Ομιλία των παιδιών: Ποιο παιχνίδι «λύνει» τη γλώσσα τους

Για να εκτιμήσουμε την ανάπτυξη της ομιλίας ενός παιδιού, δεν αρκεί να μετρήσουμε τις λέξεις που ξέρει, τις προτάσεις που φτιάχνει ή το αν απαντά σωστά στις ερωτήσεις. Σημασία έχει και το πώς αφηγείται κάτι καθώς παίζει, αλλά και πώς διατυπώνει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του.

Μέσα από την επικοινωνία της καθημερινότητας αποκτούμε μια πολύτιμη εικόνα για τον κόσμο του παιδιού. Μπορούμε να δούμε όχι μόνο το εύρος του λεξιλογίου του, αλλά και τον τρόπο που βάζει σε σειρά τις σκέψεις του, συνδέει ιδέες και αξιοποιεί τη γλώσσα για να επικοινωνήσει με τους άλλους.

Για να ακούσουμε ουσιαστικά όσα έχει να πει ένα παιδί, χρειάζεται να περιορίσουμε τα δικά μας λόγια και να του αφήσουμε περισσότερο χρόνο για παιχνίδι και ελεύθερη έκφραση.

Τι φανερώνει ο αυθόρμητος λόγος στην επικοινωνία των παιδιών

Όταν το παιδί εκφράζεται χωρίς περιορισμούς και δεν νιώθει πως δοκιμάζεται, έχουμε τη δυνατότητα να παρατηρήσουμε διάφορες πτυχές της επικοινωνιακής του ικανότητας.

Μπορούμε να εστιάσουμε, μεταξύ άλλων, στα εξής:

• Το λεξιλόγιο: Ποιες λέξεις επιλέγει; Είναι σε θέση να περιγράφει ανθρώπους, πράγματα, συναισθήματα και περιστάσεις;
• Τη σύνταξη: Φτιάχνει απλές ή πιο σύνθετες προτάσεις και συνδυάζει σωστά τις λέξεις;
• Τη συνοχή της σκέψης: Αφηγείται ένα γεγονός με λογική ακολουθία και μεταφέρει με σαφήνεια αυτό που θέλει να πει;
• Την κατανόηση: Καταλαβαίνει όσα του λένε και απαντά με τρόπο σχετικό;
• Την κοινωνική επικοινωνία: Παίρνει μέρος στη συζήτηση, περιμένει τη σειρά του, προσέχει τον συνομιλητή και αλλάζει τον τρόπο ομιλίας του ανάλογα με την περίσταση;

Δεν είναι απαραίτητο οι γονείς να αναλάβουν οι ίδιοι την αξιολόγηση όλων αυτών των στοιχείων. Η καθημερινή παρατήρηση της επικοινωνίας μπορεί, ωστόσο, να δώσει χρήσιμα δεδομένα στους ειδικούς που εξετάζουν τη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού.

Ελεύθερο παιχνίδι: ένας φυσικός δρόμος για την ανάπτυξη της επικοινωνίας

Στα μικρά παιδιά, το παιχνίδι προσφέρει ένα από τα πιο φυσικά πλαίσια για να επικοινωνήσουν.

Παίζοντας με κουκλόσπιτα, ζωάκια, αυτοκινητάκια, τουβλάκια ή φιγούρες, τα παιδιά πλάθουν ιστορίες, αναθέτουν ρόλους, περιγράφουν όσα συμβαίνουν και αποφασίζουν τη συνέχεια.

Σε αυτές τις συνθήκες, η χρήση της γλώσσας είναι αυθόρμητη, καθώς τα παιδιά δεν πιέζονται να δώσουν τη σωστή απάντηση.

Μέσα από το παιχνίδι προκύπτουν πολλές περιστάσεις για να παρατηρήσουμε πώς σκέφτεται και επικοινωνεί το παιδί.

Ενδεικτικά, μπορούμε να δούμε αν:

• Πλάθει ιστορίες με δική του πρωτοβουλία.
• Λέει τι κάνουν οι χαρακτήρες.
• Χρησιμοποιεί λέξεις που αναφέρονται στον χρόνο και στην αιτία.
• Περιγράφει όσα έγιναν και όσα θα ακολουθήσουν.
• Μεταβάλλει την ιστορία και προσθέτει καινούργιες ιδέες.

Το βασικό είναι να μην παρεμβαίνουμε διαρκώς για να κατευθύνουμε το παιχνίδι. Ας αφήσουμε το παιδί να διαλέξει, να δημιουργήσει και να μας δείξει την πορεία που θέλει να δώσει στην ιστορία.