Καρκίνος του στόματος: Το επίμονο έλκος που χρειάζεται έλεγχο και τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοείτε

Τα περιστατικά καρκίνου του στόματος έχουν υπερδιπλασιαστεί τα τελευταία 20 χρόνια, με σημαντική αύξηση των διαγνώσεων σε άτομα κάτω των 50 ετών. Οι ειδικοί καλούν τον κόσμο να ελέγχει τακτικά το στόμα του, καθώς ένα έλκος που δεν υποχωρεί μπορεί να είναι προειδοποιητικό σημάδι.

Νέα έρευνα του Oral Health Foundation διαπίστωσε ότι η ενημέρωση για τα συμπτώματα δεν έχει ακολουθήσει την αύξηση των περιστατικών. Λιγότεροι από ένας στους τρεις ενήλικες έχουν ελέγξει ποτέ το στόμα τους για ύποπτες αλλαγές, ενώ οι μισοί δυσκολεύονται να κατονομάσουν έστω ένα σύμπτωμα.

«Είναι εύκολο να αποδώσει κανείς ένα έλκος, μια κηλίδα ή ένα εξόγκωμα σε κάτι άλλο, ειδικά αν δεν πονάει», δήλωσε η Catherine Brady, οδοντίατρος και εκλεγμένη πρόεδρος του ιδρύματος.

«Όμως, κάθε αλλαγή που επιμένει για περισσότερες από τρεις εβδομάδες χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας. Οι περισσότερες αλλαγές δεν θα είναι καρκίνος, αλλά χρειάζεται επαγγελματική διάγνωση για να είστε βέβαιοι. Αν παρατηρήσετε κάτι ασυνήθιστο για εσάς, επικοινωνήστε με οδοντίατρο ή γιατρό. Δεν σπαταλάτε τον χρόνο κανενός. Ο καρκίνος του στόματος μπορεί να προσβάλει οποιονδήποτε και είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τα σημάδια, ανεξάρτητα από τον τρόπο ζωής μας».

Όπως συμβαίνει με πολλές σοβαρές παθήσεις, όσο νωρίτερα εντοπιστεί ο καρκίνος τόσο καλύτερα ανταποκρίνεται στη θεραπεία. Στο Ηνωμένο Βασίλειο διαγιγνώσκονται περισσότερα από 11.000 περιστατικά κάθε χρόνο. Η νόσος μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε σημείο του στόματος, όπως τα ούλα, τη γλώσσα, το εσωτερικό των παρειών και τα χείλη.

Το έλκος στη γλώσσα που δεν επουλώνεται

Έλκη στα ούλα ή στη γλώσσα που δεν υποχωρούν μέσα σε τρεις εβδομάδες είναι από τα πιο εύκολα σημάδια να εντοπιστούν. «Αν υπάρχει στη γλώσσα ένα ανώδυνο έλκος που δεν υποχωρεί μέσα σε μερικές εβδομάδες, αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα προειδοποιητικά σημάδια για καρκίνο του στόματος υψηλού κινδύνου», δήλωσε η Dr Victoria Sampson, οδοντίατρος λειτουργικής οδοντιατρικής στο The Health Society.

Η Karen Liesching-Schroder έμαθε τη σημασία αυτού του συμπτώματος αφού αγνόησε τις αλλαγές για εβδομάδες. «Είχα ένα έλκος στη γλώσσα, αλλά δεν θεραπεύτηκε και μετατράπηκε σε μια τρύπα στη γλώσσα μου», είπε. «Ωστόσο, τότε δεν είχα καταλάβει ότι ήταν καρκίνος της γλώσσας».

Η μητέρα δύο παιδιών δεν είχε καπνίσει ποτέ, έπινε σπάνια αλκοόλ και ήταν δρομέας, οπότε θεωρούσε τον εαυτό της σχετικά υγιή. Η διάγνωση ήταν δύσκολο να γίνει αποδεκτή.

Όσοι παρουσιάζουν αυτό το σύμπτωμα παραπέμπονται σε ειδικό, ο οποίος κάνει βιοψία στην περιοχή. Μπορεί επίσης να χρειαστούν ακτινογραφία, υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία. Η θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος του καρκίνου και από το αν έχει εξαπλωθεί σε άλλα σημεία του σώματος. Συνήθως απαιτείται χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεσή του. Μερικές φορές αφαιρείται και ιστός γύρω από τον όγκο, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τμήμα της γλώσσας ή της γνάθου.

«Μην περιμένετε τρεις εβδομάδες για να ζητήσετε συμβουλή για κάποια αλλαγή που σας ανησυχεί», τόνισε η Brady. «Το όριο των τριών εβδομάδων αφορά ειδικά ένα έλκος που δεν έχει επουλωθεί. Τα οδοντιατρεία πρέπει να αντιμετωπίζουν σοβαρά τις ανησυχίες για αλλαγές στο στόμα και να οργανώνουν έγκαιρη αξιολόγηση. Αν δεν μπορείτε να κλείσετε ραντεβού με οδοντίατρο, επικοινωνήστε με γιατρό».

Άλλα συμπτώματα και παράγοντες κινδύνου

Άλλα συχνά συμπτώματα είναι:

• κόκκινη ή λευκή κηλίδα στο εσωτερικό του στόματος,
• ασυνήθιστο εξόγκωμα ή πρήξιμο στο στόμα, στα χείλη ή στον λαιμό,
• δυσκολία στην κατάποση,
• βραχνή φωνή.

Το κάπνισμα, το αλκοόλ και ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) είναι οι βασικοί παράγοντες που συνδέονται με τον καρκίνο του στόματος. Ο HPV είναι ένας συνήθως ακίνδυνος ιός που μεταδίδεται μέσω της σεξουαλικής επαφής και της επαφής με το δέρμα. Ο κίνδυνος αυξάνεται επίσης με την ηλικία, αν και όλο και περισσότεροι νέοι διαγιγνώσκονται με τη νόσο.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η περιορισμένη πρόσβαση σε οδοντιατρική φροντίδα, όπου μπορεί να εντοπιστούν προειδοποιητικά σημάδια, καθώς και αλλαγές στον τρόπο ζωής ίσως συμβάλλουν στην αύξηση των περιστατικών. Μεταξύ των πιθανών παραγόντων αναφέρονται η διστακτικότητα απέναντι στον εμβολιασμό και το άτμισμα.

Παρότι το άτμισμα προβάλλεται ως μέσο διακοπής του καπνίσματος, ενδέχεται να είναι εξίσου επιβλαβές με τα τσιγάρα και να αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο καρκίνου του στόματος. Αυστραλοί ερευνητές διαπίστωσαν ότι μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στο DNA, αυξάνοντας τον κίνδυνο κυτταρικής βλάβης που συνδέεται με τον καρκίνο. Το άτμισμα προκαλεί επίσης αλλαγές στο μικροβίωμα του στόματος, οι οποίες ενισχύουν τη φλεγμονή και αυξάνουν τον κίνδυνο νόσου.

Η συστηματική κατανάλωση υπερβολικής ποσότητας αλκοόλ αυξάνει κατά τέσσερις φορές τον κίνδυνο καρκίνου του στόματος. Όσοι πίνουν και καπνίζουν έχουν περίπου 30 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν τη νόσο. Ως πιθανοί παράγοντες κινδύνου έχουν επίσης αναφερθεί η κακή διατροφή, οι κοινωνικές στερήσεις και η έκθεση στον ήλιο.

Πώς να ελέγχετε το στόμα σας

Το Oral Health Foundation συνιστά τακτικό έλεγχο του στόματος μπροστά σε καθρέφτη, ώστε να εξοικειωθείτε με το τι είναι φυσιολογικό για εσάς. Μετά το βούρτσισμα, ελέγξτε για ασυνήθιστα πρηξίματα, αλλαγές στην όψη του δέρματος, πληγές, έλκη και εξογκώματα στον λαιμό, στο εσωτερικό των χειλιών και των παρειών, στα ούλα, καθώς και κάτω και γύρω από τη γλώσσα.

Αν παρατηρήσετε κάτι ασυνήθιστο ή κάτι που δεν υποχωρεί μέσα σε τρεις εβδομάδες, απευθυνθείτε σε γιατρό ή οδοντίατρο. Μην περιμένετε, όμως, να περάσουν τρεις εβδομάδες αν κάποια αλλαγή σας ανησυχεί.

Ο ρόλος του εμβολιασμού κατά του HPV

Τα εμβόλια κατά του HPV προστατεύουν, τουλάχιστον εν μέρει, μεγάλο αριθμό ανθρώπων από τον ιό. Ο HPV μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής, συμπεριλαμβανομένου κάθε είδους στοματικού σεξ. Οι περισσότεροι τύποι του είναι ακίνδυνοι, αλλά ορισμένοι συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για συγκεκριμένους καρκίνους, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, του στόματος και του πρωκτού.

Το εμβόλιο εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει τον HPV και να παράγει αντισώματα, χωρίς να προκαλεί λοίμωξη. Αν ένα εμβολιασμένο άτομο εκτεθεί αργότερα στον ιό, το ανοσοποιητικό του μπορεί να τον εξουδετερώσει γρήγορα, προτού προκαλέσει βλάβη.

Οι περισσότερες γυναίκες κάτω των 30 ετών και οι άνδρες ηλικίας 18 ετών ή νεότεροι θα πρέπει να έχουν λάβει το εμβόλιο κατά του HPV, σύμφωνα με το άρθρο. Ωστόσο, εκτιμάται ότι, καθώς τα ποσοστά καπνίσματος και κατανάλωσης αλκοόλ συνεχίζουν να μειώνονται, ο HPV μπορεί μέσα σε μόλις μία δεκαετία να ξεπεράσει αυτούς τους παράγοντες και να γίνει ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου για καρκίνο του στόματος.

Οι αλλαγές στο στόμα και οι αποφάσεις για την αξιολόγηση ή τη θεραπεία τους πρέπει να συζητούνται με γιατρό ή οδοντίατρο.