Πόνος στο άνω μέρος της πλάτης και στο στήθος: Αίτια και αντιμετώπιση

Ο πόνος στο στήθος και στο άνω μέρος της πλάτης μπορεί να οφείλεται σε διάφορες καταστάσεις που σχετίζονται με την καρδιά, το πεπτικό σύστημα ή άλλα μέρη του σώματος. Ορισμένες αιτίες δεν αποτελούν επείγον περιστατικό, ενώ άλλες χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Αν εμφανιστεί ξαφνικός ή ανεξήγητος πόνος στο στήθος που διαρκεί περισσότερο από λίγα λεπτά, δύσπνοια ή έντονη εφίδρωση και κρύο, υγρό δέρμα, ζητήστε αμέσως επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Πιθανά αίτια πόνου στο στήθος και στην πλάτη

1. Έμφραγμα

Το έμφραγμα συμβαίνει όταν διακόπτεται η παροχή αίματος στον καρδιακό μυ. Ο πόνος στο στήθος μπορεί να επεκταθεί στον λαιμό, στους ώμους και στην πλάτη.

Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• πίεση ή σφίξιμο στο στήθος
• κρύο ιδρώτα
• δύσπνοια
• ζάλη ή τάση λιποθυμίας
• ναυτία

Οι γυναίκες είναι πιθανότερο από τους άνδρες να εμφανίσουν πόνο εμφράγματος στην πλάτη ή στη γνάθο. Είναι επίσης σημαντικό ότι ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να έχουν ελάχιστα συμπτώματα ή και κανένα.

Η μέση ηλικία κατά την οποία συμβαίνει το πρώτο έμφραγμα είναι τα 65,5 έτη για τους άνδρες και τα 72 έτη για τις γυναίκες. Το έμφραγμα είναι λιγότερο συχνό στους νεότερους, αλλά αν εμφανιστούν συμπτώματα, χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια.

2. Στηθάγχη

Η στηθάγχη είναι πόνος που εμφανίζεται όταν ο καρδιακός ιστός δεν λαμβάνει αρκετό αίμα. Είναι συχνή σε άτομα με στεφανιαία νόσο και συχνά εκδηλώνεται κατά τη σωματική προσπάθεια.

Όπως ο πόνος του εμφράγματος, μπορεί να επεκταθεί στους ώμους, στην πλάτη και στον λαιμό. Τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν μεταξύ ανδρών και γυναικών. Οι γυναίκες μπορεί να νιώσουν πόνο στην πλάτη, στον λαιμό ή στην κοιλιά, μαζί με τον πόνο στο στήθος ή αντί γι’ αυτόν.

Άλλα συμπτώματα μπορεί να είναι:

• κόπωση ή αδυναμία
• δύσπνοια
• εφίδρωση
• ζάλη ή τάση λιποθυμίας
• ναυτία

3. Καούρα

Η καούρα εμφανίζεται όταν το οξύ ή το περιεχόμενο του στομάχου επιστρέφει στον οισοφάγο. Προκαλεί επώδυνο αίσθημα καύσου στο στήθος, πίσω από το στέρνο, το οποίο μπορεί να γίνει αισθητό και στην πλάτη ή στην κοιλιά.

Συνήθως επιδεινώνεται μετά το φαγητό ή το βράδυ. Μπορεί επίσης να υπάρχει ξινή γεύση στο στόμα ή πόνος που χειροτερεύει όταν ξαπλώνετε ή σκύβετε. Η εγκυμοσύνη, το υπερβολικό βάρος ή η παχυσαρκία αυξάνουν τον κίνδυνο. Ορισμένες τροφές, όπως τα πικάντικα, τα εσπεριδοειδή και τα λιπαρά, μπορεί επίσης να πυροδοτήσουν την καούρα.

4. Πλευρίτιδα

Η πλευρίτιδα είναι φλεγμονή των υμένων που καλύπτουν τους πνεύμονες και το εσωτερικό του θώρακα. Φυσιολογικά οι υμένες ολισθαίνουν ομαλά ο ένας πάνω στον άλλο. Όταν έχουν φλεγμονή, μπορεί να τρίβονται μεταξύ τους και να προκαλούν πόνο.

Η πλευρίτιδα μπορεί να οφείλεται σε διάφορα αίτια, όπως λοιμώξεις, αυτοάνοσα νοσήματα και καρκίνο. Ο πόνος χειροτερεύει με τη βαθιά εισπνοή ή τον βήχα και μπορεί να επεκταθεί στους ώμους και στην πλάτη.

Άλλα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• βήχα
• δύσπνοια
• πυρετό
• ρίγη
• ανεξήγητη απώλεια βάρους

5. Χολόλιθοι

Η χοληδόχος κύστη είναι ένα μικρό όργανο που αποθηκεύει τη χολή, ένα πεπτικό υγρό. Οι χολόλιθοι σχηματίζονται όταν η χολή σκληραίνει μέσα στη χοληδόχο κύστη.

Ο πόνος μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικά σημεία:

• στο άνω δεξί μέρος της κοιλιάς
• ακριβώς κάτω από το στέρνο
• ανάμεσα στις ωμοπλάτες
• στον δεξιό ώμο

Ο πόνος μπορεί να διαρκέσει από λίγα λεπτά έως αρκετές ώρες. Ενδέχεται επίσης να παρουσιαστούν ναυτία ή έμετος. Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο χολόλιθων είναι το γυναικείο φύλο, η εγκυμοσύνη και το υπερβολικό βάρος ή η παχυσαρκία.

6. Περικαρδίτιδα

Το περικάρδιο είναι ο υμένας που περιβάλλει την καρδιά. Περικαρδίτιδα είναι η φλεγμονή του και μπορεί να προκληθεί από λοίμωξη ή αυτοάνοσο νόσημα. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί μετά από έμφραγμα ή καρδιοχειρουργική επέμβαση.

Η περικαρδίτιδα προκαλεί οξύ πόνο στο στήθος, ο οποίος μπορεί να επιδεινωθεί με τη βαθιά αναπνοή, την κατάκλιση ή την κατάποση. Ο πόνος μπορεί να γίνεται αισθητός και στον αριστερό ώμο, στην πλάτη ή στον λαιμό.

Άλλα συμπτώματα είναι:

• ξηρός βήχας
• κόπωση
• άγχος
• δυσκολία στην αναπνοή όταν ξαπλώνετε
• πρήξιμο στα κάτω άκρα

7. Μυοσκελετικός πόνος

Μυϊκά προβλήματα μπορεί να προκαλέσουν πόνο στο στήθος και στο άνω μέρος της πλάτης. Η επαναλαμβανόμενη χρήση ή η υπερβολική καταπόνηση πολλών μυϊκών ομάδων, για παράδειγμα με δραστηριότητες όπως η κωπηλασία, μπορεί να οδηγήσει σε πόνο στο στήθος, στην πλάτη ή στο θωρακικό τοίχωμα.

Μπορεί επίσης να εμφανιστούν μυϊκή δυσκαμψία, μυϊκοί σπασμοί και κόπωση. Ο πόνος μπορεί να είναι αναφερόμενος: να προέρχεται, δηλαδή, από πρόβλημα σε άλλο σημείο του σώματος, παρότι γίνεται αισθητός σε κάποιον μυ.

8. Ανεύρυσμα αορτής

Η αορτή είναι η μεγαλύτερη αρτηρία του σώματος. Ανεύρυσμα αορτής εμφανίζεται όταν ένα τμήμα της εξασθενήσει. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το εξασθενημένο σημείο μπορεί να σχιστεί και να προκαλέσει απειλητική για τη ζωή αιμορραγία. Αυτό ονομάζεται διαχωρισμός της αορτής.

Συχνά το ανεύρυσμα αορτής αναπτύσσεται με ελάχιστα ή καθόλου συμπτώματα. Ορισμένοι άνθρωποι, ωστόσο, μπορεί να νιώσουν πόνο ή ευαισθησία στο στήθος, ενώ μερικές φορές εμφανίζεται και πόνος στην πλάτη.

Άλλα συμπτώματα που μπορεί να παρουσιαστούν είναι:

• δύσπνοια
• βήχας
• βραχνάδα

9. Προβλήματα στη σπονδυλική στήλη

Ένα πιεσμένο νεύρο στο άνω μέρος της σπονδυλικής στήλης μπορεί να προκαλέσει πόνο που αντανακλά στο στήθος και ενδεχομένως στα άκρα. Εκτός από τον πόνο, μπορεί να εμφανιστούν μυϊκοί σπασμοί και δυσκαμψία στην προσβεβλημένη περιοχή, περιορίζοντας την κίνηση.

10. Καρκίνος του πνεύμονα

Ο πόνος στο στήθος και στην πλάτη μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα καρκίνου του πνεύμονα. Αν και ο πόνος στο στήθος είναι συχνό σύμπτωμα, το Dana-Farber Cancer Institute αναφέρει ότι το 25% των ατόμων με καρκίνο του πνεύμονα δήλωσαν ότι είχαν πόνο στην πλάτη.

Ο πόνος στην πλάτη μπορεί να εμφανιστεί όταν ένας όγκος στους πνεύμονες αρχίζει να πιέζει τη σπονδυλική στήλη. Μπορεί να χειροτερεύει με τη βαθιά αναπνοή, το γέλιο ή τον βήχα.

Άλλα πιθανά σημεία καρκίνου του πνεύμονα είναι:

• επίμονος βήχας, ενδεχομένως με αίμα
• βραχνάδα
• δύσπνοια ή συριγμός
• αδυναμία ή κόπωση
• ανεξήγητη απώλεια βάρους
• επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις των πνευμόνων, όπως η πνευμονία

Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι σπάνιος σε άτομα κάτω των 40 ετών. Λίγο λιγότερο από το 50% των ανθρώπων που εμφανίζουν καρκίνο του πνεύμονα είναι 75 ετών και άνω.

Πώς να μειώσετε τον κίνδυνο

Ορισμένες γενικές συνήθειες μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη πολλών αιτιών πόνου στο άνω μέρος της πλάτης και στο στήθος:

• Ακολουθήστε διατροφή φιλική προς την καρδιά.
• Φροντίστε να ασκείστε αρκετά.
• Διατηρήστε υγιές βάρος.
• Αποφύγετε το κάπνισμα και την έκθεση σε παθητικό κάπνισμα.
• Περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ.
• Διαχειριστείτε το άγχος.
• Μην παραλείπετε τις τακτικές ιατρικές εξετάσεις και συμβουλευτείτε τον γιατρό σας αν εμφανιστούν νέα ή ανησυχητικά συμπτώματα.

Μπορεί επίσης να βοηθήσουν τα εξής:

• Περιορίστε τροφές που ενδέχεται να προκαλέσουν καούρα, όπως τα πικάντικα, τα λιπαρά ή τα όξινα τρόφιμα.
• Μην ξαπλώνετε αμέσως μετά το φαγητό, ώστε να περιορίσετε τα συμπτώματα καούρας.
• Αποφύγετε τα μεγάλα ή τα πολύ αργά γεύματα για να μειώσετε τον κίνδυνο χολόλιθων.
• Κάντε κατάλληλες διατάσεις πριν από την άσκηση ή τα σπορ για να αποφύγετε μυϊκούς τραυματισμούς ή καταπονήσεις.

Πότε χρειάζεται να δείτε γιατρό

Ο πόνος στο στήθος πρέπει πάντα να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, καθώς μπορεί να αποτελεί ένδειξη σοβαρής κατάστασης, όπως το έμφραγμα. Ζητήστε αμέσως επείγουσα ιατρική βοήθεια αν ο πόνος εμφανιστεί ξαφνικά ή είναι ανεξήγητος, ιδίως αν δυσκολεύεστε να αναπνεύσετε ή αν επεκτείνεται σε άλλα σημεία, όπως το χέρι ή η γνάθος. Για επείγον περιστατικό στην Ελλάδα, καλέστε το 166.

Κλείστε ραντεβού με γιατρό αν τα συμπτώματα δεν υποχωρούν με φάρμακα που διατίθενται χωρίς συνταγή, επανεμφανίζονται, επιμένουν ή χειροτερεύουν. Η επιλογή φαρμάκων ή άλλης αντιμετώπισης πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.