Ανεύρυσμα εγκεφάλου και αορτής

Τι είναι το ανεύρυσμα

Το ανεύρυσμα είναι ένα φούσκωμα στο τοίχωμα μιας αρτηρίας, δηλαδή ενός αγγείου που μεταφέρει αίμα πλούσιο σε οξυγόνο από την καρδιά στο σώμα. Όταν το τοίχωμα εξασθενήσει ή τραυματιστεί, η πίεση του αίματος μπορεί να το κάνει να διογκωθεί. Τα περισσότερα ανευρύσματα εμφανίζονται στην αορτή, τη βασική αρτηρία που περνά από τον θώρακα και την κοιλιά. Μπορούν όμως να εμφανιστούν και σε αρτηρίες του εγκεφάλου, της καρδιάς ή άλλων σημείων.

Ένα ανεύρυσμα μπορεί να μεγαλώνει χωρίς να προκαλεί συμπτώματα και να βρεθεί τυχαία σε εξέταση για άλλο πρόβλημα. Δεν χρειάζονται όλα άμεση επέμβαση: ορισμένα μικρά ανευρύσματα εγκεφάλου παρακολουθούνται με τακτικές απεικονιστικές εξετάσεις. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη θέση, το μέγεθος, τα συμπτώματα και τον κίνδυνο να σπάσει. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μπορούν να περιορίσουν σοβαρές επιπλοκές. Αν σπάσει, μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνη αιμορραγία και να απειλήσει τη ζωή.

Μορφές και τύποι

• Ανεύρυσμα εγκεφάλουΕίναι διόγκωση σε αιμοφόρο αγγείο του εγκεφάλου. Τα περισσότερα είναι μικρά και δεν προκαλούν συμπτώματα.
• Ανεύρυσμα κοιλιακής αορτήςΕμφανίζεται στο τμήμα της αορτής που περνά από την κοιλιά. Είναι η συχνότερη εντόπιση ανευρύσματος.
• Ανεύρυσμα θωρακικής αορτήςΕμφανίζεται στο τμήμα της αορτής μέσα στον θώρακα, πάνω από το διάφραγμα, τον μυ που χωρίζει τον θώρακα από την κοιλιά. Είναι λιγότερο συχνό από το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η πορεία διαφέρει ανάλογα με τη θέση και τα χαρακτηριστικά του ανευρύσματος. Τα μικρά ανευρύσματα εγκεφάλου χωρίς συμπτώματα συχνά δεν μεγαλώνουν και έχουν χαμηλό κίνδυνο ρήξης. Τα ανευρύσματα κοιλιακής αορτής συχνά μεγαλώνουν με τον χρόνο και συνήθως χρειάζονται τακτικούς ελέγχους. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση μπορούν να επιβραδύνουν την αύξηση και να προλάβουν σοβαρές επιπλοκές.

Συμπτώματα ανευρύσματος

Πολλά ανευρύσματα δεν προκαλούν συμπτώματα, ακόμη κι όταν μεγαλώνουν. Όταν υπάρχουν ενοχλήματα, διαφέρουν ανάλογα με τη θέση του ανευρύσματος.

• Πονοκέφαλος Μπορεί να εμφανιστεί σε μεγαλύτερο ανεύρυσμα εγκεφάλου. Ο ξαφνικός, εξαιρετικά δυνατός πονοκέφαλος μπορεί να είναι σημάδι ρήξης.
• Πόνος γύρω από μάτι Πόνος πάνω ή γύρω από το μάτι μπορεί να σχετίζεται με ανεύρυσμα εγκεφάλου.
• Αλλαγές στην όραση Μπορεί να βλέπεις διπλά.
• Ζάλη και αστάθεια Μπορεί να εμφανιστούν ζάλη και δυσκολία στην ισορροπία.
• Μούδιασμα στο πρόσωπο Μούδιασμα ή αδυναμία στη μία πλευρά του προσώπου.
• Δυσκολία συγκέντρωσης Μπορεί να συνυπάρχει δυσκολία στην ομιλία.
• Προβλήματα μνήμης Μπορεί να επηρεάζεται η βραχυπρόθεσμη μνήμη, δηλαδή η ανάκληση πρόσφατων πληροφοριών.
• Πόνος στην κοιλιά Ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής που μεγαλώνει μπορεί να προκαλέσει πόνο στην κοιλιά ή την πλάτη.
• Παλμός στην κοιλιά Μπορεί να νιώθεις κάτι να πάλλεται μέσα στην κοιλιά.

Τα μικρά ανευρύσματα εγκεφάλου συνήθως δεν δίνουν συμπτώματα. Και το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής συχνά εντοπίζεται σε προληπτικό έλεγχο ή σε εξετάσεις για άλλο λόγο. Αν σπάσει ανεύρυσμα εγκεφάλου, το κύριο σύμπτωμα είναι ένας ξαφνικός, πολύ δυνατός πονοκέφαλος.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες ανευρύσματος και παράγοντες κινδύνου

Το ανεύρυσμα της αορτής δημιουργείται όταν εξασθενεί ή τραυματίζεται το τοίχωμά της. Η δύναμη που ασκεί το αίμα στο αδύναμο σημείο μπορεί να προκαλέσει διόγκωση. Ορισμένες παθήσεις, γενετικές καταστάσεις και τραυματισμοί μπορούν να βλάψουν το τοίχωμα. Στο ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής, η ακριβής αιτία δεν είναι πάντα σαφής. Σπάνια μπορεί να σχετίζεται με λοίμωξη. Οι παρακάτω παράγοντες κινδύνου αφορούν ειδικά το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Ανδρικό φύλο και ηλικία 65 ετών και άνω.
• Κάπνισμα τώρα ή στο παρελθόν.
• Υψηλή αρτηριακή πίεση.
• Υψηλή χοληστερόλη.
• Στενός συγγενής με ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής.
• Στεφανιαία ή περιφερική αρτηριακή νόσος λόγω αθηροσκλήρωσης.
• Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
• Παθήσεις όπως το σύνδρομο Μάρφαν.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται με απεικονιστικές εξετάσεις που δείχνουν τα αγγεία. Συχνά το ανεύρυσμα βρίσκεται τυχαία, όταν κάνεις εξετάσεις για άλλο λόγο. Για το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής, η βασική εξέταση είναι το υπερηχογράφημα κοιλιάς, που δείχνει αν υπάρχει ανεύρυσμα και μετρά το μέγεθός του.

• Υπερηχογράφημα κοιλιάς για τον έλεγχο της κοιλιακής αορτής.
• Απεικονιστικές εξετάσεις για τον εντοπισμό και τη μέτρηση ανευρύσματος.
• Επαναληπτικές απεικονιστικές εξετάσεις για να ελέγχεται αν μεγαλώνει.

Θεραπεία ανευρύσματος

Η θεραπεία προσαρμόζεται στη θέση και το μέγεθος του ανευρύσματος, στα συμπτώματα και στον κίνδυνο ρήξης, δηλαδή να σπάσει. Τα μικρά ανευρύσματα εγκεφάλου χωρίς συμπτώματα συνήθως δεν χρειάζονται θεραπεία, αλλά μπορεί να χρειάζονται τακτικό απεικονιστικό έλεγχο. Στο ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής μπορεί να προταθούν αλλαγές στον τρόπο ζωής, φάρμακα ή επέμβαση. Αν ένα ανεύρυσμα σπάσει, απαιτείται επείγουσα αντιμετώπιση. Ο γιατρός σου θα συζητήσει μαζί σου τα οφέλη και τους κινδύνους της κατάλληλης επέμβασης.

• ΠαρακολούθησηΟι τακτικές απεικονιστικές εξετάσεις δείχνουν αν το ανεύρυσμα μεγαλώνει. Αυτή μπορεί να είναι η μόνη αντιμετώπιση για μικρό ανεύρυσμα εγκεφάλου χωρίς συμπτώματα.
• Φάρμακα για πίεση και χοληστερόληΣτο ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής, ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει φάρμακα που μειώνουν την πίεση και τη χοληστερόλη. Αυτά μπορεί να βοηθήσουν να περιοριστεί η αύξησή του.
• Χειρουργικός αποκλεισμός με κλιπΣε ανεύρυσμα εγκεφάλου τοποθετείται ένα μικρό μεταλλικό κλιπ στο αγγείο, ώστε να σταματήσει η είσοδος αίματος στο ανεύρυσμα.
• Ενδαγγειακή επέμβαση εγκεφάλουΤοποθετείται σπείραμα ή μικρό συρμάτινο πλέγμα μέσα στο ανεύρυσμα, ώστε να επιβραδυνθεί η είσοδος αίματος και να σχηματιστεί θρόμβος.
• Επέμβαση κοιλιακής αορτήςΜπορεί να χρειαστεί αν το ανεύρυσμα είναι μεγάλο, με μέγεθος 5,5 εκατοστά ή μεγαλύτερο, μεγαλώνει γρήγορα ή προκαλεί πόνο. Αν σπάσει, χρειάζεται επείγουσα επέμβαση.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Για το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής, απόφυγε το κάπνισμα και ζήτησε βοήθεια για τη διακοπή του.
• Τρώγε υγιεινά.
• Ασκήσου τακτικά.
• Προσπάθησε να χάσεις βάρος αν είσαι υπέρβαρος.
• Προσπάθησε να περιορίσεις το αλκοόλ.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Οι υγιεινές συνήθειες μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης ανευρύσματος της αορτής ή να βοηθήσουν να μη μεγαλώσει ένα ήδη υπάρχον ανεύρυσμα. Οι παρακάτω αλλαγές αναφέρονται ειδικά για το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής.

• Αποφυγή του καπνίσματος.
• Υγιεινή διατροφή.
• Τακτική άσκηση.
• Απώλεια βάρους αν είσαι υπέρβαρος.
• Περιορισμός του αλκοόλ.

Επιπλοκές ανευρύσματος

• Ρήξη του ανευρύσματος με επικίνδυνη αιμορραγία, που μπορεί να είναι θανατηφόρα.
• Υπαραχνοειδής αιμορραγία, δηλαδή αιμορραγία γύρω από τον εγκέφαλο, αν σπάσει ανεύρυσμα εγκεφάλου.
• Εγκεφαλικό επεισόδιο από ρήξη ανευρύσματος εγκεφάλου.
• Διαχωρισμός της αορτής, δηλαδή σχίσιμο του τοιχώματός της, που μπορεί να απειλήσει τη ζωή.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε άμεση ιατρική εκτίμηση αν οι πονοκέφαλοι επανέρχονται, δεν υποχωρούν ή χειροτερεύουν.
• Ζήτησε άμεση ιατρική εκτίμηση για πόνο πάνω ή γύρω από το μάτι ή άλλα επίμονα συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με ανεύρυσμα εγκεφάλου.
• Κλείσε ραντεβού με τον γιατρό σου αν έχεις πόνο στην κοιλιά ή την πλάτη που επιμένει ή επανέρχεται, ή αν νιώθεις εξόγκωμα στην κοιλιά. Αυτά τα συμπτώματα έχουν πολλές πιθανές αιτίες και δεν σημαίνουν απαραίτητα ανεύρυσμα.

Ποιος γιατρός: Αγγειοχειρουργός, Νευροχειρουργός. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για το ανεύρυσμα