Βήχας: Πότε μπορεί να σχετίζεται με καρκίνο του πνεύμονα και ποιες είναι οι άλλες αιτίες

Ο χρόνιος βήχας που επιδεινώνεται μπορεί να αποτελεί πρώιμο σύμπτωμα καρκίνου του πνεύμονα. Αν σας ενοχλεί και επιμένει, είναι καλό να απευθυνθείτε σε γιατρό.

Ο βήχας είναι ένας από τους συχνότερους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι επισκέπτονται γιατρό. Οι περισσότερες περιπτώσεις έχουν καλοήθη αίτια, ωστόσο ένας έντονος βήχας που επιμένει μπορεί να υποδηλώνει σοβαρότερη υποκείμενη πάθηση.

Αν ο βήχας σχετίζεται με καρκίνο του πνεύμονα, όσο νωρίτερα εντοπιστεί η νόσος τόσο καλύτερη είναι η έκβαση. Συχνά, ο καρκίνος του πνεύμονα σε αρχικό στάδιο δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα και διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο, όταν είναι δυσκολότερο να αντιμετωπιστεί.

Πώς μπορεί να είναι ο βήχας που σχετίζεται με καρκίνο του πνεύμονα

Οποιοσδήποτε τύπος καρκίνου του πνεύμονα μπορεί να συνδέεται με βήχα. Ωστόσο, ορισμένες μορφές συσχετίζονται συχνότερα με αυτό το σύμπτωμα, επειδή τα καρκινικά κύτταρα εμποδίζουν τη ροή του αέρα στους αεραγωγούς των πνευμόνων.

Το πλακώδες καρκίνωμα και ο μικροκυτταρικός αδιαφοροποίητος καρκίνος του πνεύμονα είναι πιθανότερο να συνοδεύονται από βήχα.

Ορισμένα χαρακτηριστικά του βήχα μπορεί να σχετίζονται περισσότερο με καρκίνο του πνεύμονα από άλλα. Σε αυτά περιλαμβάνονται:

• χρόνιος βήχας, ο οποίος συνήθως διαρκεί περισσότερο από 8 συνεχόμενες εβδομάδες
• ξηρός βήχας ή παραγωγικός βήχας, δηλαδή βήχας με φλέματα
• βήχας που διαταράσσει τον ύπνο
• αποβολή αίματος με τον βήχα (αιμόπτυση)
• πόνος στο στήθος μαζί με τον βήχα
• δύσπνοια
• παθήσεις των πνευμόνων, όπως βρογχίτιδα ή πνευμονία, που υποτροπιάζουν ή επιμένουν

Η παρουσία αυτών των χαρακτηριστικών δεν σημαίνει ότι έχετε καρκίνο του πνεύμονα. Μπορεί, ωστόσο, να υποδηλώνει κάποια πάθηση που χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι με καρκίνο του πνεύμονα σε αρχικό στάδιο βήχα. Σύμφωνα με την Lung Cancer Alliance, περίπου το 50% των ανθρώπων εμφανίζουν βήχα στα πρώιμα στάδια, πριν ο καρκίνος εξαπλωθεί σε άλλα μέρη του σώματος.

Μελέτη του 2017 αναφέρει ότι περίπου το 57% των ανθρώπων με καρκίνο του πνεύμονα έχουν βήχα. Το ποσοστό είναι υψηλότερο σε προχωρημένο στάδιο. Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν επίσης ότι ο βήχας που σχετίζεται με καρκίνο του πνεύμονα μπορεί να συνδέεται με γαστρεντερικά προβλήματα, αλλά χρειάζεται περισσότερη έρευνα.

Πώς διαπιστώνεται αν ο βήχας οφείλεται σε καρκίνο του πνεύμονα

Δεν υπάρχει ένας απλός τρόπος για να διαπιστωθεί αν ο καρκίνος του πνεύμονα προκαλεί τον βήχα. Ο βήχας μπορεί να έχει καλοήθη αιτία ή να σχετίζεται με διάφορες υποκείμενες παθήσεις. Οι γιατροί ακολουθούν κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και την αντιμετώπιση του βήχα.

Για να διερευνήσει την αιτία, ο γιατρός θα ρωτήσει για το ιατρικό ιστορικό και το ιστορικό καπνίσματος. Θα σας ρωτήσει επίσης αν έχετε άλλα συμπτώματα, όπως πυρετό, κρυολόγημα, κόπωση, δύσπνοια, βραχνάδα, πόνο στο στήθος ή απώλεια βάρους.

Θα χρειαστεί ακόμη να γνωρίζει πότε ξεκίνησε ο βήχας, αν χειροτερεύει τη νύχτα και πότε επιδεινώθηκε ή παρουσίασε νέα χαρακτηριστικά. Αν υπάρχει υποψία καρκίνου του πνεύμονα, ο γιατρός θα ζητήσει εξετάσεις προσυμπτωματικού ελέγχου ή άλλες εξετάσεις για να επιβεβαιώσει τη διάγνωση.

Παλαιότερη μελέτη του 2005, η οποία εξέτασε τα συμπτώματα ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα στη Βρετανία κατά τη διάγνωση, κατέγραψε, πέρα από το κάπνισμα, αρκετά συχνά συμπτώματα:

• αποβολή αίματος με τον βήχα (αιμόπτυση)
• απώλεια βάρους
• απώλεια όρεξης
• δυσκολία στην αναπνοή (δύσπνοια)
• πόνος στο στήθος
• βήχας
• κόπωση

Οι ισχυρότερες συσχετίσεις με τον καρκίνο του πνεύμονα, πέρα από το κάπνισμα, αφορούσαν:

• την αποβολή αίματος με τον βήχα
• τη δυσκολία στην αναπνοή
• μη φυσιολογικά πρότυπα αναπνοής

Άλλες αιτίες του βήχα

Ο οξύς και ο χρόνιος βήχας μπορεί να έχουν πολλές αιτίες. Ως οξύς χαρακτηρίζεται ο βήχας που διαρκεί λιγότερο από 3 εβδομάδες, ενώ χρόνιος είναι εκείνος που επιμένει περισσότερο από 8 εβδομάδες.

Οι συχνότερες αιτίες οξέος βήχα είναι οι λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού και η οξεία βρογχίτιδα. Μία μελέτη διαπίστωσε ότι ευθύνονται για περισσότερο από το 60% των διαγνωσμένων περιπτώσεων οξέος βήχα.

Οι συχνότερες αιτίες χρόνιου βήχα είναι:

• οπισθορρινική καταρροή
• άσθμα
• γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
• λοιμώξεις
• αντιυπερτασικά φάρμακα, όπως οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (ACE inhibitors)
• χρόνια βρογχίτιδα
• χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
• αποφρακτική υπνική άπνοια
• χρόνιο ροχαλητό
• χρόνια διόγκωση των αμυγδαλών
• εμφύσημα

Λιγότερο συχνές αιτίες είναι:

• παθήσεις των βρόγχων
• κυστική ίνωση
• κοκκύτης
• φλεγμονή των πνευμόνων
• καρδιακή ανεπάρκεια

Άλλα συμπτώματα του καρκίνου του πνεύμονα

Ο επίμονος βήχας είναι ένα από τα πρώιμα συμπτώματα του καρκίνου του πνεύμονα, πριν ο καρκίνος εξαπλωθεί (κάνει μετάσταση) πέρα από τους πνεύμονες. Περίπου οι μισοί άνθρωποι με καρκίνο του πνεύμονα σε αρχικό στάδιο έχουν χρόνιο βήχα.

Σε μία μελέτη, η αποβολή αίματος με τον βήχα ήταν ο ισχυρότερος προγνωστικός δείκτης καρκίνου του πνεύμονα, αλλά λιγότερο από το 5% των ανθρώπων την ανέφεραν ως πρώιμο σύμπτωμα.

Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• αλλαγές στην ένταση του βήχα ή στην ποσότητα των φλεγμάτων
• επιδείνωση της δύσπνοιας
• πόνο στο στήθος, στους ώμους ή στην πλάτη
• συριγμό στην αναπνοή
• κόπωση
• βραχνάδα ή άλλες αλλαγές στη φωνή
• πνευμονία ή άλλα επαναλαμβανόμενα προβλήματα στους πνεύμονες
• απώλεια βάρους

Όταν τα καρκινικά κύτταρα εξαπλωθούν σε άλλα μέρη του σώματος, μπορεί να εμφανιστούν και άλλα συμπτώματα. Τα συχνότερα σημεία στα οποία εξαπλώνεται ο καρκίνος του πνεύμονα είναι:

• άλλες περιοχές των πνευμόνων
• λεμφαδένες
• οστά
• εγκέφαλος
• ήπαρ
• επινεφρίδια

Τα συμπτώματα μεταστατικού καρκίνου του πνεύμονα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• πόνο στα οστά ή στις αρθρώσεις
• πονοκεφάλους, αν υπάρχει προσβολή του εγκεφάλου
• πρήξιμο στον λαιμό ή στο πρόσωπο
• απώλεια όρεξης
• αδυναμία και κόπωση

Μπορεί να εμφανιστούν και άλλα συμπτώματα, ανάλογα με το όργανο στο οποίο έχει εξαπλωθεί ο καρκίνος.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια για τον βήχα

Αν σας ανησυχεί ένας βήχας που επιμένει, μιλήστε με τον γιατρό σας για τα πιθανά αίτια και τις επιλογές αντιμετώπισης. Αν αποβάλλετε αίμα με τον βήχα, επικοινωνήστε αμέσως με γιατρό.

Αν υπάρχει υποψία καρκίνου του πνεύμονα λόγω των συμπτωμάτων ή των παραγόντων κινδύνου, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις για να διαπιστώσει αν πρόκειται για καρκίνο ή για άλλη πάθηση. Οι διαγνωστικές εξετάσεις περιλαμβάνουν:

• ακτινογραφία θώρακος ή αξονική τομογραφία
• ανάλυση πτυέλων για την αναζήτηση καρκινικών κυττάρων
• βιοψία, μεταξύ άλλων με βρογχοσκόπηση ή βιοψία με βελόνα

Αντιμετώπιση του βήχα που σχετίζεται με καρκίνο του πνεύμονα

Αν ο βήχας οφείλεται σε καρκίνο του πνεύμονα, η αντιμετώπιση εξαρτάται από το στάδιο της νόσου και τη γενική κατάσταση της υγείας σας. Μπορεί να γίνει χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του καρκινικού όγκου. Ενδέχεται επίσης να χορηγηθούν χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία ή άλλες θεραπείες, με στόχο την ανακούφιση από τον πόνο και την εξόντωση των καρκινικών κυττάρων.

Ορισμένες φορές, ωστόσο, αυτές οι θεραπείες δεν ανακουφίζουν από τον βήχα. Σε κάποιες περιπτώσεις, ο βήχας μπορεί να αποτελεί παρενέργεια της θεραπείας για τον καρκίνο του πνεύμονα.

Ο χρόνιος βήχας λόγω καρκίνου του πνεύμονα μπορεί να είναι εξαντλητικός. Μπορεί να προκαλέσει πονοκεφάλους, ζάλη, εφίδρωση, απώλεια όρεξης και διαταραχές του ύπνου. Οι συνήθεις θεραπείες περιλαμβάνουν φάρμακα για την καταστολή του βήχα και την ανακούφιση από τον πόνο.

Μελέτες του 2017 και του 2020 επισήμαναν ότι ο βήχας αποτελεί συχνά σύμπτωμα του καρκίνου του πνεύμονα που δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς. Για να αντιμετωπιστεί αυτό, η μελέτη επικαιροποίησε τις κατευθυντήριες οδηγίες του American College of Chest Physicians (CHEST), προτείνοντας στους γιατρούς συγκεκριμένη, σταδιακή προσέγγιση για τη διαχείριση του βήχα.

Οι συστάσεις περιλαμβάνουν:

• εντοπισμό και αντιμετώπιση τυχόν συνυπαρχουσών παθήσεων που σχετίζονται με τον βήχα
• ασκήσεις καταστολής του βήχα
• ενδοβρογχική βραχυθεραπεία, μια θεραπεία που εστιάζει υψηλή δόση ακτινοβολίας στους όγκους
• χρήση μαλακτικών ουσιών, οι οποίες καλύπτουν και καταπραΰνουν τους βλεννογόνους
• χρήση οπιοειδών, όταν άλλες λύσεις δεν έχουν αποτέλεσμα
• χρήση άλλων φαρμάκων, όπως λεβοδροπροπιζίνη, μογκουιστεΐνη, λεβοκλοπεραστίνη ή χρωμογλυκικό νάτριο
• χρήση τοπικών αναισθητικών, όπως λιδοκαΐνη/βουπιβακαΐνη ή βενζονατάτη
• συμμετοχή σε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές νέων φαρμάκων που μπορεί να βοηθήσουν στον έλεγχο του βήχα, όπως διαζεπάμη, γκαμπαπεντίνη, καρβαμαζεπίνη, βακλοφαίνη, αμιτριπτυλίνη και θαλιδομίδη

Έγκαιρη διάγνωση και πρόγνωση

Αν έχετε επίμονο χρόνιο βήχα, απευθυνθείτε στον γιατρό σας για να διερευνήσετε την αιτία και τις πιθανές θεραπείες. Όσο νωρίτερα διαγνωστεί ο καρκίνος του πνεύμονα, τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες ανάρρωσης.

Προς το παρόν δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει τον μεταστατικό καρκίνο του πνεύμονα, γι’ αυτό η έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική. Αναπτύσσονται νέες και αποτελεσματικότερες θεραπείες, ενώ μπορείτε να συζητήσετε με τον γιατρό σας αν υπάρχει κλινική δοκιμή στην οποία θα μπορούσατε να συμμετάσχετε. Οι αποφάσεις για εξετάσεις και θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.