Πέτρες στα νεφρά: Συμπτώματα, διάγνωση, αντιμετώπιση και πρόληψη

Οι πέτρες στα νεφρά είναι σκληροί σχηματισμοί που δημιουργούνται στους νεφρούς. Οι μικρές πέτρες συχνά δεν προκαλούν συμπτώματα και μπορεί να αποβληθούν με τα ούρα χωρίς να γίνουν αντιληπτές. Οι μεγαλύτερες μπορεί να προκαλέσουν έντονο πόνο και χρειάζονται άμεση αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας.

Συμπτώματα από τις πέτρες στα νεφρά

Οι μικρές πέτρες είναι συχνές και συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα. Μπορεί να αποβληθούν κατά την ούρηση χωρίς να το καταλάβετε. Οι μεγαλύτερες πέτρες μπορεί να προκαλέσουν ισχυρό πόνο.

Ο πόνος συνήθως:

• ξεκινά στο πλάι της κοιλιάς ή στη μέση
• μπορεί να επεκταθεί στη βουβωνική χώρα, στους όρχεις ή στην περιοχή γύρω από το άνοιγμα του κόλπου
• μπορεί να εμφανίζεται και να υποχωρεί, με περιόδους έντονου πόνου και άλλες στις οποίες είναι ηπιότερος ή εξαφανίζεται

Μπορεί επίσης να εμφανιστούν:

• υψηλός πυρετός ή αίσθημα ζέστης, κρύου ή ρίγους
• ναυτία ή έμετος
• συχνή ανάγκη για ούρηση
• θολά ούρα

Πότε χρειάζεται ιατρική βοήθεια

Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν έχετε συμπτώματα που μπορεί να οφείλονται σε πέτρα στα νεφρά. Επικοινωνήστε επειγόντως με γιατρό αν υποψιάζεστε ότι έχετε πέτρα και είτε ο πόνος είναι έντονος είτε έχετε υψηλό πυρετό ή αισθάνεστε ζέστη, κρύο ή ρίγος.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός συνήθως μπορεί να διαγνώσει τις πέτρες στα νεφρά με βάση τα συμπτώματα. Ενδέχεται να σας ρωτήσει για τυχόν παθήσεις, τα φάρμακα που παίρνετε, τη διατροφή σας και αν εσείς ή κάποιο μέλος της οικογένειάς σας είχατε πέτρες στα νεφρά στο παρελθόν.

Μερικές φορές χρειάζονται εξετάσεις ούρων ή αίματος. Αν ο πόνος είναι έντονος, μπορεί να παραπεμφθείτε σε νοσοκομείο για επιπλέον εξετάσεις, όπως αξονική τομογραφία αν είστε ενήλικας ή υπερηχογράφημα αν είστε έγκυος ή πρόκειται για παιδί κάτω των 16 ετών.

Αντιμετώπιση των λίθων στα νεφρά

Οι περισσότερες πέτρες μπορούν να αντιμετωπιστούν στο σπίτι με φάρμακα. Ωστόσο, μπορεί να εξακολουθούν να προκαλούν πόνο και να χρειαστούν μερικές εβδομάδες για να αποβληθούν με τα ούρα.

Συνήθως συνιστάται να πίνετε άφθονο νερό. Ο γιατρός μπορεί επίσης να σας χορηγήσει φάρμακα, όπως:

• παυσίπονα
• φάρμακα για τη ναυτία και τον έμετο
• φάρμακα που βοηθούν στην αποβολή της πέτρας με τα ούρα

Μπορεί να σας ζητηθεί να προσπαθήσετε να συλλέξετε την πέτρα όταν αποβληθεί, ώστε να εξεταστεί. Θα σας δοθούν οδηγίες για το πώς να το κάνετε.

Οι μεγαλύτερες πέτρες μπορεί να χρειαστούν διαδικασία ή χειρουργική επέμβαση στο νοσοκομείο για να θρυμματιστούν ή να αφαιρεθούν. Για παράδειγμα, μπορεί να χρησιμοποιηθούν κρουστικά κύματα από το εξωτερικό του σώματος, ώστε η πέτρα να θρυμματιστεί και να αποβληθεί ευκολότερα. Σε αυτή τη διαδικασία δεν απαιτείται αναισθησία και παραμένετε ξύπνιοι. Μια άλλη επιλογή είναι η εισαγωγή ενός μακριού, λεπτού σωλήνα μέσω της ουρήθρας —του σωλήνα από τον οποίο βγαίνουν τα ούρα— ή μέσω μικρής τομής στην πλάτη. Η διαδικασία αυτή γίνεται με γενική αναισθησία, δηλαδή ενώ κοιμάστε.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Οι πέτρες στα νεφρά συνήθως σχηματίζονται όταν συσσωρεύονται χημικές ουσίες που υπάρχουν στα ούρα, δημιουργώντας σκληρούς σχηματισμούς στους νεφρούς.

Οι πιθανότητες εμφάνισης αυξάνονται αν:

• δεν πίνετε αρκετό νερό ώστε να παραμένετε ενυδατωμένοι
• έχετε κάποια πάθηση που αυξάνει την ποσότητα ορισμένων χημικών ουσιών στο σώμα, όπως το μεταβολικό σύνδρομο
• παίρνετε ορισμένα φάρμακα, μεταξύ των οποίων ασπιρίνη, αντιόξινα, διουρητικά και αντιβιοτικά

Οι πέτρες μπορεί να επανεμφανιστούν. Η πιθανότητα να εμφανίζονται επανειλημμένα είναι μεγαλύτερη αν:

• ακολουθείτε διατροφή με πολλή πρωτεΐνη και λίγες φυτικές ίνες
• είστε αδρανείς ή παραμένετε κατάκοιτοι
• έχετε συχνά λοιμώξεις των νεφρών ή του ουροποιητικού
• έχετε στενό συγγενή που εμφανίζει επίσης πέτρες στα νεφρά
• είχατε πέτρες στα νεφρά στο παρελθόν

Πώς να βοηθήσετε στην πρόληψη

Ορισμένες συνήθειες μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη των λίθων στα νεφρά.

Τι μπορείτε να κάνετε

• Πίνετε 2,5 έως 3 λίτρα νερό την ημέρα αν είστε ενήλικας. Τα παιδιά πρέπει να πίνουν 1 έως 2 λίτρα ημερησίως.
• Προσθέτετε φρέσκο χυμό λεμονιού στο νερό.
• Αποφεύγετε την υπερβολική κατανάλωση ανθρακούχων, καφεϊνούχων ή αλκοολούχων ποτών.
• Φροντίζετε να λαμβάνετε αρκετό ασβέστιο από τη διατροφή σας.
• Ελέγχετε το χρώμα των ούρων σας: αν είναι σκούρα, μπορεί να σημαίνει ότι είστε αφυδατωμένοι και χρειάζεται να πιείτε περισσότερο νερό.

Τι να αποφεύγετε

• Μην καταναλώνετε υπερβολικό αλάτι. Οι ενήλικες πρέπει να λαμβάνουν λιγότερα από 6 γραμμάρια την ημέρα, ενώ τα παιδιά κάτω των 11 ετών λιγότερο, ανάλογα με την ηλικία τους.
• Μην αλλάζετε τη διατροφή σας χωρίς να μιλήσετε πρώτα με τον γιατρό σας.

Οι αποφάσεις για εξετάσεις και θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.