Φροντίδα υπερτασικών ασθενών από το φαρμακείο: Η Τερέζα Χαραμή ζητά συνεργασία γιατρών και φαρμακοποιών

Του Χαράλαμπου Πετρόχειλου

«Η υγεία του αύριο χτίζεται μέσα από τη συνεργασία του σήμερα!». Στον χαιρετισμό της στο 26ο Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης, η κ. Τερέζα Χαραμή, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου και Πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Κοζάνης, υπογράμμισε ότι η συνεργασία γιατρών και φαρμακοποιών είναι αναγκαία για ένα πιο αποτελεσματικό και ανθρωποκεντρικό σύστημα υγείας, ιδίως στον τομέα της υπέρτασης.

Όπως εξήγησε, στόχος της ήταν να αναδείξει ακριβώς τον ρόλο της σύμπραξης γιατρών και φαρμακοποιών στην καλύτερη φροντίδα των ασθενών.

Στην ομιλία της παρουσίασε αρχικά όσα αντιμετωπίζουν καθημερινά οι φαρμακοποιοί όταν πολίτες προσέρχονται για μέτρηση της αρτηριακής πίεσης και διαπιστώνεται σε ορισμένες περιπτώσεις ότι είναι αυξημένη. Στη συνέχεια κατέθεσε συγκεκριμένη πρόταση: η παραπομπή στον θεράποντα ιατρό, είτε στα ΤΕΠ είτε σε τακτικό ιατρείο, να γίνεται βάσει θεσμοθετημένου πρωτοκόλλου.

Η κ. Χαραμή αποτύπωσε με σαφήνεια μια κατάσταση γνώριμη, όπως ανέφερε, στους φαρμακοποιούς σε όλη τη χώρα, από τα μεγάλα αστικά κέντρα μέχρι τα απομακρυσμένα χωριά και νησιά.

«Ένας πολίτης μπαίνει στο φαρμακείο και μας λέει:

“Δεν αισθάνομαι καλά. Μπορείτε να μου μετρήσετε την πίεση;”

Πρόκειται για μια καθημερινή, απλή φράση, την οποία έχουμε ακούσει αμέτρητες φορές όλοι οι φαρμακοποιοί.

Και πώς ανταποκρίνεται ο φαρμακοποιός;

Μετρά την πίεση;

Βεβαίως και την μετρά!

Και τι ακολουθεί;

Για μένα, το «μετά» αποτελεί τον πυρήνα της σημερινής παρουσίασης.

Δεν σκοπεύω να επεκταθώ αναλυτικά στον τρόπο μέτρησης, στα στάδια της αρχικής αξιολόγησης ή στο πώς ο φαρμακοποιός αναγνωρίζει ενδείξεις που προειδοποιούν για επείγουσα κατάσταση.

Πρόκειται για ζητήματα μεγάλης σημασίας, που απαιτούν επιστημονική κατάρτιση και την κατάλληλη εκπαίδευση.

Σήμερα, όμως, θα ήθελα να προχωρήσω ένα βήμα ακόμη».

Η πρόταση της Τερέζας Χαραμή

Η κ. Χαραμή παρουσίασε στη συνέχεια μια σαφώς προσδιορισμένη πρόταση, η οποία, όπως ανέφερε, «βασίζεται σε οργανωμένες πρακτικές οι οποίες εφαρμόζονται ήδη στο εξωτερικό, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την υπηρεσία ανίχνευσης υπέρτασης του NHS στην Αγγλία».

Ειδικότερα, πρότεινε «τη δημιουργία ενός οργανωμένου πρωτοκόλλου αξιολόγησης και παραπομπής από το κοινοτικό φαρμακείο για πολίτες με αυξημένη αρτηριακή πίεση.

Το πρωτόκολλο θα προσδιορίζει με σαφήνεια τον χρόνο, τον τρόπο και τον αποδέκτη της παραπομπής, ενώ θα προβλέπει και τη διασφάλιση της συνέχειας στη φροντίδα του ασθενούς.

Κατά την άποψή μου, για τη διαμόρφωση αυτού του πρωτοκόλλου χρειάζεται κοινή προσπάθεια από γιατρούς και φαρμακοποιούς».

Η κ. Χαραμή διευκρίνισε ότι δεν αρκεί να αποτυπώνεται απλώς η αρτηριακή πίεση. Το πρωτόκολλο, όπως είπε, πρέπει να λειτουργεί ως ολοκληρωμένο μέσο αξιολόγησης, επικοινωνίας και παραπομπής.

Σε πρώτο στάδιο, τα δεδομένα θα μπορούσαν να καταγράφονται σε έντυπο, όπως εκείνο που παρουσιάζεται στη διαφάνεια.

Ως ιδανική λύση περιέγραψε την καταχώριση των στοιχείων σε ψηφιακή πλατφόρμα, διασυνδεδεμένη με το σύστημα υγείας. Έτσι θα μπορούσε να υπάρχει άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό και ασφαλής ανταλλαγή των αναγκαίων πληροφοριών.

Τα στοιχεία που πρέπει να έχει το πρωτόκολλο

Ποια στοιχεία, λοιπόν, χρειάζεται να προβλέπει το συγκεκριμένο πρωτόκολλο;

Πρώτα, σύμφωνα με την κ. Χαραμή, πρέπει να καταγράφονται τα βασικά στοιχεία του ασθενούς, καθώς και ο λόγος της επίσκεψής του στο φαρμακείο.

Έπειτα, χρειάζεται να περιλαμβάνεται η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, η οποία πρέπει να γίνεται με ορθή τεχνική και τις κατάλληλες επαναλήψεις.

Όπως τόνισε, κομβικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία έχει η εκπαίδευση των φαρμακοποιών, με τη συμμετοχή και της ιατρικής κοινότητας.

Επιπλέον, το πρωτόκολλο θα πρέπει να καλύπτει την αρχική εκτίμηση των συμπτωμάτων, το ιστορικό φαρμακευτικής αγωγής και τα συνοδά νοσήματα. Σε αυτό το πεδίο, «ο φαρμακοποιός μπορεί να προσφέρει ιδιαίτερη αξία», καθώς «ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των πολιτών επισκέπτεται συστηματικά το ίδιο φαρμακείο», με αποτέλεσμα «ο φαρμακοποιός συχνά γνωρίζει το ιστορικό της φαρμακευτικής αγωγής του ασθενούς. Γνωρίζει τις αλλαγές στη θεραπεία του, τις πιθανές δυσκολίες συμμόρφωσης, αλλά και τη χρήση άλλων φαρμάκων που μπορεί να επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση.

Ανάμεσα στα παραδείγματα περιλαμβάνονται τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη και ορισμένα αποσυμφορητικά φάρμακα.

Αυτή η πληροφόρηση είναι δυνατόν να αποδειχθεί πολύτιμη για τον γιατρό που θα προχωρήσει στην περαιτέρω αξιολόγηση του περιστατικού».

Η κ. Χαραμή σημείωσε ότι το πρωτόκολλο χρειάζεται να διαμορφωθεί από γιατρούς και φαρμακοποιούς από κοινού, με βάση επιστημονικά τεκμηριωμένες κατευθυντήριες οδηγίες, και να περιλαμβάνει την κατάλληλη εκπαίδευση και σαφώς καθορισμένες αρμοδιότητες. Όπως ανέφερε, θα πρέπει να λειτουργεί ως σύνδεσμος ανάμεσα στο φαρμακείο, το τακτικό ιατρείο και τα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών, ώστε να εξασφαλίζονται η έγκαιρη αναγνώριση του κινδύνου, η ασφαλής παραπομπή και, πάνω απ’ όλα, η συνέχεια στη φροντίδα του ασθενούς.

Η ίδια αναφέρθηκε επίσης στο Μνημόνιο Συνεργασίας του ΠΦΣ με την Ελληνική Εταιρεία Υπέρτασης, που υπογράφηκε πριν από 1,5 χρόνο, στις 19 Μαΐου 2025. Στην υπογραφή, η οποία έγινε παρουσία του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και των προέδρων των δύο φορέων, Απόστολου Βαλτά και Κωνσταντίνου Τσιούφη, στόχος ήταν ακριβώς να ενισχυθούν η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η αποτελεσματική διαχείριση της υπέρτασης στην Ελλάδα, με αξιοποίηση του εκτεταμένου δικτύου κοινοτικών φαρμακείων.

Μια σημαντική ευκαιρία

Η κ. Χαραμή υποστήριξε ότι το Μνημόνιο Συνεργασίας «προσφέρει μια σημαντική δυνατότητα να περάσουμε από τη θεωρία στην πράξη, με κοινά πρωτόκολλα, εκπαίδευση και οργανωμένες υπηρεσίες υγείας.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί νέες δυνατότητες, η επιστημονική γνώση, η καινοτομία και η συνεργασία διαφορετικών επιστημονικών κλάδων μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός συστήματος υγείας πιο αποτελεσματικού και προσανατολισμένου στον άνθρωπο».

Όπως είπε, έχει ιδιαίτερη σημασία να γίνει σαφές ότι «δεν μας αρκεί απλώς να αυξηθούν οι υπηρεσίες υγείας.

Εκείνο που χρειαζόμαστε είναι υπηρεσίες υγείας που να συνδέονται και να επικοινωνούν μεταξύ τους.

Χρειαζόμαστε ουσιαστική συνέχεια στη φροντίδα: από το φαρμακείο στο τακτικό ιατρείο και, όταν αυτό είναι αναγκαίο, στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών.

Και η διαδρομή αυτή χρειάζεται να λειτουργεί και προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Χρειαζόμαστε ένα μοντέλο όπου γιατροί και φαρμακοποιοί συνεργάζονται αντί να εργάζονται παράλληλα, έχοντας πάντοτε στο επίκεντρο τον ασθενή».