Ο εγκέφαλος κρίνει τις διατροφικές μας επιλογές σε μόλις 200 χιλιοστά του δευτερολέπτου. Την ίδια στιγμή συνυπολογίζει στοιχεία όπως η γεύση, η θρεπτική εικόνα και το πόσο γνώριμο μας είναι ένα τρόφιμο. Οι επιλογές μας οργανώνονται γύρω από δύο βασικούς άξονες: πόσο ελκυστικό είναι το φαγητό και πόσο επεξεργασμένο.
Η εξοικείωση με ένα τρόφιμο φαίνεται να κερδίζει την προσοχή μας πιο εύκολα. Οι ερευνητές τονίζουν ότι για πιο υγιεινή διατροφή δεν φτάνει να γνωρίζουμε τι μας ωφελεί· χρειάζεται επίσης τα υγιεινά τρόφιμα να είναι πιο ορατά και να παρουσιάζονται με τρόπο που τα φέρνει στην καθημερινότητά μας.
Γιατί, άραγε, αρκεί να δούμε ένα φαγητό για να καταλάβουμε αν το επιθυμούμε; Προτού υπολογίσουμε τις θερμίδες ή σκεφτούμε πόσο υγιεινό είναι και αν «κάνει καλό», ο εγκέφαλός μας έχει ήδη σχηματίσει άποψη. Η διαδικασία είναι εξαιρετικά γρήγορη: ευρήματα πρόσφατης μελέτης δείχνουν ότι οι νευροεπιστήμονες υπολογίζουν πως ο εγκέφαλος «ζυγίζει» ένα φαγητό σε 200 χιλιοστά του δευτερολέπτου, πιο γρήγορα κι από ένα ανοιγοκλείσιμο των ματιών.
Η πρώτη εντύπωση σχηματίζεται μέσα σε μια στιγμή
Η κρίση μας για ένα τρόφιμο δεν γίνεται βήμα-βήμα, με τον εγκέφαλο να εξετάζει ένα στοιχείο κάθε φορά. Αντιθέτως, συνυπολογίζει παράλληλα αρκετές πληροφορίες:
- Πόσο νόστιμο δείχνει
- Αν το κατατάσσουμε στα υγιεινά
- Τον βαθμό επεξεργασίας του
- Αν μας είναι γνώριμο
- Ποια συναισθήματα μας γεννά
Η ταυτόχρονη αξιολόγηση μπορεί να εξηγήσει τη σκέψη: «Το θέλω πολύ, αλλά μάλλον δεν είναι και τόσο καλό για μένα» – και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια στιγμή.
Οι δύο «ζυγαριές» που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι περισσότερες αποφάσεις μας για το φαγητό στηρίζονται σε δύο κύριους άξονες:
- Πόσο ελκυστικό είναι το φαγητό: Συνυπολογίζονται η γεύση, η επιθυμία να το δοκιμάσουμε, τα θετικά συναισθήματα και το πόσο γνώριμο μας φαίνεται. Είναι η πλευρά που εκφράζει: «Μου αρέσει, το ξέρω, το θέλω».
- Πόσο επεξεργασμένο δείχνει: Σε αυτόν τον άξονα περιλαμβάνονται οι θερμίδες, η επεξεργασία του τροφίμου και η εντύπωση που έχουμε για την υγιεινότητά του. Είναι σαν να αναρωτιόμαστε: «Πόσο “βαρύ” είναι αυτό; ή θα μου κάνει καλό»
Το αξιοσημείωτο είναι πως οι δύο εκτιμήσεις ενεργοποιούνται στον εγκέφαλο σχεδόν την ίδια στιγμή.
Οικειότητα και φαγητό: Γιατί προτιμάμε όσα γνωρίζουμε
Η οικειότητα αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα. Όσα τρόφιμα αναγνωρίζουμε εύκολα ή έχουμε συναντήσει επανειλημμένα αιχμαλωτίζουν πιο γρήγορα την προσοχή μας. Ο εγκέφαλος τα θεωρεί πιο «ασφαλή» και αποδεκτά, αλλά και ως πιο νόστιμα. Γι’ αυτό τα φαγητά των παιδικών μας χρόνων, οι παραδοσιακές συνταγές και όσα μας θυμίζουν το σπίτι ή το μαγείρεμα της μαμάς επηρεάζουν τόσο έντονα τις επιλογές μας, ανεξάρτητα από τη διατροφική τους αξία.
Γιατί η ενημέρωση δεν αρκεί για υγιεινές επιλογές
Συχνά θεωρούμε ότι η σωστή πληροφόρηση είναι το μόνο που χρειάζεται για καλύτερες διατροφικές αποφάσεις. Οι ερευνητές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι για να τρεφόμαστε πιο υγιεινά δεν αρκεί να ξέρουμε ποιες επιλογές είναι καλές για εμάς: εξίσου σημαντικό είναι να διαμορφώνουμε όσα τραβούν πρώτα το βλέμμα μας.
Με ποιους τρόπους μπορούμε να εφαρμόσουμε αυτή τη γνώση στην καθημερινή ζωή;
- Τοποθετούμε τα υγιεινά τρόφιμα σε εμφανή σημεία του σπιτιού και τα κάνουμε πιο οικεία
- Δοκιμάζουμε διαφορετική παρουσίαση και χρώματα στο πιάτο
- Εκθέτουμε επανειλημμένα τον εαυτό μας σε καλές επιλογές, ώστε να εξοικειωθούμε μαζί τους
- Εξασκούμαστε στο να αναγνωρίζουμε γρήγορα πόσο επεξεργασμένο είναι ένα τρόφιμο
Όταν ο εγκέφαλος συνδέει πιο γρήγορα το «υγιεινό» με το «ελκυστικό», η επιλογή γίνεται ευκολότερη.
Σε λίγα λόγια
- Μέσα σε 200 χιλιοστά του δευτερολέπτου ο εγκέφαλος αξιολογεί τις διατροφικές επιλογές μας, επεξεργαζόμενος ταυτόχρονα στοιχεία όπως η γεύση και η υγιεινότητα.
- Οι κρίσεις μας για το φαγητό στηρίζονται κυρίως στην ελκυστικότητά του και στον βαθμό επεξεργασίας του.
- Τα γνώριμα τρόφιμα τραβούν συχνότερα την προσοχή μας και μπορεί να φαίνονται πιο ασφαλή και νόστιμα.
- Η γνώση για τις υγιεινές επιλογές δεν αρκεί από μόνη της· χρειάζεται να λαμβάνουμε υπόψη την ορατότητα και την παρουσίασή τους.
- Η προβολή των υγιεινών τροφίμων στο σπίτι και η επανειλημμένη έκθεση σε αυτά είναι στρατηγικές που μπορούν να στηρίξουν πιο υγιεινές επιλογές.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/pos-o-egkefalos-ypagoreyei-tis-diatrofikes-mas-epiloges-prin-kan-to-syneiditopoiisoyme/17267
