Καρκίνος: Περισσότερο και καλύτερο χρόνο δίνουν στους ασθενείς οι νέες θεραπείες του ESMO 2026

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, για έναν ασθενή με μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα σε εκτεταμένο στάδιο —μία από τις πιο επιθετικές μορφές της νόσου— η πρόγνωση ήταν συνήθως λίγοι μήνες ζωής.

Τα δεδομένα, ωστόσο, αρχίζουν να μεταβάλλονται. Στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παθολογικής Ογκολογίας (ESMO 2026), το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Μαδρίτη από τις 23 έως τις 27 Οκτωβρίου, παρουσιάστηκαν μελέτες που δείχνουν ότι πλέον μπορούν να κερδηθούν μήνες ζωής ακόμη και σε πεδία όπου για χρόνια η πρόοδος ήταν περιορισμένη. Οι νεότερες εξελίξεις καλύπτουν τον καρκίνο του πνεύμονα, του στομάχου, του ενδομητρίου, της ουροδόχου κύστης, του παχέος εντέρου, του μαστού, του προστάτη, το μελάνωμα και τους καρκίνους των χοληφόρων. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα πρώτα θετικά δεδομένα μεγάλης μελέτης φάσης III για εξατομικευμένο αντικαρκινικό εμβόλιο. Τις σημαντικότερες μελέτες παρουσιάζουν η Δρ. Μαρία Καπαρέλου, Παθολόγος – Ογκολόγος, και ο Θάνος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» και τ. Πρύτανης του ΕΚΠΑ. Αμφότεροι είναι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ.

Τα συνολικά ευρήματα του ESMO 2026

Οι μεγάλες διεθνείς μελέτες φάσης III που ανακοινώθηκαν έδειξαν ουσιαστική βελτίωση στη συνολική επιβίωση, περισσότερες δυνατότητες αποτροπής υποτροπών και αξιοσημείωτη πρόοδο στην εξατομίκευση της θεραπείας. Η καινοτομία δεν αφορά μόνο την εισαγωγή νέων φαρμάκων: περιλαμβάνει την επιλογή αγωγής με βάση τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου κάθε ασθενούς, καθώς και την έναρξή της νωρίτερα, ακόμη και στα αρχικά στάδια της νόσου. Ακολουθούν οι βασικότερες μελέτες ανά μορφή καρκίνου.

Καρκίνος του πνεύμονα: τρεις μελέτες βελτιώνουν τη συνολική επιβίωση

Τρεις μεγάλες μελέτες για τον καρκίνο του πνεύμονα κατέγραψαν σημαντικό όφελος στη συνολική επιβίωση. Η DeLLphi-305 εξετάζει τον μικροκυτταρικό καρκίνο σε εκτεταμένο στάδιο και έδειξε ότι, μετά την αρχική χημειοθεραπεία και ανοσοθεραπεία, η προσθήκη του αμφιειδικού αντισώματος tarlatamab στη θεραπεία συντήρησης με durvalumab αύξησε τη διάμεση συνολική επιβίωση από 12,7 σε 21,1 μήνες. Παράλληλα, ο σχετικός κίνδυνος θανάτου μειώθηκε κατά 58%. Το εύρημα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για μία από τις πιο επιθετικές μορφές καρκίνου, όπου η πρόοδος στη θεραπεία παρέμενε περιορισμένη επί σειρά ετών.

Το μέγεθος του οφέλους αποτυπώνεται και στα επιμέρους δεδομένα. Η μελέτη περιέλαβε 563 ασθενείς από 175 κέντρα και παρουσιάστηκε στο ESMO, ενώ δημοσιεύτηκε ταυτόχρονα στο New England Journal of Medicine. Η διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου ήταν 7,4 μήνες, έναντι 1,9 μηνών με durvalumab ως μοναδική θεραπεία, ενώ ανταπόκριση καταγράφηκε στο 26,4% των ασθενών, σε σύγκριση με 4,1%. Το όφελος στη συνολική επιβίωση παρατηρήθηκε σε όλες τις υποομάδες, συμπεριλαμβανομένων των ασθενών με εγκεφαλικές ή ηπατικές μεταστάσεις. Μέχρι σήμερα, η διάμεση επιβίωση με θεραπεία πρώτης γραμμής κυμαινόταν μεταξύ 12 και 13 μηνών. Ως προς την ασφάλεια, οι ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν σύμφωνες με τα γνωστά προφίλ των δύο φαρμάκων: βαθμού 3 ή μεγαλύτερου εμφάνισε το 46,8% όσων έλαβαν τον συνδυασμό και το 40,6% όσων πήραν μόνο durvalumab. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο συνδυασμός ενδέχεται να καθιερωθεί ως νέο πρότυπο θεραπείας συντήρησης πρώτης γραμμής.

Για τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, η KRASCENDO-1 κατέδειξε την αποτελεσματικότητα του νέου αναστολέα KRAS G12C divarasib σε ασθενείς με προχωρημένη νόσο που είχαν ήδη λάβει θεραπεία. Η διάμεση συνολική επιβίωση έφτασε τους 17,7 μήνες, από 12 μήνες με τους αναστολείς sotorasib ή adagrasib, ενώ η επιβίωση χωρίς εξέλιξη διαμορφώθηκε στους 9,8 μήνες, έναντι 5,7. Επίσης, στη μελέτη SAFFRON, ο συνδυασμός osimertinib και savolitinib αύξησε τη διάμεση συνολική επιβίωση στους 17,8 μήνες από 12,9 με χημειοθεραπεία. Η μελέτη αφορούσε ασθενείς με EGFR-μεταλλαγμένο καρκίνο του πνεύμονα, στους οποίους η νόσος εξελίχθηκε κατά τη λήψη osimertinib και υπήρχε υψηλή έκφραση ή ενίσχυση του MET. Τα ευρήματα αναδεικνύουν πόσο σημαντικός είναι ο επαναληπτικός μοριακός έλεγχος, ώστε να εντοπίζονται οι μηχανισμοί αντοχής και να επιλέγεται η επόμενη κατάλληλη θεραπεία.

Καρκίνος του στομάχου: νέο «έξυπνο» φάρμακο για όσους έχουν περιορισμένες επιλογές

Στη μελέτη CLARITY-Gastric01, για τον καρκίνο του στομάχου και της γαστροοισοφαγικής συμβολής, το sonesitatug vedotin έδωσε ιδιαίτερα σημαντικά αποτελέσματα. Πρόκειται για νέο συζευγμένο αντίσωμα-φάρμακο (ADC), σχεδιασμένο να στοχεύει την πρωτεΐνη CLDN18.2. Τα ADC μπορούν να λειτουργούν ως «έξυπνοι φορείς»: το αντίσωμα εντοπίζει την πρωτεΐνη στην επιφάνεια των καρκινικών κυττάρων και μεταφέρει εκεί απευθείας ένα ισχυρό κυτταροτοξικό φάρμακο, περιορίζοντας όσο γίνεται τη βλάβη στα υγιή κύτταρα.

Σε ασθενείς με προχωρημένη νόσο, οι οποίοι είχαν ήδη υποβληθεί σε θεραπείες, η διάμεση συνολική επιβίωση έφτασε τους 10,6 μήνες, από 6,4 μήνες με τη θεραπεία που επέλεγε ο ερευνητής. Μεγαλύτερη ήταν η διαφορά για όσους ξεκίνησαν τη συγκεκριμένη αγωγή από την τρίτη γραμμή και έπειτα: η διάμεση επιβίωσή τους διπλασιάστηκε, από 5 σε 10 μήνες. Η μελέτη δεν πέτυχε, στον συνολικό πληθυσμό, το δεύτερο πρωτεύον καταληκτικό σημείο της επιβίωσης χωρίς εξέλιξη. Ωστόσο, το σημαντικό όφελος στη συνολική επιβίωση αναδεικνύει μια νέα θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με λίγες διαθέσιμες λύσεις.

Καρκίνος του ενδομητρίου: Ανοσοθεραπεία χωρίς χημειοθεραπεία και νέο ADC

Η μελέτη TroFuse-005 έφερε στο προσκήνιο τη δράση του sacituzumab tirumotecan, ενός νέου ADC που έχει στόχο την πρωτεΐνη TROP2, στον καρκίνο του ενδομητρίου. Στις ασθενείς με προχωρημένη ή υποτροπιάζουσα νόσο, που είχαν προηγουμένως λάβει χημειοθεραπεία με πλατίνα και ανοσοθεραπεία, η διάμεση συνολική επιβίωση έφτασε τους 19 μήνες, από 12,1, ενώ ο κίνδυνος θανάτου μειώθηκε κατά 32%. Η επιβίωση χωρίς εξέλιξη παρουσίασε επίσης αύξηση, από 3,9 σε 7,2 μήνες. Καταγράφηκαν, ωστόσο, συχνότερα σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες που συνδέονταν με τη θεραπεία, κάτι που καθιστά σημαντική την προσεκτική επιλογή και παρακολούθηση των ασθενών.

Για επιλεγμένες ασθενείς με ανεπάρκεια του μηχανισμού επιδιόρθωσης του DNA (dMMR), η μελέτη KEYNOTE-C93 έδειξε ότι η pembrolizumab ως μονοθεραπεία μπορεί να διατηρήσει τον έλεγχο της νόσου για μεγάλο διάστημα. Η διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη ήταν 38,2 μήνες, έναντι 8,4 με χημειοθεραπεία. Η σύγκριση, ωστόσο, δεν έγινε με τον σημερινό συνδυασμό χημειοθεραπείας και ανοσοθεραπείας, ενώ δεν αποδείχθηκε στατιστικά σημαντικό όφελος στη συνολική επιβίωση. Συνεπώς, τα ευρήματα στηρίζουν την πιθανότητα να αποφευχθεί η χημειοθεραπεία σε ορισμένες ασθενείς, αλλά δεν τεκμηριώνουν την καθολική αντικατάσταση της καθιερωμένης συνδυαστικής αγωγής.

Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: Ενισχυμένη θεραπεία πριν και μετά το χειρουργείο

Στη μελέτη VOLGA, ο συνδυασμός enfortumab vedotin και durvalumab έδειξε σημαντική πρόοδο στην περιεγχειρητική αντιμετώπιση του μυοδιηθητικού καρκίνου της ουροδόχου κύστης, για ασθενείς που δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να λάβουν χημειοθεραπεία με σισπλατίνη. Σε σχέση με την ομάδα ελέγχου, ο κίνδυνος υποτροπής, εξέλιξης ή θανάτου ήταν μειωμένος κατά 49%, ενώ εκείνος του θανάτου κατά 42%. Περίπου το 45% των ασθενών εμφάνισε πλήρη παθολογοανατομική ανταπόκριση, έναντι 10% στην ομάδα ελέγχου. Τα δεδομένα αποτελούν σημαντική εξέλιξη για ασθενείς με δυνητικά ιάσιμη νόσο, καθώς οι προεγχειρητικές επιλογές τους ήταν έως τώρα περιορισμένες.

Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη το κλινικό πλαίσιο: έως και οι μισοί ασθενείς με μυοδιηθητικό καρκίνο της κύστης δεν είναι σε θέση να λάβουν σισπλατίνη, ενώ υποτροπή εμφανίζεται σε περίπου τους μισούς από όσους υποβάλλονται σε αφαίρεση της κύστης. Έτσι, πολλοί ασθενείς έφταναν στην επέμβαση, η οποία επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής, χωρίς επαρκή προστασία πριν από αυτή. Σύμφωνα με την ανάλυση της μελέτης, πλήρη παθολογοανατομική ανταπόκριση παρουσίασε το 45% όσων έλαβαν τον συνδυασμό (105 από 233), σε σύγκριση με το 10% της ομάδας ελέγχου (22 από 229). Ο διεθνής συντονιστής της μελέτης, Thomas Powles, σημείωσε ακόμη ότι η μείωση του κινδύνου θανάτου κατά 42% συνοδεύτηκε από ανεκτό προφίλ ασφάλειας. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν και στο New England Journal of Medicine.

Καρκίνος του παχέος εντέρου: Ο μοριακός έλεγχος κατευθύνει τη θεραπεία

Τα νεότερα στοιχεία συνολικής επιβίωσης από τη μελέτη CheckMate 8HW ενισχύουν τη θέση του συνδυασμού nivolumab και ipilimumab στον μεταστατικό καρκίνο του παχέος εντέρου, για ασθενείς με μικροδορυφορική αστάθεια ή ανεπάρκεια επιδιόρθωσης του DNA (MSI-H/dMMR). Όταν χορηγήθηκε ως θεραπεία πρώτης γραμμής, ο σχετικός κίνδυνος θανάτου μειώθηκε κατά 63% έναντι της χημειοθεραπείας. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι ο μοριακός χαρακτηρισμός του όγκου μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την επιλογή αγωγής, δίνοντας σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών τη δυνατότητα για μακροχρόνιο έλεγχο της νόσου.

Καρκίνος του μαστού: Διατηρείται το όφελος στην πρώιμη νόσο

Η παρακολούθηση έξι ετών στη μελέτη NATALEE επιβεβαίωσε ότι παραμένει το όφελος από την προσθήκη ριμποσικλίμπης στην επικουρική ορμονοθεραπεία για ασθενείς με ορμονοευαίσθητο, HER2-αρνητικό καρκίνο μαστού σταδίου II ή III. Η συνολική επιβίωση στα έξι χρόνια έφτασε το 91,9%, έναντι 89,7% μόνο με ορμονοθεραπεία. Η προκαθορισμένη ανάλυση έδειξε ενθαρρυντικά ευρήματα για τη συνολική επιβίωση, ενώ διατηρήθηκε και το όφελος ως προς την πρόληψη των υποτροπών. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τη σημασία της ενίσχυσης της θεραπείας από τα πρώιμα στάδια της νόσου.

Καρκίνος του προστάτη: Πιο εντατική αγωγή για τη νόσο υψηλού κινδύνου

Στη μελέτη DASL-HiCaP, η χορήγηση darolutamide μαζί με μακροχρόνια ανδρογονική αποστέρηση και ακτινοθεραπεία συνδέθηκε με σημαντικά καλύτερη επιβίωση χωρίς μεταστάσεις σε ασθενείς με εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη πολύ υψηλού κινδύνου. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της εντατικότερης θεραπευτικής προσέγγισης σε ασθενείς που πληρούν τα κατάλληλα κριτήρια, ώστε να περιοριστεί η πιθανότητα μεταστατικής εξέλιξης στο μέλλον.

Μελάνωμα: Εξατομικευμένο εμβόλιο mRNA σχεδιασμένο για κάθε όγκο

Στη μελέτη INTerpath-001, που αποτέλεσε μία από τις πιο καινοτόμες εξελίξεις του συνεδρίου, εξετάστηκε ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό εμβόλιο τεχνολογίας mRNA. Το intismeran autogene σχεδιάζεται λαμβάνοντας υπόψη τα γενετικά χαρακτηριστικά του όγκου κάθε ασθενούς, για να ενεργοποιήσει το ανοσοποιητικό απέναντι σε συγκεκριμένα νεοπλασματικά αντιγόνα. Σε αντίθεση με τα εμβόλια πρόληψης λοιμώξεων, πρόκειται για θεραπεία που χορηγείται σε ανθρώπους οι οποίοι έχουν ήδη νοσήσει. Όταν προστέθηκε στην επικουρική αγωγή με pembrolizumab μετά τη χειρουργική αφαίρεση μελανώματος υψηλού κινδύνου, ο κίνδυνος υποτροπής ή θανάτου μειώθηκε κατά 42%. Στα δύο έτη, χωρίς υποτροπή παρέμενε το 82,2% όσων έλαβαν τον συνδυασμό, έναντι 70% όσων πήραν μόνο pembrolizumab. Τα δεδομένα για τη συνολική επιβίωση δεν έχουν ακόμη ωριμάσει, ωστόσο το εύρημα αποτελεί σημαντική εξέλιξη για τα εξατομικευμένα αντικαρκινικά εμβόλια.

Επιπλέον ευρήματα συμπληρώνουν τα αποτελέσματα της μελέτης. Έλαβαν μέρος ασθενείς με μελάνωμα σταδίου IIB έως IV που είχε αφαιρεθεί πλήρως χειρουργικά, ενώ η διάμεση διάρκεια παρακολούθησης έφτασε τους 24,6 μήνες. Για την επιβίωση χωρίς υποτροπή, ο λόγος κινδύνου ήταν 0,58. Στους 24 μήνες, το 88,5% στην ομάδα του συνδυασμού δεν είχε εμφανίσει απομακρυσμένες μεταστάσεις, έναντι 80,2%, ενώ ο κίνδυνος μετάστασης ή θανάτου ήταν μειωμένος κατά 38%. Ανεπιθύμητες ενέργειες ανοσολογικής αιτιολογίας που σχετίζονται με το pembrolizumab καταγράφηκαν στο 36,0% έναντι 34,7% των ασθενών, χωρίς να ενισχύονται από την προσθήκη του εμβολίου. Το εμβόλιο αναπτύσσεται από τη Merck και τη Moderna, ενώ τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο Προεδρικό Συμπόσιο του συνεδρίου.

Καρκίνος χοληφόρων: Παράλληλη στόχευση περισσότερων μηχανισμών

Στον καρκίνο των χοληφόρων παρουσιάστηκαν επίσης αξιοσημείωτα δεδομένα. Η μελέτη HARMONi-GI1 κατέγραψε όφελος στη συνολική επιβίωση με νέο συνδυασμό ανοσοθεραπείας, στον οποίο περιλαμβάνεται το αμφιειδικό αντίσωμα ivonescimab. Τα ευρήματα διευρύνουν τις δυνατότητες παρέμβασης σε περισσότερους από έναν βιολογικούς μηχανισμούς, σε έναν καρκίνο όπου οι θεραπευτικές επιλογές παραμένουν περιορισμένες.

Οι δύο παράλληλοι άξονες της σύγχρονης ογκολογίας

Τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν στο ESMO 2026 δείχνουν πως η ογκολογία προχωρά σε δύο κατευθύνσεις ταυτόχρονα. Η πρώτη αφορά νέες θεραπείες που αυξάνουν ουσιαστικά τη συνολική επιβίωση, ακόμη και σε ιδιαίτερα επιθετικούς καρκίνους. Η δεύτερη βασίζεται στη μοριακή πληροφορία και σε νέες ανοσοθεραπευτικές προσεγγίσεις, οι οποίες διευκολύνουν την ακριβέστερη επιλογή αγωγής, συμβάλλουν στον περιορισμό των υποτροπών και ενισχύουν την αντιμετώπιση της νόσου από τα αρχικά στάδια.

Πώς μεταφράζονται οι εξελίξεις για τους ασθενείς

Κεντρικό συμπέρασμα του συνεδρίου είναι ότι η πρόοδος κατά του καρκίνου δεν κρίνεται απλώς από την εμφάνιση νέων φαρμάκων, αλλά από το αν οι ασθενείς μπορούν να ζουν περισσότερο και με καλύτερη ποιότητα ζωής. Απαιτείται, ωστόσο, ρεαλιστική προσέγγιση: αρκετές νέες θεραπείες εξακολουθούν να αξιολογούνται από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές και δεν αποτελούν ακόμη μέρος της καθημερινής κλινικής πρακτικής. Παρ’ όλα αυτά, τα αποτελέσματα διαμορφώνουν σημαντικές προοπτικές για πιο αποτελεσματική, εξατομικευμένη και ανθρωποκεντρική φροντίδα. Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας για κάθε ασθενή εξαρτάται από τον τύπο και το στάδιο του καρκίνου, τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου και τη γενική υγεία του. Για τον λόγο αυτό, η συζήτηση με τον θεράποντα ογκολόγο παραμένει η ασφαλέστερη οδός.