ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

Η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι χρόνια πάθηση που περιορίζει τη ροή του αέρα στους πνεύμονες και δυσκολεύει την αναπνοή.

Μεταδοτική;: Δεν είναι μεταδοτική Όχι, η ΧΑΠ δεν είναι μεταδοτική λοίμωξη.
Πόσο συχνή: Είναι συχνή πνευμονοπάθεια.
Ποιους αφορά: Εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα που καπνίζουν ή κάπνιζαν, καθώς και σε άτομα με άσθμα ή μακροχρόνια έκθεση σε ερεθιστικές ουσίες.
Ποιος γιατρός: Πνευμονολόγος
Ομάδα: Πνεύμονες και αναπνοή

Τι είναι η ΧΑΠ

Η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, γνωστή ως ΧΑΠ, είναι μια μακροχρόνια πάθηση που δυσκολεύει τη μετακίνηση του αέρα μέσα και έξω από τους πνεύμονες. Οι αεραγωγοί, δηλαδή οι σωλήνες που μεταφέρουν τον αέρα, μπορεί να έχουν φλεγμονή, να στενεύουν και να γεμίζουν με βλέννα. Παράλληλα, οι μικροσκοπικοί αερόσακοι των πνευμόνων μπορεί να καταστρέφονται και να χάνουν την ελαστικότητά τους. Έτσι, ο αέρας αποβάλλεται πιο δύσκολα με την εκπνοή.

Η ΧΑΠ περιλαμβάνει κυρίως το εμφύσημα και τη χρόνια βρογχίτιδα. Οι περισσότεροι άνθρωποι με ΧΑΠ έχουν συνδυασμό και των δύο, αλλά η βαρύτητα διαφέρει. Τα συμπτώματα συνήθως αναπτύσσονται αργά και επιδεινώνονται με τον χρόνο. Μπορεί επίσης να υπάρχουν εξάρσεις, δηλαδή περίοδοι απότομης επιδείνωσης. Δεν υπάρχει οριστική ίαση, όμως η διακοπή του καπνίσματος, η αποφυγή της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και η κατάλληλη θεραπεία μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα, να επιβραδύνουν την εξέλιξη και να σε βοηθήσουν να παραμένεις δραστήριος.

Μορφές και τύποι

ΕμφύσημαΚαταστρέφονται τα τοιχώματα ανάμεσα στους μικρούς αερόσακους των πνευμόνων και μειώνεται η ελαστικότητά τους. Αυτό δυσκολεύει την αποβολή του αέρα.
Χρόνια βρογχίτιδαΟ επίμονος ερεθισμός και η φλεγμονή στο εσωτερικό των αεραγωγών προκαλούν πρήξιμο και αυξημένη παραγωγή βλέννας. Χαρακτηριστικός είναι ο χρόνιος βήχας με φλέματα.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η ΧΑΠ είναι χρόνια πάθηση που συνήθως επιδεινώνεται με τον χρόνο και δεν θεραπεύεται οριστικά. Η διακοπή του καπνίσματος, η κατάλληλη θεραπεία και η πνευμονική αποκατάσταση μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα και να επιβραδύνουν την εξέλιξή της. Μπορεί να εμφανίζονται εξάρσεις, ενώ σε προχωρημένο στάδιο ακόμη και βασικές δραστηριότητες, όπως το περπάτημα ή η αυτοφροντίδα, μπορεί να γίνονται δύσκολες.

Συμπτώματα ΧΑΠ

Στην αρχή μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα ή να είναι ήπια. Καθώς η ΧΑΠ εξελίσσεται, μπορεί να δυσκολεύει όλο και περισσότερο τις καθημερινές σου δραστηριότητες.

Δύσπνοια Λαχάνιασμα σε δραστηριότητες που παλιότερα έκανες εύκολα, όπως το περπάτημα σε ανηφόρα.
Επίμονος βήχας Βήχας που δεν υποχωρεί, συχνά με φλέματα.
Αυξημένα φλέματα Παραγωγή περισσότερης βλέννας στους αεραγωγούς.
Συριγμός Ήχος σαν σφύριγμα όταν αναπνέεις.
Σφίξιμο στο στήθος
Κόπωση
Δυσκολία βαθιάς εισπνοής Δυσκολεύεσαι να πάρεις βαθιά ανάσα.
Συχνές αναπνευστικές λοιμώξεις Μπορεί να παθαίνεις συχνά κρυολόγημα ή γρίπη.
Απώλεια βάρους Μπορεί να εμφανιστεί σε σοβαρή ΧΑΠ.
Μυϊκή αδυναμία Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να επηρεάζονται οι μύες των κάτω άκρων.
Πρήξιμο στα πόδια Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να πρήζονται οι αστράγαλοι, τα πέλματα και τα πόδια.

Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται σταδιακά, από τη μέση ηλικία και μετά. Σε προχωρημένη ΧΑΠ μπορεί να έχεις δύσπνοια ακόμη και συνεχώς. Οι εξάρσεις είναι απότομες επιδεινώσεις που συνήθως κρατούν λίγες ημέρες και συχνά χρειάζονται πρόσθετη θεραπεία από τον γιατρό.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες ΧΑΠ και παράγοντες κινδύνου

Η ΧΑΠ προκαλείται από βλάβες στους αεραγωγούς και στους πνεύμονες, συνήθως έπειτα από μακροχρόνια έκθεση σε ουσίες που τους ερεθίζουν. Το κάπνισμα και η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι συχνές αιτίες. ΧΑΠ μπορεί όμως να εμφανιστεί και αν δεν έχεις καπνίσει. Σπανιότερα, μπορεί να συμβάλλει η ανεπάρκεια άλφα-1 αντιθρυψίνης, μια κληρονομική κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει ΧΑΠ σε νεαρή ηλικία. Ρόλο μπορεί επίσης να έχουν καταστάσεις που εμποδίζουν τη φυσιολογική ανάπτυξη των πνευμόνων πριν από τη γέννηση ή στην παιδική ηλικία.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Τωρινό ή παλαιότερο κάπνισμα.
Παθητικό κάπνισμα.
Μακροχρόνια έκθεση σε σκόνη, αναθυμιάσεις ή χημικές ουσίες στο περιβάλλον ή στην εργασία.
Ατμοσφαιρική ρύπανση και καπνός από καύση ξύλου ή άνθρακα μέσα στο σπίτι.
Άσθμα, ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία.
Οικογενειακό ιστορικό ΧΑΠ.
Κληρονομική ανεπάρκεια άλφα-1 αντιθρυψίνης.
Μεγαλύτερη ηλικία.
Προωρότητα, ανεπαρκής ανάπτυξη πριν από τη γέννηση ή συχνές ή σοβαρές λοιμώξεις του αναπνευστικού στην παιδική ηλικία.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα σε ρωτήσει για τα συμπτώματα, το κάπνισμα, την εργασία σου, την έκθεση σε ερεθιστικές ουσίες και το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό σου. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με σπιρομέτρηση, μια εξέταση που μετρά πόσο αέρα μπορείς να εκπνεύσεις και ελέγχει τη λειτουργία των πνευμόνων. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστούν και άλλες εξετάσεις.

Σπιρομέτρηση και άλλες δοκιμασίες αναπνευστικής λειτουργίας.
Ακτινογραφία θώρακος.
Αξονική τομογραφία θώρακος.
Εξετάσεις αίματος.
Αέρια αρτηριακού αίματος.
Έλεγχος άλφα-1 αντιθρυψίνης.

Θεραπεία ΧΑΠ

Δεν υπάρχει οριστική ίαση για τη ΧΑΠ, αλλά η θεραπεία μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα, να επιβραδύνει την εξέλιξη και να βελτιώσει την καθημερινότητά σου. Αν καπνίζεις, η διακοπή του καπνίσματος είναι το σημαντικότερο βήμα. Ο γιατρός σου επιλέγει τη θεραπεία ανάλογα με τα συμπτώματα και τη βαρύτητα της πάθησης. Η σωστή τεχνική χρήσης των εισπνεόμενων φαρμάκων είναι σημαντική. Αν σου έχει δοθεί ειδικό σχέδιο για τις εξάρσεις, ακολούθησε τις οδηγίες του γιατρού σου.

Εισπνεόμενα βρογχοδιασταλτικάΧαλαρώνουν τους μύες γύρω από τους αεραγωγούς και τους βοηθούν να παραμένουν ανοιχτοί, ώστε να αναπνέεις ευκολότερα.
ΚορτικοστεροειδήΜειώνουν τη φλεγμονή. Μπορεί να χορηγούνται εισπνεόμενα σε συνδυασμό με βρογχοδιασταλτικά ή σε δισκία για εξάρσεις, με ιατρική καθοδήγηση.
ΒλεννολυτικάΚάνουν τη βλέννα πιο λεπτόρρευστη, ώστε να αποβάλλεται ευκολότερα με τον βήχα.
ΑντιβιοτικάΜπορεί να χρειαστούν αν εμφανιστεί βακτηριακή λοίμωξη στους πνεύμονες.
Βιολογικές θεραπείεςΕίναι φάρμακα που παράγονται από βιολογικές πηγές και μπορεί να μειώσουν τη φλεγμονή σε ορισμένους τύπους ΧΑΠ.
Πνευμονική αποκατάστασηΕξατομικευμένο πρόγραμμα με άσκηση, εκπαίδευση στη διαχείριση της πάθησης και τεχνικές αναπνοής. Μπορεί να περιλαμβάνει διατροφική και ψυχολογική υποστήριξη.
ΟξυγονοθεραπείαΜπορεί να χρειαστεί σε σοβαρή ΧΑΠ με χαμηλό οξυγόνο στο αίμα. Το οξυγόνο χορηγείται μέσω μάσκας ή σωλήνα, σύμφωνα με το θεραπευτικό σχέδιο.
Συσκευές απομάκρυνσης βλένναςΜικρές συσκευές μέσα στις οποίες αναπνέεις μπορούν να βοηθήσουν να παραμένουν ανοιχτοί οι αεραγωγοί και να απομακρύνεται η βλέννα.
ΝεφελοποιητήςΜετατρέπει το φάρμακο σε λεπτό νέφος για εισπνοή και μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο νοσοκομείο. Για τους περισσότερους ανθρώπους με ΧΑΠ δεν έχει αποδειχθεί ότι λειτουργεί καλύτερα από τις συσκευές εισπνοών.
Χειρουργική αντιμετώπισηΣε επιλεγμένες σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να αφαιρεθούν κατεστραμμένα τμήματα του πνεύμονα ή μεγάλες κοιλότητες αέρα που δυσκολεύουν την αναπνοή. Ορισμένοι άνθρωποι με σοβαρή ΧΑΠ μπορεί να χρειαστούν μεταμόσχευση πνεύμονα.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

Σταμάτησε το κάπνισμα ή το άτμισμα. Η διακοπή μπορεί να βοηθήσει ακόμη κι αν καπνίζεις πολλά χρόνια.
Απόφυγε το παθητικό κάπνισμα και τον καπνό από φωτιές μαγειρέματος μέσα στο σπίτι.
Περιόρισε την έκθεση σε ατμοσφαιρική ρύπανση, σκόνη και χημικές αναθυμιάσεις.
Μείνε σωματικά δραστήριος όσο επιτρέπει η κατάστασή σου και συζήτησε με τον γιατρό σου ποια άσκηση είναι κατάλληλη.
Ακολούθησε διατροφή που καλύπτει τις διατροφικές σου ανάγκες.
Χρησιμοποίησε τις συσκευές εισπνοών με τη σωστή τεχνική, όπως σου έχει δείξει η ομάδα φροντίδας σου.

Δραστικές ουσίες στον Οδηγό φαρμάκων

Σαλβουταμόλη

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η αποφυγή του καπνίσματος είναι ο σημαντικότερος τρόπος να μειώσεις τον κίνδυνο ΧΑΠ. Αν έχεις ήδη ΧΑΠ, ο εμβολιασμός κατά αναπνευστικών λοιμώξεων βοηθά στην προστασία από ασθένειες που μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα.

Μην καπνίζεις και απόφυγε το παθητικό κάπνισμα.
Περιόρισε την έκθεση σε ατμοσφαιρική ρύπανση, χημικές αναθυμιάσεις και σκόνη.
Απόφυγε τον καπνό από καύση καυσίμων μέσα στο σπίτι.
Συζήτησε με τον γιατρό σου για εμβολιασμό κατά της γρίπης, του πνευμονιόκοκκου και της COVID-19.

Επιπλοκές ΧΑΠ

Αυξημένος κίνδυνος λοιμώξεων των πνευμόνων, όπως γρίπη και πνευμονία.
Αυξημένος κίνδυνος καρκίνου του πνεύμονα.
Καρδιακά προβλήματα.
Μυϊκή αδυναμία και εύθραυστα οστά.
Κατάθλιψη και άγχος.
Περιορισμός στο περπάτημα, στην εργασία και στις καθημερινές δραστηριότητες.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Κάλεσε το 166 ή το 112, ή πήγαινε στα επείγοντα (ΤΕΠ), αν:

Κάλεσε αμέσως ασθενοφόρο ή πήγαινε στα επείγοντα (ΤΕΠ) αν δυσκολεύεσαι πολύ να αναπνεύσεις, λαχανιάζεις έντονα, πνίγεσαι ή δεν μπορείς να μιλήσεις.
Ζήτησε άμεση επείγουσα βοήθεια αν νιώθεις το στήθος σου σφιχτό ή βαρύ.
Ζήτησε άμεση επείγουσα βοήθεια αν έχεις πόνο που απλώνεται στα χέρια, στην πλάτη, στον λαιμό και στη γνάθο.
Ζήτησε άμεση επείγουσα βοήθεια αν τα χείλη ή το δέρμα σου γίνουν πολύ χλωμά, μπλε ή γκρι. Σε σκούρο δέρμα η αλλαγή μπορεί να φαίνεται ευκολότερα στις παλάμες.
Ζήτησε άμεση επείγουσα βοήθεια αν εμφανιστεί ξαφνική σύγχυση, όπως να μην ξέρεις πού βρίσκεσαι.
Μην οδηγήσεις ο ίδιος προς τα επείγοντα. Ζήτησε να σε μεταφέρουν ή κάλεσε ασθενοφόρο και πάρε μαζί σου τα φάρμακά σου.

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

Κλείσε ραντεβού αν λαχανιάζεις σε δραστηριότητες που παλιότερα δεν σε δυσκόλευαν.
Δες τον γιατρό σου αν ο βήχας κρατά 3 εβδομάδες ή περισσότερο ή αν παθαίνεις συχνά λοιμώξεις στο στήθος.
Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν έχεις ΧΑΠ και περισσότερη δύσπνοια από το συνηθισμένο.
Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν βήχεις αίμα.
Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν έχεις πόνο ή πρήξιμο στο ένα πόδι.
Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν νιώθεις την καρδιά σου να χτυπά πολύ γρήγορα, πολύ αργά ή ακανόνιστα.
Επικοινώνησε με τον γιατρό σου αν τα συμπτώματα επιδεινώνονται ή έχεις σημεία λοίμωξης, όπως πυρετό.

Ποιος γιατρός: Πνευμονολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη ΧΑΠ

Το εμφύσημα και η ΧΑΠ είναι το ίδιο;

Το εμφύσημα είναι μία από τις βασικές παθήσεις που περιλαμβάνει ο όρος ΧΑΠ, μαζί με τη χρόνια βρογχίτιδα. Δεν έχουν όλοι τον ίδιο συνδυασμό ή την ίδια βαρύτητα αυτών των βλαβών.

Τα συμπτώματα της ΧΑΠ μπορεί να μοιάζουν με του άσθματος;

Ναι, και οι δύο παθήσεις μπορεί να προκαλούν βήχα, σφύριγμα στην αναπνοή και δύσπνοια. Μπορεί επίσης να συνυπάρχουν, γι’ αυτό τα συμπτώματα χρειάζονται αξιολόγηση από τον γιατρό σου.

Τι μπορεί να επιδεινώσει ξαφνικά τα συμπτώματα της ΧΑΠ;

Μια αναπνευστική λοίμωξη, ο καπνός ή έντονες μυρωδιές από καθαριστικά, λακ και αρώματα μπορεί να πυροδοτήσουν έξαρση. Πολύ ζεστός ή κρύος καιρός, άνεμος, υψηλή υγρασία και πολλή γύρη μπορούν επίσης να επιδεινώσουν τα συμπτώματα.

Η σελίδα είναι απλοποιημένη, δική μας σύνοψη επίσημων ιατρικών κειμένων δημόσιων φορέων υγείας για τη ΧΑΠ και δεν αντικαθιστά τον γιατρό σου. Δεν κάνει διάγνωση: για τα δικά σου συμπτώματα και τη θεραπεία συζήτησε με γιατρό.

Σε επείγον κάλεσε το 166 ή το 112.

Τελευταίος έλεγχος: 10/11/2026