Καρκίνος παχέος εντέρου: Αυξάνονται τα περιστατικά σε όλες τις ηλικίες κάτω των 70 ετών

Για πρώτη φορά εδώ και 20 χρόνια αυξήθηκε συνολικά η συχνότητα του καρκίνου του παχέος εντέρου στις ΗΠΑ. Νέα ανάλυση δείχνει ότι η άνοδος δεν αφορά μόνο τους νεότερους, αλλά και όλες τις ηλικιακές ομάδες κάτω των 70 ετών.

• Οι συνολικές συχνότητες εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου αυξήθηκαν για πρώτη φορά σε 20 χρόνια.
• Η αύξηση αφορά όχι μόνο νεότερους ασθενείς, αλλά όλες τις ηλικιακές ομάδες κάτω των 70 ετών.
• Οι γιατροί δεν γνωρίζουν με βεβαιότητα τι την προκαλεί, αλλά έχουν διατυπώσει ορισμένες πιθανές εξηγήσεις.

Για χρόνια, τα στοιχεία για τον καρκίνο του παχέος εντέρου ακολουθούσαν ένα παρόμοιο μοτίβο: τα συνολικά ποσοστά μειώνονταν, ενώ τα περιστατικά στους νεότερους ενήλικες αυξάνονταν. Νέα ανάλυση, ωστόσο, υποδεικνύει ότι διαμορφώνεται διαφορετική τάση.

Σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύτηκε στο NEJM Evidence, η συχνότητα του καρκίνου του παχέος εντέρου αυξάνεται πλέον και στις μεγαλύτερες ηλικίες, πέρα από τις νεότερες. Πρόκειται για την πρώτη αύξηση του συνολικού ποσοστού εδώ και 20 χρόνια.

Η έκθεση ανέλυσε στοιχεία του προγράμματος Surveillance, Epidemiology, and End Results (SEER) του National Cancer Institute για τα περιστατικά καρκίνου του παχέος εντέρου στις ΗΠΑ από το 2000 έως το 2023. Το 2023 καταγράφηκαν 38,3 περιστατικά ανά 100.000 Αμερικανούς, έναντι 36,7 ανά 100.000 το 2022.

Η μεγαλύτερη αύξηση σημειώθηκε στους ανθρώπους ηλικίας 45 έως 49 ετών, εύρημα που συμβαδίζει με τη γενικότερη τάση στην έρευνα για τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Τα περιστατικά σε αυτή την ομάδα αυξάνονταν κατά περίπου 13% ετησίως από το 2019 έως το 2023.

Επιπλέον, τα ποσοστά αυξήθηκαν και στους ανθρώπους ηλικίας 65 έως 69 ετών, ενώ παρέμειναν σταθερά στην ομάδα 70 έως 74 ετών. Οι ερευνητές χαρακτήρισαν τα ευρήματα «ανησυχητικά» και σημείωσαν ότι «δικαιολογούν πρόσθετη παρακολούθηση και διερεύνηση», καθώς αυτές οι ηλικιακές ομάδες «παρουσίαζαν ιστορικά τις μεγαλύτερες μειώσεις».

«Το σημαντικό μήνυμα είναι ότι δεν μπορούμε πλέον να θεωρούμε πως η αύξηση των περιστατικών καρκίνου του παχέος εντέρου είναι πρόβλημα που περιορίζεται στους νεότερους ενήλικες», λέει η Caitlin Murphy, M.D., M.P.H., επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και καθηγήτρια επιστημών δημόσιας υγείας στο University of Chicago.

Οι ειδικοί εξετάζουν πιθανούς παράγοντες που μπορεί να σχετίζονται με την αύξηση, καθώς και τρόπους μείωσης του κινδύνου.

Στις δηλώσεις συμμετέχουν ο Ketan Thanki, M.D., χειρουργός παχέος εντέρου στο MemorialCare Todd Cancer Institute του Long Beach Medical Center στο Long Beach της Καλιφόρνιας· η Caitlin Murphy, M.D., M.P.H., καθηγήτρια επιστημών δημόσιας υγείας στο University of Chicago· ο Tiago Biachi, M.D., Ph.D., επικεφαλής του τμήματος καρκίνου του παχέος εντέρου και ογκολόγος στο Τμήμα Ογκολογίας του Πεπτικού του Moffitt Cancer Center· και ο Daniel Sussman, M.D., γαστρεντερολόγος και επικεφαλής της κλινικής γαστρεντερολογίας για την πρόληψη σε άτομα υψηλού κινδύνου στο Sylvester Comprehensive Cancer Center, που ανήκει στο University of Miami Health System.

Τι μπορεί να βρίσκεται πίσω από την αύξηση

Η έκθεση δεν διερεύνησε τις αιτίες της αύξησης, ωστόσο υπάρχουν ορισμένες θεωρίες.

Μία από αυτές είναι η επίδραση της γενιάς γέννησης: ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου συνδέεται στενά με το έτος ή τη γενιά γέννησης ενός ανθρώπου και όχι μόνο με την ηλικία του, εξηγεί η Murphy. Οι άνθρωποι που γεννήθηκαν κατά τη δεκαετία του 1960 και μετά φαίνεται να έχουν αυξημένο κίνδυνο καθώς περνούν στη μέση και μεγαλύτερη ηλικία. Με άλλα λόγια, ο κίνδυνός τους είναι υψηλότερος από εκείνον προηγούμενων γενεών όταν βρίσκονταν στην ίδια ηλικία.

Αυτό, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι άνθρωποι αυτοί μεγαλώνουν —η μεγαλύτερη ηλικία αποτελεί από μόνη της παράγοντα κινδύνου—, μπορεί να βοηθά να εξηγηθεί η αύξηση των διαγνώσεων.

«Είναι σημαντικό ότι η επίδραση της γενιάς γέννησης βοηθά επίσης να εξηγήσουμε γιατί βλέπουμε τώρα αύξηση των περιστατικών σε ανθρώπους στα 50 και στα 60 τους», λέει η Murphy. «Οι γενιές στις οποίες άρχισαν να αυξάνονται τα περιστατικά σε νεότερες ηλικίες μεγαλώνουν, και ο αυξημένος κίνδυνος φαίνεται να τις ακολουθεί καθώς γερνούν».

Η αύξηση στους ανθρώπους ηλικίας 45 έως 49 ετών πιθανότατα συνδέεται με το ότι περισσότεροι σε αυτή την ομάδα υποβάλλονται σε προληπτικό έλεγχο, καθώς οι εθνικές συστάσεις μείωσαν την ηλικία έναρξης από τα 50 στα 45 έτη.

Οι ερευνητές, ωστόσο, αναφέρουν ότι δεν έχουν εξηγήσει την αύξηση στους 65 έως 69 ετών και τη σταθεροποίηση στους 70 έως 74 ετών. Επισημαίνουν ότι τα οφέλη από τον προληπτικό έλεγχο «ενδέχεται πλέον να αντισταθμίζονται από άγνωστους μέχρι σήμερα παράγοντες κινδύνου».

Αναγνωρίζουν ότι μπορεί να υπάρχει μια μεταπανδημική «αναπλήρωση» διαγνώσεων, καθώς περισσότεροι άνθρωποι επέστρεψαν στον προληπτικό έλεγχο αφού τον ανέβαλαν ή τον παρέλειψαν λόγω των περιορισμών. Ωστόσο, θεωρούν ότι αυτό «φαίνεται απίθανο» να εξηγεί την αύξηση του 2023. Η άνοδος των ποσοστών επίπτωσης παρέμεινε ακόμη και όταν οι ερευνητές έτρεξαν μοντέλα χωρίς τα δεδομένα του 2020 και του 2021.

Ρόλο ενδέχεται να παίζουν και αλλαγές στον τρόπο ζωής. Σε αυτές περιλαμβάνονται «η καθιστική ζωή, το υπερβάλλον βάρος σε νεότερες ηλικίες και η κατανάλωση τροφίμων υψηλότερου κινδύνου, όπως τα επεξεργασμένα κρέατα», λέει ο Daniel Sussman. Η κατανάλωση αλκοόλ, η χαμηλότερη πρόσληψη φυτικών ινών και οι αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου μπορεί επίσης να συμβάλλουν, σύμφωνα με τον Tiago Biachi.

Παρά τις πιθανές εξηγήσεις, «η ειλικρινής απάντηση είναι ότι δεν γνωρίζουμε ακόμη», λέει ο Biachi. Μέρος της αύξησης μπορεί να οφείλεται σε καθυστερημένες διαγνώσεις κατά την πανδημία, προσθέτει. «Αλλά ένα μέρος της πιθανότατα είναι πραγματικό. Τα ποσοστά στους νεότερους ενήλικες αυξάνονται εδώ και δεκαετίες, και αυτές οι γενιές μεταφέρουν τον υψηλότερο κίνδυνο καθώς μεγαλώνουν».

Πώς μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος

Ο Ketan Thanki προτείνει διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, με πολλά προϊόντα ολικής άλεσης και λαχανικά. «Αυτά βοηθούν το παχύ έντερο να λειτουργεί σωστά και ευνοούν την τακτική λειτουργία του εντέρου», λέει. Συνιστά επίσης τον περιορισμό του κόκκινου και του επεξεργασμένου κρέατος.

Η τακτική άσκηση, η αποφυγή της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ και η προσπάθεια διαχείρισης καταστάσεων όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης μπορεί επίσης να βοηθήσουν, αναφέρει.

Ωστόσο, ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε ανθρώπους που κάνουν ό,τι μπορούν για να τον προλάβουν. «Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι πολλοί άνθρωποι που διαγιγνώσκονται με καρκίνο του παχέος εντέρου, ιδιαίτερα σε νεότερες ηλικίες, δεν έχουν εμφανείς παράγοντες κινδύνου», λέει η Murphy. «Έχουμε ακόμη πολλά να μάθουμε για το γιατί αυξάνεται ο καρκίνος του παχέος εντέρου».

Ο προληπτικός έλεγχος παραμένει σημαντικός

Η κολονοσκόπηση θεωρείται ευρέως η εξέταση αναφοράς για τον έλεγχο του καρκίνου του παχέος εντέρου. Για τους ενήλικες μέσου κινδύνου, ο έλεγχος συνιστάται πλέον να ξεκινά στα 45 έτη. «Ο λόγος είναι ότι η κολονοσκόπηση μπορεί όχι μόνο να εντοπίσει προκαρκινικές και καρκινικές αλλοιώσεις, αλλά και να τις αφαιρέσει», λέει ο Thanki.

Υπάρχουν επίσης εξετάσεις κοπράνων, οι οποίες επιτρέπουν μη επεμβατικό έλεγχο. «Η κολονοσκόπηση δεν είναι η μόνη αποτελεσματική επιλογή ελέγχου», λέει η Murphy. «Συνιστώνται επίσης εξετάσεις κοπράνων, οι οποίες μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματικές όταν γίνονται τακτικά». Ωστόσο, ο Thanki επισημαίνει ότι μπορεί να είναι λιγότερο ακριβείς στον εντοπισμό προκαρκινικών αλλοιώσεων.

Οι γιατροί τονίζουν ότι το σημαντικό είναι να γίνεται ο έλεγχος. «Η έμφαση πρέπει να δίνεται λιγότερο στην ανάδειξη μιας εξέτασης ως της κορυφαίας και περισσότερο στη διασφάλιση ότι οι άνθρωποι υποβάλλονται σε έλεγχο», λέει η Murphy.

Ο Biachi συμφωνεί: «Τελικά, η καλύτερη εξέταση ελέγχου είναι αυτή που πράγματι κάνει κάποιος». Παράλληλα, υπάρχουν ολοένα περισσότερες διαθέσιμες επιλογές. «Με κάθε χρόνο που περνά, έχουμε πρόσβαση σε περισσότερες επιλογές ελέγχου, ώστε να υπάρχουν λύσεις που μπορεί να θεωρούν αποδεκτές όλοι οι ασθενείς», λέει ο Sussman.

Η Murphy υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της προσοχής στα συμπτώματα: αιμορραγία από το ορθό, επίμονες αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου, ανεξήγητη απώλεια βάρους και κοιλιακός πόνος δεν πρέπει να αγνοούνται, ακόμη και από νεότερους ανθρώπους που δεν έχουν φτάσει στην ηλικία έναρξης του τακτικού ελέγχου. «Αυτά τα συμπτώματα δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάποιος έχει καρκίνο, αλλά χρειάζονται αξιολόγηση», λέει.

Οι αποφάσεις για τον προληπτικό έλεγχο και την αξιολόγηση συμπτωμάτων πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με γιατρό.