Εποχικές αλλεργίες: Πώς μπορεί να επηρεάσουν το δέρμα και τι βοηθά

Οι εποχικές αλλεργίες δεν προκαλούν μόνο φτέρνισμα, μπούκωμα και φαγούρα στα μάτια. Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να επηρεάσουν και το δέρμα, προκαλώντας πρήξιμο γύρω από τα μάτια, ξηρότητα, ερεθισμό ή έξαρση του εκζέματος.

Περίπου ένας στους τέσσερις ενήλικες στις ΗΠΑ έχει εποχικές αλλεργίες, σύμφωνα με στοιχεία των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC). Η ίδια ανοσολογική αντίδραση που προκαλεί καταρροή μπορεί να επηρεάσει και την επιδερμίδα. «Οι εποχικές αλλεργίες επηρεάζουν το δέρμα τόσο μέσω της ίδιας της ανοσολογικής αντίδρασης όσο και μέσω των συνηθειών που συνοδεύουν τη φαγούρα και τη συμφόρηση», λέει η Dendy Engelman, δερματολόγος με πιστοποίηση ειδικότητας.

Αυτό σημαίνει ότι ο ερεθισμός μπορεί να σχετίζεται τόσο με αλλεργιογόνα στο περιβάλλον όσο και με το συχνό σκούπισμα της μύτης, το τρίψιμο των ματιών ή την έλλειψη ύπνου, που μπορεί να επιδεινώσει το πρήξιμο. Η κατανόηση του τι συμβαίνει μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Τι είναι οι εποχικές αλλεργίες;

Οι εποχικές αλλεργίες, που αποκαλούνται επίσης αλλεργική ρινίτιδα ή αλλεργικός πυρετός, εμφανίζονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά σε κατά τα άλλα αβλαβείς περιβαλλοντικές ουσίες, όπως η γύρη από δέντρα, χόρτα και ζιζάνια. Σε αντίθεση με τις τροφικές αλλεργίες ή τις αλλεργίες σε τσιμπήματα εντόμων, συνήθως προκαλούνται από αλλεργιογόνα που κυκλοφορούν στον αέρα συγκεκριμένες περιόδους του χρόνου.

Η υποκείμενη ανοσολογική αντίδραση, ωστόσο, δεν είναι εντελώς διαφορετική. Όταν ένα άτομο ευαισθητοποιημένο στη γύρη έρθει σε επαφή μαζί της, το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να ενεργοποιήσει ειδικά κύτταρα, τα μαστοκύτταρα, ώστε να απελευθερώσουν ισταμίνη και άλλες φλεγμονώδεις ουσίες. «Με τις εποχικές αλλεργίες, η ισταμίνη είναι ο τρόπος με τον οποίο το σώμα μας κάνει έναν κόκκο βουνού», λέει ο Daniel Gardner, πιστοποιημένος πλαστικός χειρουργός και επικεφαλής ιατρικός σύμβουλος της NakedMD. «Ουσιαστικά, το σώμα μας αντιλαμβάνεται έναν κίνδυνο που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει».

Η ισταμίνη συμβάλλει στη φαγούρα και στη φλεγμονή, ενώ αυξάνει τη διαπερατότητα των μικρών αιμοφόρων αγγείων, επιτρέποντας σε υγρό να περάσει στους γύρω ιστούς. Πρόκειται για έναν χρήσιμο αμυντικό μηχανισμό υπό άλλες συνθήκες, αλλά στην περίοδο των αλλεργιών μπορεί να προκαλέσει δυσφορία και ορατές αλλαγές στο δέρμα.

Πώς επηρεάζουν οι εποχικές αλλεργίες το δέρμα

Δεν εμφανίζουν όλοι όσοι έχουν εποχικές αλλεργίες δερματικά συμπτώματα. Πιο ευάλωτοι μπορεί να είναι όσοι έχουν έκζεμα ή προδιάθεση για αλλεργικές παθήσεις. Υπάρχει μάλιστα ο όρος «ατοπική τριάδα», που περιγράφει τη σχέση ανάμεσα στο έκζεμα, το άσθμα και τις εποχικές αλλεργίες, εξηγεί η Mona Gohara, δερματολόγος και κλινική καθηγήτρια δερματολογίας στο Πανεπιστήμιο Yale.

Άτομα με αυτές τις παθήσεις μπορεί να είναι πιο επιρρεπή σε ξηρό, κνησμώδες και φλεγμονώδες δέρμα, ιδιαίτερα στο πρόσωπο και στα χέρια. Πιθανά συμπτώματα είναι:

Πρήξιμο γύρω από τα μάτια

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι το πρήξιμο στην ευαίσθητη περιοχή γύρω από τα μάτια. Η ισταμίνη αυξάνει τη διαπερατότητα των αιμοφόρων αγγείων, με αποτέλεσμα να συγκεντρώνεται υγρό στους γύρω ιστούς. Αυτό μπορεί να κάνει πιο έντονες τις φυσικές κοιλότητες κάτω από τα μάτια ή να τονίσει τις σακούλες, λέει ο Gardner.

Ξηρότητα, κοκκινίλα και ερεθισμός

Οι αλλεργίες μπορούν επίσης να αποδυναμώσουν έμμεσα τον δερματικό φραγμό, δηλαδή το εξωτερικό προστατευτικό στρώμα του δέρματος, που βοηθά να διατηρείται η υγρασία και να απομακρύνονται οι ερεθιστικοί παράγοντες. Το επαναλαμβανόμενο τρίψιμο των ματιών, το σκούπισμα της μύτης ή το ξύσιμο του ερεθισμένου δέρματος μπορεί να βλάψει αυτόν τον φραγμό και να προκαλέσει περισσότερη ξηρότητα και φλεγμονή.

Εξάρσεις εκζέματος

Σε άτομα που έχουν ήδη προδιάθεση για έκζεμα, τα εποχικά αλλεργιογόνα μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Οι περιοχές με έκζεμα μπορεί να γίνουν ιδιαίτερα ξηρές και να προκαλούν έντονη φαγούρα, κυρίως γύρω από τα μάτια, στο πρόσωπο και στα χέρια. Το χρόνιο έκζεμα μπορεί να κάνει πιο εμφανείς τις λεπτές γραμμές, επομένως οι εποχικές εξάρσεις ενδέχεται προσωρινά να κάνουν το δέρμα να δείχνει πιο τραχύ, προσθέτει η Gohara.

Φαγούρα και κνίδωση

Η ισταμίνη μπορεί να ενεργοποιήσει τις νευρικές απολήξεις που σχετίζονται με τη φαγούρα και, σε ορισμένες αλλεργικές αντιδράσεις, να προκαλέσει υπερυψωμένες, πρησμένες πλάκες, γνωστές ως πομφοί ή κνίδωση. Ωστόσο, η κνίδωση δεν είναι ειδικό σύμπτωμα αλλεργίας στη γύρη και μπορεί να έχει πολλές άλλες αιτίες.

Δεν οφείλεται κάθε ανεξήγητο εξάνθημα στην εποχή. Η Engelman συνιστά να εξετάζονται η χρονική στιγμή εμφάνισης των συμπτωμάτων, η θέση τους και το αν συνυπάρχουν φτέρνισμα ή δακρύρροια. «Επανέρχεται ο ερεθισμός την ίδια εποχή κάθε χρόνο; Είναι χειρότερος μετά την παραμονή σε εξωτερικούς χώρους; Φτερνίζεστε ή έχετε φαγούρα και δακρύρροια στα μάτια;» ρωτά. «Αυτά τα στοιχεία κάνουν τις εποχικές αλλεργίες πιο πιθανές, αλλά δεν αρκούν για να τεθεί διάγνωση».

Η Gohara συμφωνεί ότι έχει σημασία να εντοπιστεί το μοτίβο, ιδίως όταν τα δερματικά συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται και με άλλες παθήσεις. «Ο χρόνος είναι καθοριστικός», λέει, και προτείνει συνεργασία με αλλεργιολόγο για τον εντοπισμό πιθανών εκλυτικών παραγόντων και για να διαπιστωθεί αν η εποχική έκθεση συμπίπτει με τις εξάρσεις του δέρματος.

Αντίθετα, μια αντίδραση που εμφανίζεται μετά την εφαρμογή συγκεκριμένου προϊόντος περιποίησης μπορεί να υποδηλώνει δερματίτιδα εξ επαφής. Είναι επίσης δυνατό να αναπτυχθεί αλλεργία σε ένα προϊόν που χρησιμοποιείται χωρίς πρόβλημα εδώ και χρόνια.

Πώς αντιμετωπίζονται τα δερματικά προβλήματα που σχετίζονται με αλλεργίες

Δεν υπάρχει ένα προϊόν περιποίησης που να εξαφανίζει τα συμπτώματα μιας αλλεργικής αντίδρασης. Συνήθως, η αποτελεσματικότερη προσέγγιση είναι η αντιμετώπιση της υποκείμενης αλλεργίας και η προστασία του δέρματος από επιπλέον ερεθισμό. Τα αντιισταμινικά από το στόμα, ιδιαίτερα τα δεύτερης γενιάς, όπως η σετιριζίνη ή η λοραταδίνη, μπορούν να βοηθήσουν σε συμπτώματα που σχετίζονται με την ισταμίνη, όπως η φαγούρα και η κνίδωση. Ωστόσο, η Engelman επισημαίνει ότι δεν αντιμετωπίζουν απαραίτητα τη φλεγμονή που σχετίζεται με το έκζεμα ούτε αποκαθιστούν τον κατεστραμμένο δερματικό φραγμό.

Εξίσου σημαντικό είναι να εντοπιστεί η πραγματική αιτία του ερεθισμού. Η Gohara συνιστά έγκαιρη αξιολόγηση, ώστε να διακριθούν οι εποχικές αλλεργίες από άλλες πιθανές αιτίες και να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση. Σε επίμονη φαγούρα ή έκζεμα μπορεί να χρειαστούν συνταγογραφούμενες θεραπείες, αντί να βασίζεται κανείς αποκλειστικά σε μη συνταγογραφούμενα αντιαλλεργικά φάρμακα.

Αν το βασικό πρόβλημα είναι η φαγούρα στα μάτια, οφθαλμικές σταγόνες με αντιισταμινικά, όπως η ολοπαταδίνη ή η κετοτιφαίνη, μπορεί να προσφέρουν ανακούφιση όταν χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες. Η αντιμετώπιση της φαγούρας μπορεί επίσης να βοηθήσει να περιοριστεί το τρίψιμο και ο ερεθισμός του γύρω δέρματος. Για πιο επίμονα εποχικά συμπτώματα, ο αλλεργιολόγος μπορεί να προτείνει εξετάσεις, φάρμακα ή ανοσοθεραπεία με αλλεργιογόνα, που συχνά αποκαλείται «ενέσεις αλλεργίας».

Όταν το δέρμα είναι ήδη ερεθισμένο, συνήθως είναι προτιμότερη μια απλή ρουτίνα. Η Engelman προτείνει ήπιο καθαριστικό χωρίς άρωμα, ενυδατική κρέμα και αντηλιακό ευρέος φάσματος με δείκτη προστασίας SPF 30 ή υψηλότερο, εφόσον είναι καλά ανεκτά. Συνιστά επίσης να αποφεύγονται προσωρινά στην ερεθισμένη περιοχή τα ρετινοειδή, τα απολεπιστικά οξέα και τα προϊόντα απολέπισης. Η Gohara τονίζει τη σημασία της ενυδάτωσης. Κρέμες που ενισχύουν τον δερματικό φραγμό μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμες. Η γλυκερίνη προσελκύει υγρασία, ενώ η βαζελίνη περιορίζει την απώλειά της από τις ξηρές περιοχές.

Μια καθαρή, δροσερή κομπρέσα μπορεί επίσης να καταπραΰνει τον ερεθισμό γύρω από τα μάτια, χωρίς την επιπλέον τριβή που προκαλεί το τρίψιμο. Ορισμένες αισθητικές θεραπείες είναι καλύτερο να αναβληθούν όσο υπάρχει ενεργός ερεθισμός. «Θα ανέβαλλα τα χημικά πίλινγκ, το microneedling ή τις θεραπείες ανάπλασης σε δέρμα που είναι ενεργά ερεθισμένο ή έχει έκζεμα», λέει η Engelman. «Μια θεραπεία που διαταράσσει τον δερματικό φραγμό μπορεί να δυσκολέψει την αποκατάσταση».

Πότε να απευθυνθείτε σε δερματολόγο

Αν το δέρμα εμφανίζει προβλήματα κάθε φορά που αυξάνεται η γύρη, οι εποχικές αλλεργίες μπορεί να συμβάλλουν. Το περιστασιακό πρήξιμο ή ο ερεθισμός ενδέχεται να υποχωρήσουν με φροντίδα στο σπίτι και αντιμετώπιση των αλλεργιών. Ωστόσο, η επίμονη φαγούρα, η επιδείνωση του εκζέματος ή τα επαναλαμβανόμενα εξανθήματα χρειάζεται να συζητηθούν με δερματολόγο. Ο γιατρός μπορεί να συστήσει συνταγογραφούμενη αντιφλεγμονώδη θεραπεία ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, φωτοθεραπεία υπό ιατρική επίβλεψη.

Είναι προτιμότερο να μην επιχειρεί κανείς να αντιμετωπίσει μόνος του το πρόβλημα, ιδίως όταν δεν είναι σαφής η αιτία. Τα συστατικά περιποίησης, οι περιβαλλοντικοί ερεθιστικοί παράγοντες και οι υποκείμενες δερματικές παθήσεις μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα. Ο δερματολόγος μπορεί να βοηθήσει στη διάκριση των αιτιών, να προτείνει κατάλληλη θεραπεία και να κρίνει αν χρειάζονται πρόσθετες εξετάσεις για αλλεργίες.

Οι αλλεργίες δεν είναι απαραίτητα κάτι με το οποίο γεννιέται κανείς. Οι ευαισθησίες μπορεί να αναπτυχθούν σε οποιαδήποτε ηλικία, λέει η Gohara, ακόμη και απέναντι σε ουσίες που προηγουμένως ήταν ανεκτές. Επομένως, ό,τι ταίριαζε στο δέρμα την περασμένη άνοιξη δεν είναι βέβαιο ότι θα λειτουργήσει και φέτος.

Η φροντίδα του δέρματος την περίοδο των αλλεργιών δεν σημαίνει περισσότερα προϊόντα ή μια γρήγορη αισθητική λύση. Σημαίνει να εντοπιστεί τι προκαλεί τη φλεγμονή, να αντιμετωπιστεί η αλλεργία όταν χρειάζεται και να δοθεί χρόνος στον δερματικό φραγμό να ανακάμψει. Για τη διάγνωση και τις αποφάσεις σχετικά με τη θεραπεία, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.