Καρότα και παντζάρια: Ποια είναι καλύτερα για την αρτηριακή πίεση και ποια για την υγεία των ματιών

Τα παντζάρια και τα καρότα είναι λαχανικά με υψηλή θρεπτική αξία, τα οποία μπορούν να ωφελήσουν την καρδιαγγειακή υγεία και τα μάτια. Ωστόσο, το καθένα προσφέρει διαφορετικά οφέλη.

Στην αρτηριακή πίεση, τα παντζάρια φαίνεται να έχουν πιο ξεκάθαρο πλεονέκτημα, κυρίως λόγω των φυσικών νιτρικών τους. Αντίθετα, τα καρότα είναι πιο ωφέλιμα για την υγεία των ματιών, χάρη στο β-καροτένιο που περιέχουν σε μεγάλη ποσότητα και το οποίο μετατρέπεται από τον οργανισμό σε βιταμίνη Α.

Παντζάρια και αρτηριακή πίεση: πώς συνδέονται

Στα παντζάρια βρίσκουμε αρκετές ποσότητες από φυσικά νιτρικά. Μετά την επεξεργασία τους στο σώμα, αυτά καταλήγουν να γίνονται μονοξείδιο του αζώτου, το οποίο διευκολύνει τη χαλάρωση και τη διαστολή των αιμοφόρων αγγείων.

Η μετατροπή αρχίζει στο στόμα, όπου βακτήρια μετατρέπουν τα νιτρικά σε νιτρώδη· έπειτα, ο οργανισμός παράγει από αυτά μονοξείδιο του αζώτου. Με τη διαστολή των αγγείων, διευκολύνεται η κυκλοφορία του αίματος και ενδέχεται να μειωθεί η πίεση που ασκείται στα τοιχώματά τους.

Σε ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε το 2024, με συνολικά 349 ενήλικες που είχαν υπέρταση, η κατανάλωση χυμού παντζαριού συσχετίστηκε με πτώση της συστολικής αρτηριακής πίεσης κατά περίπου 5 mmHg κατά μέσο όρο.

Πηγή καλίου είναι και τα παντζάρια. Το μέταλλο αυτό βοηθά τους νεφρούς να απομακρύνουν την επιπλέον ποσότητα νατρίου από τον οργανισμό μέσω των ούρων, κάτι που μπορεί να συμβάλει στον έλεγχο της πίεσης.

Τα καρότα και η υποστήριξη της υγείας των αγγείων

Η συμβολή των καρότων στην υγεία των αγγείων είναι επίσης πιθανή, αλλά η επίδρασή τους στην αρτηριακή πίεση δεν είναι τόσο άμεση.

Εκτός από κάλιο, περιέχουν και άλλες ουσίες που ενδέχεται να βοηθούν τα αιμοφόρα αγγεία να λειτουργούν σωστά.

Σε αυτές περιλαμβάνονται:

Φυτικές ίνες: Τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου διασπούν ορισμένες από αυτές, παράγοντας ουσίες που ενδέχεται να περιορίζουν τη φλεγμονή και να βοηθούν τα αγγεία να διατηρούν την ελαστικότητά τους.

Β-καροτένιο: Το αντιοξειδωτικό αυτό ευθύνεται για το πορτοκαλί χρώμα των καρότων και μπορεί να συμβάλει στην προστασία των αγγείων από το οξειδωτικό στρες.

Τα στοιχεία που υπάρχουν δεν υποδεικνύουν ότι η κατανάλωση καρότων οδηγεί σε άμεση μείωση της αρτηριακής πίεσης σε βαθμό αντίστοιχο με εκείνον των παντζαριών. Παρ’ όλα αυτά, η προσθήκη τους σε μια υγιεινή διατροφή μπορεί να βοηθήσει να μειωθεί ο κίνδυνος υπέρτασης.

Β-καροτένιο στα καρότα και υγεία των ματιών

Το ιδιαίτερο πλεονέκτημα των καρότων είναι ότι περιέχουν άφθονο β-καροτένιο, το οποίο ο οργανισμός αξιοποιεί μετατρέποντάς το σε βιταμίνη Α.

Για να λειτουργεί σωστά η όραση είναι απαραίτητη η βιταμίνη Α, η οποία συμμετέχει και σε διάφορες άλλες λειτουργίες των ματιών.

Ειδικότερα:

• συμβάλλει στη σωστή λειτουργία του αμφιβληστροειδούς όταν ο φωτισμός είναι χαμηλός,
• βοηθά να διατηρείται υγιής ο κερατοειδής,
• συντελεί στην πρόληψη προβλημάτων όρασης που οφείλονται σε έλλειψη βιταμίνης Α.

Όταν υπάρχει ανεπάρκεια βιταμίνης Α, μπορεί να εμφανιστεί νυχτερινή τύφλωση, δηλαδή δυσκολία να δει κανείς με λίγο φως. Αν η έλλειψη είναι σοβαρή, είναι πιθανό να προκληθεί ακόμη και μόνιμη βλάβη στην όραση.

Παρά τα οφέλη τους, τα καρότα δεν διορθώνουν διαθλαστικές διαταραχές, όπως η μυωπία και η υπερμετρωπία, ούτε σημαίνουν ότι δεν χρειάζονται γυαλιά.

Παντζάρια και μάτια: ποια οφέλη έχουν;

Όπως αναφέρθηκε, τα παντζάρια περιέχουν αντιοξειδωτικά, ανάμεσά τους τις βεταλαΐνες — τις χρωστικές που χαρίζουν το έντονο κόκκινο χρώμα τους. Οι ουσίες αυτές βοηθούν στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες, που με τον χρόνο μπορεί να βλάψει και τους ιστούς των ματιών. Περιέχουν, επίσης, μικρές ποσότητες βιταμίνης C.

Ωστόσο, τα διαθέσιμα δεδομένα για το αν τα παντζάρια προστατεύουν από παθήσεις όπως ο καταρράκτης και η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας παραμένουν περιορισμένα. Για την υγεία των ματιών, τα καρότα έχουν πιο σαφές διατροφικό πλεονέκτημα χάρη στο β-καροτένιο και τη βιταμίνη Α.

Τι να επιλέξετε: παντζάρια ή καρότα;

Το ποιο από τα δύο υπερέχει καθορίζεται από το όφελος που μας ενδιαφέρει:

• Για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, το πλεονέκτημα είναι πιο σαφές στα παντζάρια.
• Για την υγεία των ματιών, καλύτερη επιλογή είναι τα καρότα.

Δεν χρειάζεται, όμως, να περιοριστεί η επιλογή στο ένα λαχανικό. Μια διατροφή που περιλαμβάνει λαχανικά διαφορετικών χρωμάτων παρέχει ποικιλία βιταμινών, μετάλλων, αντιοξειδωτικών και φυτικών ινών.

Και τα δύο λαχανικά μπορούν να ενταχθούν σε μια διατροφή που στηρίζει την καρδιαγγειακή και την οφθαλμική υγεία. Δεν θεραπεύουν, ωστόσο, την υπέρταση ή τα προβλήματα όρασης και δεν υποκαθιστούν τα φάρμακα ή την ιατρική παρακολούθηση.

Φωτογραφία: (Photo by Mayra Beltran/Houston Chronicle via Getty Images)