ένας γιατρός απορρίψει τις ανησυχίες σας χωρίς επαρκείς εξηγήσεις ή εξετάσεις, δοκιμάστε ξανά: είτε επιμείνετε είτε ζητήστε δεύτερη γνώμη. «Χρειάζεται να ακούμε το σώμα μας και ο γιατρός να μας ακούει· τότε, συχνά, μπορούμε να καταλάβουμε τι συμβαίνει», λέει ο δρ Tariq.

Για κάθε νέο ή ανεξήγητο πόνο στο στήθος, συμβουλευτείτε γιατρό· οι αποφάσεις για εξετάσεις και θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία μαζί του.