Χρήση ναρκωτικών: Δύο στους τρεις Έλληνες τη θεωρούν σοβαρό πρόβλημα

Στην Ελλάδα, δύο στους τρεις πολίτες θεωρούν ότι η χρήση και η διακίνηση ναρκωτικών συνιστούν σοβαρό ζήτημα για τις τοπικές κοινωνίες. Παράλληλα, προκαλούν ανησυχία οι συνέπειες των ουσιών στη δημόσια υγεία και την ασφάλεια. Την ίδια ώρα, η κοινωνία στηρίζει σε μεγάλο βαθμό πολιτικές που δίνουν έμφαση στη θεραπεία, την πρόληψη και την κοινωνική επανένταξη, αντί στην ποινική καταδίκη και τη φυλάκιση.

Τα παραπάνω συγκαταλέγονται στα βασικά συμπεράσματα της πρώτης πανευρωπαϊκής έρευνας κοινής γνώμης του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA), η οποία εξέτασε τις αντιλήψεις και τις στάσεις των πολιτών για το ζήτημα των ναρκωτικών.

Στην έρευνα έλαβαν μέρος 95.883 άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω από την Ευρώπη, μεταξύ των οποίων 76.766 πολίτες των 27 κρατών-μελών της ΕΕ. Οι απαντήσεις που συγκεντρώθηκαν στην Ελλάδα ήταν 3.011. Η καταγραφή των στοιχείων έγινε από τα τέλη Ιουνίου έως τα μέσα Ιουλίου 2026.

Ναρκωτικά: Μεγάλη ανησυχία στις τοπικές κοινωνίες

Το 66% των συμμετεχόντων στην Ελλάδα απαντά ότι η χρήση ουσιών αποτελεί σοβαρό ή πολύ σοβαρό πρόβλημα στην περιοχή του. Αντίστοιχα, το 64% δηλώνει την ίδια ανησυχία για τη διακίνηση ναρκωτικών.

Σχεδόν οι μισοί εκτιμούν, μάλιστα, πως τα πράγματα έχουν χειροτερέψει τα τελευταία πέντε χρόνια. Το 48% των πολιτών διαπιστώνει αύξηση στη χρήση ουσιών και το 46% θεωρεί ότι έχει ενταθεί η διακίνηση.

Τα ευρήματα δείχνουν πόσο εκτεταμένος είναι ο προβληματισμός γύρω από ένα ζήτημα που πλέον επηρεάζει όχι μόνο την ατομική υγεία, αλλά και την ασφάλεια, την καθημερινή ζωή και την κοινωνική συνοχή.

Ψυχική υγεία και υπερδοσολογία ανάμεσα στις βασικές ανησυχίες

Οι απαντήσεις για τις επιπτώσεις των ναρκωτικών στη δημόσια υγεία παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Ως σημαντικό τοπικό πρόβλημα αναφέρει το 45% των ερωτηθέντων τις διαταραχές ψυχικής υγείας που συνδέονται με τη χρήση ουσιών. Έπονται η υπερδοσολογία, την οποία επισημαίνει το 34%, και τα λοιμώδη νοσήματα, με 24%.

Τα δεδομένα επισημαίνουν την ανάγκη για συντονισμένες δράσεις στη δημόσια υγεία. Σε αυτές περιλαμβάνονται η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση, η δυνατότητα πρόσβασης σε θεραπευτικές υπηρεσίες, καθώς και η αντιμετώπιση των επιπλοκών που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών.

Σημειώνεται ότι στην Ελλάδα η ανησυχία για υπερδοσολογία και λοιμώδη νοσήματα είναι μεγαλύτερη από τον μέσο όρο των 27 χωρών της ΕΕ.

Ανησυχία για τη συμμετοχή ανηλίκων στη χρήση και διακίνηση

Στον τομέα της δημόσιας ασφάλειας, το σημαντικότερο πρόβλημα θεωρείται η εμπλοκή ανηλίκων στη χρήση και τη διακίνηση ναρκωτικών, όπως απαντά το 38% των συμμετεχόντων.

Στη συνέχεια καταγράφονται η βία και η εγκληματικότητα που σχετίζονται με τα ναρκωτικά, με 32%, και τα εγκλήματα κατά της περιουσίας που διαπράττονται για να εξασφαλιστεί η χρήση, με 29%.

Η συμμετοχή ανηλίκων αποτελεί ζήτημα ιδιαίτερης βαρύτητας. Αναδεικνύει τόσο την ανάγκη πρόληψης στο σχολείο και στην οικογένεια όσο και τη σημασία της έγκαιρης στήριξης παιδιών και εφήβων που ζουν σε ευάλωτες συνθήκες.

Κάνναβη: Οι απόψεις των Ελλήνων για την πρόσβαση και τη νομιμοποίηση

Εύκολη ή πολύ εύκολη θεωρεί την πρόσβαση στην κάνναβη σχεδόν ένας στους δύο πολίτες, ποσοστό που φτάνει το 48%.

Οι γνώμες διίστανται για τον τρόπο διάθεσης της κάνναβης για ψυχαγωγικούς σκοπούς. Την απαγόρευση προκρίνει το 44%, τη ρύθμιση της διάθεσης στηρίζει το 33%, ενώ το 10% επιθυμεί να είναι διαθέσιμη χωρίς περιορισμούς.

Οι απαντήσεις αποτυπώνουν διαφορετικές επιλογές για τη διαχείριση της κάνναβης. Από τις συγκεκριμένες προτάσεις, τη μεγαλύτερη στήριξη συγκεντρώνει η απαγόρευση.

Θεραπεία αντί για φυλάκιση: Ισχυρή υποστήριξη από την κοινωνία

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας είναι οι απόψεις για τα άτομα που κάνουν χρήση ουσιών και έρχονται αντιμέτωπα με το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης.

Τη θεραπεία και την υποστήριξη, αντί της ποινικής καταδίκης ή της φυλάκισης, προτιμά το 63% των ερωτηθέντων στην Ελλάδα. Το ποσοστό υπερβαίνει αισθητά τον μέσο όρο της ΕΕ-27, που ανέρχεται σε 45%.

Επιπλέον, το 57% θεωρεί ότι η κοινωνική επανένταξη οφείλει να βρίσκεται ψηλά στις προτεραιότητες για την αντιμετώπιση της χρήσης ουσιών. Πρόληψη μέσω εκπαίδευσης και ενημέρωσης επιλέγει το 49%.

Για την αντιμετώπιση της διακίνησης, αντίθετα, οι πολίτες δίνουν προβάδισμα στην αυστηροποίηση των μέτρων κατά των διακινητών (38%) και στη διάλυση των εγκληματικών δικτύων (36%).

Συνολικά, οι πολίτες φαίνεται να ξεχωρίζουν σε μεγάλο βαθμό την αντιμετώπιση των χρηστών από την εξάρθρωση των δικτύων διακίνησης. Στην περίπτωση της εξάρτησης, δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην κοινωνική και θεραπευτική προσέγγιση.

Κοινωνική αποδοχή: Το στίγμα της εξάρτησης εξακολουθεί να υπάρχει

Αν και πολλοί στηρίζουν τη θεραπεία και την κοινωνική επανένταξη, η αποδοχή των ατόμων που κάνουν χρήση ουσιών στην κοινωνία παραμένει δύσκολη.

Το 40% των συμμετεχόντων στην έρευνα αναφέρει ότι θα δεχόταν ως γείτονα κάποιον που κάνει χρήση ουσιών. Η αποδοχή υποχωρεί στο 18% όταν εξετάζεται αν ένα μέλος της οικογένειας θα παντρευόταν άτομο που κάνει χρήση.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η θεωρητική στήριξη πολιτικών για τη θεραπεία δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την προσωπική αποδοχή ανθρώπων που αντιμετωπίζουν εξάρτηση.

Η στάση της Ελλάδας σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη

Στην Ελλάδα, η στήριξη της θεραπείας αντί της καταδίκης ή της φυλάκισης φτάνει το 63%, έναντι 45% στην Ευρώπη. Υψηλότερα είναι επίσης τα ποσοστά για την επανένταξη (57% έναντι 43%) και την πρόληψη (49% έναντι 39%), ενώ χαμηλότερη καταγράφεται η υποστήριξη της καταδίκης ή φυλάκισης (15% έναντι 31%).

Η υπερδοσολογία αναφέρεται συχνότερα ως τοπικό πρόβλημα στην Ελλάδα (34% έναντι 24%), όπως και τα λοιμώδη νοσήματα (24% έναντι 15%).