Σαρκοείδωση: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η σαρκοείδωση

Η σαρκοείδωση είναι μια σπάνια πάθηση που σχετίζεται με τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Κύτταρα που φυσιολογικά συμμετέχουν στην άμυνα του οργανισμού συγκεντρώνονται και σχηματίζουν κοκκιώματα, δηλαδή μικρές εστίες φλεγμονής. Αυτά μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε όργανο. Συχνότερα επηρεάζονται οι πνεύμονες και οι λεμφαδένες μέσα στον θώρακα, ενώ μπορεί να προσβληθεί και το δέρμα. Δεν είναι μεταδοτική πάθηση και η ακριβής αιτία της παραμένει άγνωστη.

Η πορεία της διαφέρει πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μπορεί να μην έχεις καθόλου συμπτώματα και η πάθηση να εντοπιστεί τυχαία σε μια ακτινογραφία. Σε πολλούς ανθρώπους τα συμπτώματα υποχωρούν χωρίς θεραπεία μέσα σε λίγους μήνες ή χρόνια. Σε άλλους εμφανίζονται σταδιακά και επιδεινώνονται, επηρεάζοντας τη λειτουργία των οργάνων. Δεν υπάρχει οριστική ίαση, αλλά τα φάρμακα μπορούν συνήθως να ελέγξουν τα συμπτώματα και τη φλεγμονή. Η ανάγκη για θεραπεία εξαρτάται από τα όργανα που έχουν προσβληθεί και από το πόσο καλά λειτουργούν.

Μορφές και τύποι

• Οξεία σαρκοείδωσηΤα συμπτώματα εμφανίζονται ξαφνικά και συνήθως υποχωρούν μέσα σε λίγους μήνες ή χρόνια, χωρίς να επανέλθουν.
• Χρόνια σαρκοείδωσηΤα συμπτώματα εμφανίζονται σταδιακά και μπορεί να χειροτερεύουν. Η συσσώρευση κοκκιωμάτων μπορεί να εμποδίσει ένα όργανο να λειτουργεί σωστά.
• Πνευμονική σαρκοείδωσηΕίναι η προσβολή των πνευμόνων από τη σαρκοείδωση. Μπορεί να προκαλεί δύσπνοια και επίμονο ξηρό βήχα.
• Σύνδρομο LöfgrenΕίναι συνδυασμός συμπτωμάτων που μπορεί να εμφανιστεί στην αρχή της πάθησης, όπως διογκωμένοι λεμφαδένες, επώδυνα εξογκώματα στο δέρμα, ενοχλήματα στα μάτια, πόνος στις αρθρώσεις και πυρετός. Συνήθως υποχωρεί πλήρως μέσα σε 2 χρόνια.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Πολλοί άνθρωποι αναρρώνουν με λίγα ή καθόλου μακροχρόνια προβλήματα. Τα συμπτώματα συχνά εξαφανίζονται μέσα σε λίγα χρόνια από τη διάγνωση, αλλά μπορεί να εμφανίζονται και να υποχωρούν. Σε ορισμένους ανθρώπους η πάθηση επιδεινώνεται σταδιακά και προκαλεί μόνιμη βλάβη οργάνων ή απειλητικά για τη ζωή καρδιακά ή πνευμονικά προβλήματα.

Συμπτώματα σαρκοείδωσης

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τα όργανα που επηρεάζονται. Μπορεί επίσης να μην έχεις καθόλου συμπτώματα ή να νιώθεις γενική αδιαθεσία χωρίς κάτι πιο συγκεκριμένο.

• Δύσπνοια Δυσκολία στην αναπνοή όταν επηρεάζονται οι πνεύμονες.
• Επίμονος βήχας Συχνά είναι ξηρός.
• Πόνος στο στήθος Μπορεί να εμφανιστεί, αλλά είναι λιγότερο συχνός.
• Δερματικές αλλοιώσεις Ευαίσθητα εξογκώματα ή κηλίδες, ιδιαίτερα στις κνήμες και στα χέρια. Μπορεί να είναι καστανοκόκκινα ή μωβ.
• Πρησμένοι λεμφαδένες Μπορεί να είναι ευαίσθητοι και να εμφανίζονται στον λαιμό, στις μασχάλες ή στη βουβωνική χώρα.
• Κόπωση Έντονη κούραση και γενική αίσθηση αδιαθεσίας.
• Πόνος στις αρθρώσεις Μπορεί να συνοδεύεται από πρήξιμο ή δυσκαμψία.
• Ενοχλήματα στα μάτια Πόνος, κοκκίνισμα, θολή όραση, ευαισθησία στο φως ή δακρύρροια.
• Αίσθημα παλμών Μπορεί να υπάρχει αρρυθμία, δηλαδή μη φυσιολογικός καρδιακός ρυθμός.
• Πυρετός
• Νυχτερινές εφιδρώσεις Έντονη εφίδρωση κατά τον ύπνο.
• Απώλεια βάρους

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά ή να αναπτυχθούν σταδιακά. Συχνά υποχωρούν μέσα σε λίγους μήνες ή χρόνια, αλλά σε ορισμένους ανθρώπους επιμένουν ή χειροτερεύουν.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες σαρκοείδωσης και παράγοντες κινδύνου

Η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Στη σαρκοείδωση, η φλεγμονώδης αντίδραση του ανοσοποιητικού δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε και οδηγεί στον σχηματισμό κοκκιωμάτων. Πιθανοί εκλυτικοί παράγοντες είναι ορισμένες λοιμώξεις και ουσίες του περιβάλλοντος, όπως η μούχλα και τα εντομοκτόνα. Τα γονίδια μπορεί να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά το ανοσοποιητικό σε αυτούς τους παράγοντες.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Γυναικείο φύλο.
• Στενός συγγενής με σαρκοείδωση.
• Αφρικανική ή σκανδιναβική καταγωγή.
• Διαμονή ή εργασία κοντά σε μούχλα, εντομοκτόνα ή άλλες ουσίες που μπορεί να προκαλέσουν φλεγμονή.
• Λήψη ορισμένων φαρμάκων, όπως κάποια φάρμακα για τον HIV και μονοκλωνικά αντισώματα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Δεν υπάρχει μία μόνο εξέταση που να διαγιγνώσκει τη σαρκοείδωση. Ο γιατρός σου εξετάζει το ιστορικό και τα συμπτώματά σου, κάνει κλινική εξέταση και αποκλείει άλλες παθήσεις με παρόμοια εικόνα. Οι εξετάσεις επιλέγονται ανάλογα με τα όργανα που μπορεί να έχουν επηρεαστεί.

• Κλινική εξέταση, με έλεγχο λεμφαδένων, δέρματος και ακρόαση του θώρακα.
• Ακτινογραφία θώρακος.
• Αξονική τομογραφία πνευμόνων.
• Μαγνητική τομογραφία θώρακος, όταν χρειάζεται.
• Βρογχοσκόπηση, δηλαδή έλεγχος των αεραγωγών με λεπτό εύκαμπτο σωλήνα και κάμερα.
• Βιοψία, δηλαδή λήψη μικρού δείγματος ιστού από το δέρμα, τους λεμφαδένες, τους πνεύμονες ή άλλο προσβεβλημένο όργανο.
• Εξετάσεις αίματος για τα κύτταρα του αίματος, τα επίπεδα ορμονών και τη λειτουργία των νεφρών.
• Έλεγχος της αναπνευστικής λειτουργίας για την παρακολούθηση της πάθησης.

Θεραπεία σαρκοείδωσης

Δεν χρειάζονται όλοι θεραπεία, γιατί η πάθηση μπορεί να υποχωρήσει μόνη της. Ο γιατρός σου παρακολουθεί αν βελτιώνεται ή επιδεινώνεται, με εξετάσεις που μπορεί να περιλαμβάνουν ακτινογραφίες, έλεγχο της αναπνοής και εξετάσεις αίματος. Όταν χρειάζεται θεραπεία, στόχος είναι να ελεγχθούν η φλεγμονή και τα συμπτώματα και να προστατευτούν τα όργανα. Η επιλογή εξαρτάται από τα συμπτώματα, τα όργανα που επηρεάζονται και τη λειτουργία τους.

• ΚορτικοστεροειδήΣυνήθως χρησιμοποιούνται σε μορφή δισκίων για τη μείωση της φλεγμονής και την πρόληψη βλάβης και ουλών στα όργανα. Χρειάζεται παρακολούθηση για ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως αύξηση βάρους, μεταβολές της διάθεσης και οστεοπόρωση.
• ΑνοσοκατασταλτικάΜειώνουν τη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού. Μπορεί να επιλεγούν όταν τα κορτικοστεροειδή δεν επαρκούν ή υπάρχουν ανησυχίες για τις ανεπιθύμητες ενέργειές τους.
• ΑναλγητικάΗ παρακεταμόλη ή η ιβουπροφαίνη μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τον έλεγχο του πόνου, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης που θα συζητήσεις με τον γιατρό σου.
• Αντιμετώπιση επιπλοκώνΑνάλογα με την επιπλοκή, μπορεί να χρειαστούν οξυγονοθεραπεία, πνευμονική αποκατάσταση, χειρουργική επέμβαση ή εμφύτευση βηματοδότη ή απινιδωτή.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Αν καπνίζεις, προσπάθησε να διακόψεις το κάπνισμα.
• Ακολούθησε ισορροπημένη διατροφή.
• Διατήρησε υγιές βάρος.
• Προσπάθησε να μειώσεις το στρες.
• Ασκήσου τακτικά.
• Φρόντισε να κοιμάσαι αρκετά.
• Πάρε συμπληρώματα ασβεστίου ή βιταμίνης D μόνο αν σου το συστήσει ο γιατρός σου.

Επιπλοκές σαρκοείδωσης

• Ίνωση, δηλαδή μόνιμες ουλές στους πνεύμονες ή σε άλλα όργανα.
• Μειωμένη λειτουργία των πνευμόνων και επιδείνωση της δύσπνοιας.
• Σοβαρά καρδιακά προβλήματα.
• Ορμονικά προβλήματα.
• Προβλήματα στον εγκέφαλο, στα νεύρα ή στους μυς.
• Νεφρικά προβλήματα.
• Σοβαρή βλάβη οργάνων.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ενημέρωσε τον γιατρό σου αν εμφανίσεις οποιοδήποτε νέο σύμπτωμα.
• Ζήτησε συμβουλή από τον γιατρό σου αν τα συμπτώματα είναι σοβαρά ή επιμένουν.

Ποιος γιατρός: Πνευμονολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη σαρκοείδωση