Πνευμονική εμβολή: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η πνευμονική εμβολή

Η πνευμονική εμβολή συμβαίνει όταν κλείνει μια αρτηρία που μεταφέρει αίμα στους πνεύμονες. Συνήθως ευθύνεται ένας θρόμβος, δηλαδή μια μάζα από πηγμένο αίμα, που σχηματίζεται σε βαθιά φλέβα του ποδιού. Ένα τμήμα του μπορεί να αποκολληθεί και να φτάσει με την κυκλοφορία στους πνεύμονες. Η απόφραξη εμποδίζει τη ροή του αίματος και μπορεί να μειώσει το οξυγόνο που φτάνει στο υπόλοιπο σώμα.

Η κατάσταση μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή, ιδιαίτερα όταν ο θρόμβος είναι μεγάλος ή υπάρχουν πολλοί θρόμβοι. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά ή να εξελιχθούν σταδιακά. Δεν χρειάζεται να έχει προηγηθεί πόνος ή πρήξιμο στο πόδι για να συμβεί πνευμονική εμβολή.

Η έγκαιρη αναγνώριση και θεραπεία μπορούν να οδηγήσουν σε πλήρη ανάρρωση. Η αντιμετώπιση βασίζεται συνήθως σε αντιπηκτικά φάρμακα, που εμποδίζουν τον θρόμβο να μεγαλώσει και περιορίζουν τον σχηματισμό νέων θρόμβων. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν θεραπείες που διαλύουν ή αφαιρούν τον θρόμβο.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η πλήρης ανάρρωση είναι δυνατή όταν η πνευμονική εμβολή αναγνωριστεί και αντιμετωπιστεί νωρίς. Ωστόσο, μπορεί να παραμείνει βλάβη στους πνεύμονες ή να εμφανιστεί πνευμονική υπέρταση. Σε ορισμένους ανθρώπους η νόσος γίνεται χρόνια ή εμφανίζονται νέοι θρόμβοι, γι’ αυτό η παρακολούθηση και η τήρηση της συνταγογραφημένης αγωγής είναι σημαντικές.

Συμπτώματα πνευμονικής εμβολής

Τα συμπτώματα δεν είναι ίδια σε όλους και μπορεί να μοιάζουν με εκείνα άλλων σοβαρών παθήσεων. Αν εμφανιστούν, χρειάζεσαι άμεση ιατρική αξιολόγηση.

• Δύσπνοια Δυσκολία στην αναπνοή, που συχνά εμφανίζεται ξαφνικά.
• Πόνος στο στήθος Συνήθως χειροτερεύει με τη βαθιά εισπνοή ή τον βήχα.
• Γρήγορη αναπνοή Αναπνέεις πιο γρήγορα από το συνηθισμένο.
• Γρήγοροι ή ακανόνιστοι παλμοί Η καρδιά μπορεί να χτυπά πιο γρήγορα ή με ακανόνιστο ρυθμό.
• Βήχας Μπορεί να συνοδεύεται από αίμα.
• Ζάλη ή λιποθυμία Μπορεί να συνυπάρχει πολύ χαμηλή αρτηριακή πίεση.
• Εφίδρωση
• Άγχος ή φόβος Μπορεί να υπάρχει έντονο αίσθημα ανησυχίας.
• Πρήξιμο και πόνος άκρου Πόνος, πρήξιμο, ζέστη ή αλλαγή χρώματος στο πόδι ή στο χέρι μπορεί να σχετίζονται με θρόμβο σε βαθιά φλέβα.

Τα συμπτώματα μπορεί να αρχίσουν μέσα σε δευτερόλεπτα έως λεπτά ή να εξελιχθούν σε ημέρες έως εβδομάδες, αρχικά ήπια και στη συνέχεια εντονότερα. Μερικές φορές δεν υπάρχουν συμπτώματα μέχρι να εμφανιστούν σοβαρές επιπλοκές.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες πνευμονικής εμβολής και παράγοντες κινδύνου

Η συνηθέστερη αιτία είναι ένας θρόμβος σε βαθιά φλέβα, συνήθως του ποδιού. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση. Τμήμα του θρόμβου μπορεί να αποκολληθεί, να φτάσει στους πνεύμονες και να φράξει μια αρτηρία. Θρόμβοι μπορούν επίσης να σχηματιστούν απευθείας στα μικρά αγγεία των πνευμόνων. Ο σχηματισμός θρόμβων ευνοείται από βλάβη μιας φλέβας, αργή ροή του αίματος λόγω ακινησίας και ορισμένες παθήσεις ή ορμονικές επιδράσεις. Σπάνια, η απόφραξη προκαλείται από φυσαλίδες αέρα, συσσωματώματα λίπους ή τμήματα όγκου.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Μεγάλο χειρουργείο, ιδιαίτερα στην κοιλιά, στη λεκάνη, στο ισχίο ή στα πόδια, και επέμβαση αντικατάστασης άρθρωσης.
• Κάταγμα, σοβαρή μυϊκή κάκωση ή άλλος τραυματισμός.
• Παρατεταμένη ακινησία, παραμονή στο κρεβάτι, γύψος σε πόδι ή παράλυση.
• Πολύωρη καθιστή θέση, όπως σε μεγάλα ταξίδια.
• Αντισυλληπτικά που περιέχουν οιστρογόνα ή ορμονική θεραπεία μετά την εμμηνόπαυση.
• Εγκυμοσύνη και περίοδος μετά τον τοκετό.
• Καρκίνος και η θεραπεία του.
• Καρδιοπάθεια ή πνευμονοπάθεια.
• Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, όπως νόσος του Crohn ή ελκώδης κολίτιδα.
• Προηγούμενη φλεβική θρόμβωση ή πνευμονική εμβολή.
• Κληρονομική διαταραχή της πήξης ή οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης.
• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Υπέρβαρο ή παχυσαρκία.
• Καθετήρας σε κεντρική φλέβα.
• Σοβαρή λοίμωξη ή φλεγμονή.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου αξιολογεί τα συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου και κάνει κλινική εξέταση. Χρειάζονται ειδικές εξετάσεις αίματος και απεικόνισης. Η αξονική πνευμονική αγγειογραφία είναι η κύρια εξέταση για τη διάγνωση. Τα D-dimers μετρούν μια ουσία που απελευθερώνεται όταν διασπώνται συστατικά ενός θρόμβου. Μια αυξημένη τιμή μπορεί να δείχνει παρουσία θρόμβου, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση πνευμονικής εμβολής.

• Αξονική πνευμονική αγγειογραφία για αναζήτηση θρόμβων στις αρτηρίες των πνευμόνων.
• Εξέταση αίματος για D-dimers.
• Έλεγχος του οξυγόνου στο αίμα.
• Σπινθηρογράφημα αερισμού και αιμάτωσης, που ελέγχει τη ροή αέρα και αίματος στους πνεύμονες.
• Πνευμονική αγγειογραφία με καθετήρα και ακτίνες Χ, όταν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.
• Άλλες απεικονιστικές εξετάσεις της φλεβικής κυκλοφορίας, της καρδιάς και των πνευμόνων, αν οι προηγούμενες δεν δώσουν σαφή απάντηση.

Θεραπεία πνευμονικής εμβολής

Η πνευμονική εμβολή χρειάζεται άμεση ιατρική αντιμετώπιση. Αν υπάρχει υποψία, μπορεί να χρειαστεί να πας στο νοσοκομείο για εξετάσεις και θεραπεία. Η ιατρική ομάδα μπορεί να χορηγήσει αντιπηκτικό πριν ολοκληρωθούν τα αποτελέσματα. Η επιλογή θεραπείας εξαρτάται από τη σοβαρότητα και από το αν μπορείς να λάβεις αντιπηκτικά. Ορισμένες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται στο σπίτι με συνταγογραφημένη αγωγή, ενώ οι σοβαρότερες χρειάζονται νοσηλεία. Τα αντιπηκτικά μπορεί να προκαλέσουν αιμορραγία, γι’ αυτό χρειάζεται τακτική ιατρική παρακολούθηση.

• ΑντιπηκτικάΕμποδίζουν τους θρόμβους να μεγαλώσουν και περιορίζουν τη δημιουργία νέων. Χορηγούνται ως δισκία, ενέσεις ή ενδοφλέβια αγωγή, ανάλογα με την περίπτωση.
• ΘρομβολυτικάΔιαλύουν τους θρόμβους και χρησιμοποιούνται σε σοβαρή, απειλητική για τη ζωή πνευμονική εμβολή. Μπορεί να προκαλέσουν αιφνίδια αιμορραγία.
• Αφαίρεση με καθετήραΈνας λεπτός, εύκαμπτος σωλήνας φτάνει στον θρόμβο. Μέσω αυτού μπορεί να χρησιμοποιηθεί εργαλείο για τη διάσπασή του ή να χορηγηθεί φάρμακο.
• Φίλτρο κάτω κοίλης φλέβαςΜπορεί να τοποθετηθεί σε ορισμένους ανθρώπους που δεν μπορούν να πάρουν αντιπηκτικά. Παγιδεύει θρόμβους πριν φτάσουν στους πνεύμονες, αλλά δεν εμποδίζει τη δημιουργία νέων.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Πάρε τα φάρμακά σου όπως ακριβώς τα έχει συνταγογραφήσει ο γιατρός σου και μην παραλείπεις τους τακτικούς ελέγχους.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου για σωματική δραστηριότητα, διατροφή που προστατεύει την καρδιά και υγιές βάρος κατά την ανάρρωση.
• Αν καπνίζεις, συζήτησε για τη διακοπή του καπνίσματος.
• Ζήτησε υποστήριξη από τον γιατρό σου αν νιώθεις άγχος, φόβο ή έντονο στρες μετά το επεισόδιο.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η πρόληψη των φλεβικών θρόμβων μειώνει τον κίνδυνο πνευμονικής εμβολής. Αν έχεις παράγοντες κινδύνου, συζήτησε με τον γιατρό σου αν χρειάζεσαι κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης ή προληπτική αντιπηκτική αγωγή.

• Απόφυγε να μένεις καθιστός για μεγάλο διάστημα χωρίς κίνηση.
• Στα μεγάλα ταξίδια, περπάτησε όταν μπορείς και κίνησε τα πόδια, τα πέλματα και τα δάχτυλά σου όσο κάθεσαι.
• Φόρεσε χαλαρά, άνετα ρούχα στα ταξίδια.
• Πίνε νερό τακτικά και απόφυγε την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ στα ταξίδια.
• Μετά από χειρουργείο ή παραμονή στο κρεβάτι, συζήτησε με την ιατρική ομάδα για κινητοποίηση το συντομότερο δυνατό.
• Διατήρησε υγιές βάρος και απόφυγε την καθιστική ζωή.
• Ακολούθησε τις εξατομικευμένες οδηγίες του γιατρού σου για την πρόληψη νέων θρόμβων.

Επιπλοκές πνευμονικής εμβολής

• Μόνιμη βλάβη στους πνεύμονες.
• Χαμηλά επίπεδα οξυγόνου στο αίμα.
• Βλάβη άλλων οργάνων από ανεπαρκές οξυγόνο.
• Χρόνια θρομβοεμβολική πνευμονική υπέρταση, δηλαδή αυξημένη πίεση στα αγγεία των πνευμόνων λόγω θρόμβων που παραμένουν.
• Καρδιακή ανεπάρκεια ως συνέπεια πνευμονικής υπέρτασης.
• Καταπληξία, δηλαδή ανεπαρκής κυκλοφορία αίματος που προκαλεί βλάβη σε κύτταρα και ιστούς.
• Θάνατος.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Δες γιατρό το συντομότερο αν εμφανίσεις πρήξιμο, πόνο, ζέστη ή αλλαγή χρώματος σε πόδι ή χέρι.
• Αν έχεις παράγοντες κινδύνου ή έχεις πρόσφατα χειρουργηθεί, συζήτησε με τον γιατρό σου πώς μπορείς να προλάβεις τους θρόμβους.
• Μετά από πνευμονική εμβολή, ενημέρωσε τον γιατρό σου για επίμονη δύσπνοια, κόπωση, πρήξιμο ή αίσθημα έντονων παλμών.

Ποιος γιατρός: Πνευμονολόγος, Καρδιολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την πνευμονική εμβολή