Στο Καλπάκι βρίσκεται πλέον στην τελική φάση ολοκλήρωσης ένα από τα πιο εμβληματικά έργα ιστορικής μνήμης στην Ελλάδα, το Υπαίθριο Μνημείο-Μουσείο στο Καλπάκι. Ο χώρος τιμής δίνει χειροπιαστή μορφή στην ιστορία: στα πεδία των μαχών του Έπους του 1940 έπεσαν 10.000 άνθρωποι, και τα ονόματά τους θα αναγραφούν στο μνημείο, ώστε η θυσία τους να παραμείνει ζωντανή στη συλλογική μνήμη.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 1.250.000 ευρώ. Από αυτά, 793.600 ευρώ χρηματοδοτούνται από τη Βουλή των Ελλήνων και το υπόλοιπο ποσό καλύπτεται από ίδιους πόρους του Δήμου Πωγωνίου. Πρόκειται για έμπρακτη αναγνώριση της προσφοράς όσων υπερασπίστηκαν με τη ζωή τους την ελευθερία και την εδαφική ακεραιότητα της πατρίδας, αλλά και για διαρκή υπενθύμιση του συλλογικού χρέους.
Στη χαρακτηριστική τοποθεσία «Βουρλιάσος» έχει κατασκευαστεί το Μνημείο Πεσόντων, ακριβώς εκεί όπου ξεκινά το μονοπάτι προς την κορυφή του Λόφου του Μαχητή. Η δημιουργία του εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της Δημοτικής Αρχής για ένα «Πάρκο Ιστορίας». Στόχος είναι η περιοχή να εξελιχθεί σε ολοκληρωμένο προορισμό ιστορικού και πολεμικού τουρισμού, αναδεικνύοντας τους αυθεντικούς τόπους της ελληνικής αντίστασης.
Η Μάχη του Καλπακίου που καθόρισε το Έπος του «ΟΧΙ»
Η ιστορική βαρύτητα της θέσης είναι μεγάλη. Από την 1η έως την 5η Νοεμβρίου 1940 διεξήχθη η Μάχη του Καλπακίου, η οποία επηρέασε καθοριστικά την πορεία ολόκληρου του Ελληνοϊταλικού Πολέμου. Με επικεφαλής την 8η Μεραρχία, οι ελληνικές δυνάμεις σταμάτησαν την προέλαση των εισβολέων. Η ήττα των ιταλικών στρατευμάτων στα στενά του Καλπακίου και στο ύψωμα της Γκραμπάλας, ήδη την πρώτη εβδομάδα των επιχειρήσεων, ανέκοψε τις φασιστικές φιλοδοξίες και ενίσχυσε το ηθικό των αμυνομένων. Λίγες μέρες μετά, ο ελληνικός στρατός αντεπιτέθηκε και έσπρωξε τις εχθρικές δυνάμεις βαθιά μέσα στην Αλβανία.
Η πορεία προς τη νίκη ξεκίνησε με την πρώτη άρνηση να παραδοθεί η χώρα και σύντομα εξελίχθηκε σε άνισο, θαρραλέο αγώνα, με την κραυγή «Αέρα!». Η νίκη αυτή άφησε βαθιά σημάδια στο ελληνικό έδαφος, το έντυσε με δόξα και το γέμισε με το σπάνιο άρωμα της δάφνης — κάνοντας την οικουμένη να παραδεχτεί ότι «μικροί πολεμήσατε εναντίον μεγάλων και επικρατήσατε».
Το νέο Μνημείο στο Καλπάκι αναδεικνύει πόσο σημαντικό είναι να κρατάμε ζωντανή την ιστορική μνήμη των αγώνων για την πατρίδα. Υπενθυμίζει το μεγαλείο ψυχής και τη βαθιά ευσέβεια των προηγούμενων γενεών, καλώντας μας να τιμούμε τα γενναία κατορθώματα και τις ευγενικές θυσίες που προσφέρθηκαν στον ιερό βωμό της ελευθερίας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/kalpaki-ioanninon-ypaithrio-moyseio-mnimeio-gia-toys-10-000-iroes-toy-1940/25985




