Καρκίνος του παγκρέατος: Οι επιστήμονες εντόπισαν «σιωπηλό» σημάδι 3 χρόνια πριν τη διάγνωση

Ο καρκίνος του παγκρέατος συνήθως εντοπίζεται σε προχωρημένο στάδιο, όταν είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Μεγάλη νέα μελέτη διαπίστωσε ότι μεταβολές στη σύνθεση του σώματος — στο λίπος και τη μυϊκή μάζα — μπορεί να είναι ορατές έως και τρία χρόνια πριν από τη διάγνωση. Τι προκύπτει από τα ευρήματα των ερευνητών;

Καρκίνος του παγκρέατος: Ευρήματα μελέτης σε 1.825 ασθενείς

Η νόσος συχνά εξελίσσεται σιωπηλά, χωρίς σαφή συμπτώματα στα αρχικά της στάδια, με αποτέλεσμα η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του παγκρέατος να είναι εξαιρετικά δύσκολη. Στη νέα έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Pancreatology με τίτλο “Longitudinal body composition changes distinguish pancreatic ductal adenocarcinoma from controls in a pre-diagnostic CT cohort”, οι επιστήμονες διερεύνησαν αν οι μεταβολές στη σύνθεση του σώματος ξεχωρίζουν τα άτομα που θα εμφανίσουν τη νόσο από εκείνα που δεν θα νοσήσουν.

Η ερευνητική ομάδα της Mayo Clinic αντιπαρέβαλε κοιλιακές αξονικές τομογραφίες από 1.825 ανθρώπους που διαγνώστηκαν με καρκίνο του παγκρέατος και από 3.650 άτομα αντίστοιχης ηλικίας και κατάστασης υγείας. Οι εξετάσεις είχαν γίνει όλες κατά την τριετία που προηγήθηκε της διάγνωσης.

Χρησιμοποιώντας ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης, οι ερευνητές κατέγραψαν πώς μεταβάλλονταν με τον χρόνο τρεις δείκτες:

1. η μυϊκή μάζα,
2. το σπλαχνικό λίπος και
3. το υποδόριο λίπος.

Το σπλαχνικό λίπος συσσωρεύεται στο εσωτερικό της κοιλιάς, γύρω από τα όργανα, ενώ το υποδόριο εντοπίζεται ακριβώς κάτω από το δέρμα.

Πρόσφατες έρευνες για την έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του παγκρέατος

Μελέτες των τελευταίων ετών υποδεικνύουν πως πρώιμα σημάδια της νόσου ενδέχεται να βρίσκονται σε πληροφορίες που καταγράφονται ήδη κατά την ιατρική παρακολούθηση.

• Η συστηματική ανασκόπηση του 2026, με τίτλο “The Correlation of Computed Tomography (CT)-Based Body Composition and Survival in Pancreatic Cancer Patients: A Systematic Review”, αξιολόγησε 23 μελέτες και διαπίστωσε συσχέτιση ανάμεσα στην επιβίωση των ασθενών και στους δείκτες σύνθεσης του σώματος που προκύπτουν από αξονικές τομογραφίες. Φάνηκε ότι μεγαλύτερη προγνωστική σημασία είχαν οι μεταβολές των δεικτών με την πάροδο του χρόνου, σε σχέση με μία μόνο μέτρηση σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
• Η μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο “Computed Tomography-Based Sarcopenia and Pancreatic Cancer Survival—A Comprehensive Meta-Analysis Exploring the Influence of Definition Criteria, Prevalence, and Treatment Intention” έδειξε ότι η σαρκοπενία που εντοπίζεται με αξονική τομογραφία συνδέεται με αισθητά χαμηλότερη συνολική επιβίωση, καθώς και με μικρότερη επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου.
• Στην ανασκόπηση του 2025, με τίτλο “Current paradigm and futuristic vision on new-onset diabetes and pancreatic cancer research”, ο νεοεμφανιζόμενος διαβήτης εξετάζεται ως πιθανή πρώιμη ένδειξη καρκίνου του παγκρέατος. Παρ’ όλα αυτά, απαιτούνται βελτιωμένες μέθοδοι αξιολόγησης του κινδύνου για να εντοπίζονται οι ασθενείς που έχουν όντως αυξημένη πιθανότητα να αναπτύξουν τη νόσο.

Οι μεταβολές στο σώμα πριν από την εμφάνιση του καρκίνου του παγκρέατος

Στα τρία χρόνια που προηγήθηκαν της διάγνωσης, η απώλεια και των δύο ειδών λίπους ήταν μεγαλύτερη στους ασθενείς που εμφάνισαν καρκίνο του παγκρέατος από ό,τι στα άτομα που δεν νόσησαν. Αντίστοιχα, η απώλεια μυϊκής μάζας επιταχύνθηκε κατά τους 12 τελευταίους μήνες πριν από τη διάγνωση.

«Ο καρκίνος του παγκρέατος αναπτύσσεται συχνά σιωπηλά, γεγονός που καθιστά την έγκαιρη ανίχνευσή του ιδιαίτερα δύσκολη. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι συνήθεις αξονικές τομογραφίες μπορεί να καταγράφουν σωματικές αλλαγές που σχετίζονται με τον καρκίνο του παγκρέατος, πριν διαγνωστούν οι ασθενείς με τη νόσο», σημειώνει η γαστρεντερολόγος της Mayo Clinic Yan Bi, όπως αναφέρει το Men’s Journal.

Η ερμηνεία των ευρημάτων της μελέτης

Έπειτα, η ερευνητική ομάδα αξιολόγησε κατά πόσο οι μεταβολές στη σύνθεση του σώματος μπορούν να διαχωρίσουν όσους πρόκειται να νοσήσουν από εκείνους που δεν θα εμφανίσουν καρκίνο του παγκρέατος. Η ικανότητα αυτή ήταν μέτρια, ενώ τα πιο σαφή σημάδια παρατηρήθηκαν όσο πλησίαζε η διάγνωση.

«Η μελέτη μας δείχνει ότι οι αλλαγές στη σύνθεση του σώματος που σχετίζονται με τον καρκίνο του παγκρέατος μπορούν να ανιχνευθούν σε συνήθεις αξονικές τομογραφίες και διαφέρουν από εκείνες που παρατηρούνται σε παρόμοιους ασθενείς χωρίς καρκίνο», αναφέρει ο γαστρεντερολόγος της Mayo Clinic Michael Wallace. «Από όσο γνωρίζουμε, πρόκειται για τη μεγαλύτερη ελεγχόμενη μελέτη που έχει αξιολογήσει τις αλλαγές στη σύνθεση του σώματος πριν από τη διάγνωση και μία από τις πρώτες που εξέτασαν αν οι αλλαγές αυτές μπορούν να διακρίνουν όσους θα εμφανίσουν τη νόσο από τους υπόλοιπους», προσθέτει.

Η ομάδα των ερευνητών αναπτύσσει πλέον εργαλεία που θα συνδυάζουν τις μεταβολές στη σύσταση του σώματος με πρόσθετα στοιχεία από το ιατρικό ιστορικό και τις απεικονιστικές εξετάσεις. Επιδίωξη είναι ο έγκαιρος εντοπισμός ανθρώπων που ενδέχεται να έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν καρκίνο του παγκρέατος.