Γλαύκωμα: Πρώιμα σημάδια, συμπτώματα και τρόποι πρόληψης της απώλειας όρασης

Το γλαύκωμα συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά του στάδια. Όταν όμως προκληθεί βλάβη στο οπτικό νεύρο, μπορεί να εμφανιστούν «τυφλά» σημεία, κυρίως στην περιφερική όραση. Οι τακτικές οφθαλμολογικές εξετάσεις βοηθούν στον εντοπισμό αλλαγών στην πίεση του ματιού και στην έγκαιρη αντιμετώπιση, ώστε να επιβραδυνθεί ή να ανακοπεί η περαιτέρω βλάβη.

Ακολουθεί ένας οδηγός για τα συμπτώματα και τα στάδια του γλαυκώματος, τη διάγνωση και τους τρόπους περιορισμού της επιδείνωσής του.

Έχει συμπτώματα το γλαύκωμα στα αρχικά στάδια;

Το γλαύκωμα αποκαλείται συχνά «σιωπηλός κλέφτης της όρασης», επειδή σχεδόν οι μισοί άνθρωποι που έχουν την πάθηση δεν γνωρίζουν ότι νοσούν μέχρι να προχωρήσει σε πιο όψιμο στάδιο.

Οι δύο βασικοί τύποι γλαυκώματος έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, αλλά κανένας δεν προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια.

Γλαύκωμα ανοικτής γωνίας

Το γλαύκωμα ανοικτής γωνίας είναι η συχνότερη μορφή και αφορά περίπου το 90% των ατόμων με γλαύκωμα. Εμφανίζεται όταν το υγρό στο εσωτερικό του ματιού δεν αποχετεύεται σωστά, σαν να έχει φράξει η αποχέτευση.

Στην αρχή, συνήθως δεν υπάρχει πόνος ή πρόβλημα στην όραση. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, μπορεί να εμφανιστούν τυφλά σημεία, ιδιαίτερα στην περιφερική όραση.

Γλαύκωμα κλειστής γωνίας

Το γλαύκωμα κλειστής ή στενής γωνίας είναι επείγουσα ιατρική κατάσταση. Συμβαίνει όταν η ίριδα, το έγχρωμο τμήμα του ματιού, φράζει την περιοχή από την οποία αποχετεύεται το υγρό.

Μπορεί να εμφανιστεί γρήγορα και, χωρίς θεραπεία, να προκαλέσει τύφλωση μέσα σε λίγες ημέρες. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• ξαφνική θολή όραση
• έντονο πόνο στο μάτι
• πονοκέφαλο
• ναυτία
• εμετό
• φωτοστέφανα ή χρωματιστούς δακτυλίους γύρω από τα φώτα

Μερικές φορές, το γλαύκωμα κλειστής γωνίας εξελίσσεται αργά και αρχικά δεν προκαλεί συμπτώματα. Αυτή η μορφή ονομάζεται χρόνιο γλαύκωμα κλειστής γωνίας.

Στάδια του γλαυκώματος

Το μάτι παράγει συνεχώς νέο υδατοειδές υγρό και αποχετεύει το παλιό μέσω της γωνίας αποχέτευσης. Το γλαύκωμα εμφανίζεται όταν το υγρό απομακρύνεται πολύ αργά, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται και να αυξάνεται η πίεση μέσα στο μάτι.

Οι γιατροί χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους για να αξιολογήσουν το στάδιο της νόσου. Κάθε μέθοδος εξετάζει διαφορετικές πλευρές του ματιού και της εξέλιξης του γλαυκώματος, αλλά δεν υπάρχει μία καθιερωμένη μέθοδος αξιολόγησης που να αποτελεί το πρότυπο.

Πρώιμα στάδια

Στα αρχικά στάδια, η γωνία αποχέτευσης αρχίζει να μη λειτουργεί σωστά και επιτρέπει τη διέλευση μικρότερης ποσότητας υγρού. Καθώς το μάτι συνεχίζει να παράγει υδατοειδές υγρό, η πίεση στο εσωτερικό του αυξάνεται.

Με την πάροδο του χρόνου, η αυξημένη πίεση μπορεί να αρχίσει να βλάπτει τις ίνες του οπτικού νεύρου. Ωστόσο, μέχρι να υπάρξει σημαντική βλάβη, μπορεί να μην εμφανιστούν συμπτώματα.

Όψιμα στάδια

Όταν έχει υποστεί βλάβη μεγάλο μέρος του οπτικού νεύρου, μπορεί να αρχίσουν να γίνονται αντιληπτά τυφλά σημεία. Αυτά εμφανίζονται συχνότερα στην περιφερική όραση, δηλαδή στα εξωτερικά όρια του οπτικού πεδίου. Η περιφερική όραση βοηθά στον εντοπισμό κίνησης και στην αντίληψη αντικειμένων ή δραστηριοτήτων που δεν κοιτάζει κανείς απευθείας.

Άλλα συμπτώματα στα όψιμα στάδια μπορεί να είναι τα φωτοστέφανα ή η θολή όραση μετά από σωματική δραστηριότητα.

Τι σημαίνει «ύποπτος για γλαύκωμα»;

Ο γιατρός μπορεί να χαρακτηρίσει κάποιο άτομο «ύποπτο για γλαύκωμα» όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, όπως αυξημένη πίεση στο μάτι ή αλλαγές στο οπτικό νεύρο, αλλά δεν υπάρχουν ενδείξεις βλάβης. Αυτό σημαίνει ότι το άτομο μπορεί να μην έχει γλαύκωμα, αλλά διατρέχει αυξημένο κίνδυνο να το εμφανίσει.

Χρειάζεται στενή παρακολούθηση και τακτικές οφθαλμολογικές εξετάσεις. Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να επιβραδύνει σημαντικά την εξέλιξη της πάθησης και τη βλάβη που προκαλεί.

Συνηθισμένοι παράγοντες κινδύνου για το γλαύκωμα είναι:

• η ηλικία άνω των 40 ετών
• το οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος
• η αυξημένη πίεση στο μάτι
• η υπερμετρωπία ή η μυωπία
• η αφρικανική, ισπανόφωνη ή ασιατική καταγωγή
• προηγούμενος τραυματισμός στο μάτι
• η μακροχρόνια χρήση στεροειδών φαρμάκων
• ο λεπτός κερατοειδής
• η λέπτυνση του οπτικού νεύρου
• ο διαβήτης, η ημικρανία ή η υψηλή αρτηριακή πίεση

Πώς γίνεται η διάγνωση του γλαυκώματος;

Η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας συνιστά τακτικές οφθαλμολογικές εξετάσεις στα άτομα με αυξημένο κίνδυνο γλαυκώματος. Η συχνότητα των εξετάσεων εξαρτάται από το επίπεδο κινδύνου κάθε ατόμου.

Δεν υπάρχει μία μοναδική εξέταση για τη διάγνωση. Ο οφθαλμίατρος μπορεί να πραγματοποιήσει διάφορους ελέγχους, όπως εξέταση οπτικού πεδίου, η οποία αξιολογεί την κεντρική και την περιφερική όραση και εντοπίζει πιθανά τυφλά σημεία.

Ο γιατρός μπορεί επίσης να μετρήσει την πίεση του ματιού με τονομέτρηση, να ελέγξει τη ροή του υγρού στο εσωτερικό του και να εξετάσει το πίσω μέρος του ματιού για ενδείξεις βλάβης στο οπτικό νεύρο.

Μπορεί να αντιστραφεί το γλαύκωμα;

Προς το παρόν, η απώλεια όρασης που οφείλεται σε βλάβη του οπτικού νεύρου από γλαύκωμα δεν μπορεί να αντιστραφεί. Ωστόσο, η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπεία μπορούν να επιβραδύνουν ή να σταματήσουν την περαιτέρω βλάβη.

Η αντιμετώπιση συνήθως στοχεύει στη μείωση της πίεσης του ματιού και μπορεί να περιλαμβάνει συνταγογραφούμενες οφθαλμικές σταγόνες, θεραπεία με λέιζερ ή χειρουργική επέμβαση για τη βελτίωση της αποχέτευσης του υγρού.

Όσοι έχουν γλαύκωμα χρειάζεται να ακολουθούν το θεραπευτικό τους πλάνο και να πηγαίνουν τακτικά στον γιατρό για παρακολούθηση και διατήρηση της όρασης.

Πώς να περιορίσετε τον κίνδυνο απώλειας όρασης

Η πρόληψη της απώλειας όρασης από γλαύκωμα βασίζεται στην έγκαιρη διάγνωση, στην κατάλληλη θεραπεία και στη συστηματική παρακολούθηση της πίεσης του ματιού.

Τα άτομα με αυξημένο κίνδυνο χρειάζεται να επισκέπτονται τακτικά τον οφθαλμίατρο, ώστε να ελέγχεται αν αυξάνεται η πίεση ή αν εμφανίζονται σημάδια βλάβης στο οπτικό νεύρο. Αν έχει γίνει διάγνωση γλαυκώματος, οι οφθαλμικές σταγόνες, η θεραπεία με λέιζερ ή η χειρουργική επέμβαση μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση και τη διαχείριση της πίεσης.

Η πιστή τήρηση του θεραπευτικού πλάνου και η συνέπεια στα ραντεβού παρακολούθησης μπορούν να μειώσουν σημαντικά την πιθανότητα απώλειας όρασης.

Συνοπτικά

Το γλαύκωμα συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Όταν προκληθεί βλάβη στο οπτικό νεύρο, μπορεί να εμφανιστούν τυφλά σημεία, κυρίως στην περιφερική όραση. Η ηλικία άνω των 40 ετών, το οικογενειακό ιστορικό και η αυξημένη πίεση στο μάτι είναι μεταξύ των παραγόντων κινδύνου. Όποιος έχει παράγοντες κινδύνου χρειάζεται τακτικές οφθαλμολογικές εξετάσεις.

Για συμπτώματα ή απορίες σχετικά με τη διάγνωση και τη θεραπεία, οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.