Καρδιακή ανεπάρκεια: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η καρδιακή ανεπάρκεια

Στην καρδιακή ανεπάρκεια, η καρδιά δεν καταφέρνει να στείλει αρκετό αίμα, πλούσιο σε οξυγόνο, στα όργανα του σώματος. Μπορεί να έχει εξασθενήσει και να μην αντλεί αποτελεσματικά ή να έχει γίνει άκαμπτη και να μη γεμίζει με αρκετό αίμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει σταματήσει να χτυπά ή ότι πρόκειται να σταματήσει. Είναι όμως μια σοβαρή πάθηση που χρειάζεται ιατρική φροντίδα.

Η μειωμένη ροή του αίματος μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία των οργάνων. Παράλληλα, μπορεί να συσσωρεύονται υγρά στους ιστούς, προκαλώντας πρήξιμο στα πόδια ή στην κοιλιά και δυσκολία στην αναπνοή. Η πάθηση μπορεί να αφορά τη μία ή και τις δύο πλευρές της καρδιάς. Μερικές φορές εμφανίζεται ξαφνικά, αλλά συχνότερα αναπτύσσεται σταδιακά.

Δεν υπάρχει οριστική ίαση. Ωστόσο, η θεραπεία και οι αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα, να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και να σε βοηθήσουν να ζήσεις περισσότερο. Συνήθως χρειάζεσαι μακροχρόνια αντιμετώπιση και προσεκτική παρακολούθηση των συμπτωμάτων σου.

Μορφές και τύποι

• Αριστερή καρδιακή ανεπάρκειαΗ αριστερή πλευρά της καρδιάς δεν στέλνει αρκετό αίμα στο σώμα. Μπορεί να είναι πολύ αδύναμη για να αντλήσει ή πολύ άκαμπτη για να γεμίσει σωστά.
• Δεξιά καρδιακή ανεπάρκειαΗ δεξιά πλευρά της καρδιάς δεν αντλεί αρκετό αίμα προς τους πνεύμονες για να πάρει οξυγόνο. Μπορεί να αναπτυχθεί με τον χρόνο ως συνέπεια αριστερής καρδιακής ανεπάρκειας.
• Οξεία καρδιακή ανεπάρκειαΕμφανίζεται ξαφνικά, για παράδειγμα μετά από βλάβη του καρδιακού μυός.
• Χρόνια καρδιακή ανεπάρκειαΑναπτύσσεται με τον χρόνο, καθώς η καρδιά εξασθενεί.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η καρδιακή ανεπάρκεια δεν έχει οριστική ίαση και συνήθως επιδεινώνεται με τον χρόνο, ακόμη και με θεραπεία. Ωστόσο, η αντιμετώπιση μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα, να βελτιώσει την ποιότητα ζωής και να παρατείνει τη ζωή. Πιθανότατα θα χρειάζεσαι θεραπεία για το υπόλοιπο της ζωής σου, ενώ είναι σημαντικό να προσέχεις τυχόν ξαφνική επιδείνωση.

Συμπτώματα καρδιακής ανεπάρκειας

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από την πλευρά της καρδιάς που επηρεάζεται και τη βαρύτητα της πάθησης. Συνδέονται κυρίως με τη μειωμένη κυκλοφορία του αίματος και τη συσσώρευση υγρών.

• Δύσπνοια Νιώθεις ότι δεν σου φτάνει ο αέρας σε καθημερινές δραστηριότητες, στις σκάλες ή όταν ξαπλώνεις.
• Κόπωση και αδυναμία Μπορεί να είναι έντονες μετά την κίνηση ή να επιμένουν ακόμη και μετά την ξεκούραση.
• Ζάλη Μπορεί να νιώθεις ζάλη ή τάση λιποθυμίας.
• Πρήξιμο Εμφανίζεται στα πέλματα, στους αστραγάλους, στα πόδια ή στην κοιλιά λόγω συσσώρευσης υγρών.
• Απότομη αύξηση βάρους Μπορεί να οφείλεται στη συσσώρευση υγρών.
• Βήχας Μπορεί να εμφανίζεται τη νύχτα ή να συνοδεύεται από αφρώδη, ροζ πτύελα.
• Δυσκολία στον ύπνο Μπορεί να δυσκολεύεσαι να κοιμηθείς όταν είσαι ξαπλωμένος σε επίπεδη θέση.
• Ναυτία και ανορεξία Μπορεί να νιώθεις αναγούλα και μειωμένη όρεξη για φαγητό.
• Πρησμένες φλέβες λαιμού
• Συχνουρία Μπορεί να χρειάζεται να ουρείς συχνά.

Στην αρχή μπορεί να μην έχεις συμπτώματα ή να είναι ήπια. Συνήθως γίνονται πιο ενοχλητικά καθώς η πάθηση εξελίσσεται.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες καρδιακής ανεπάρκειας και παράγοντες κινδύνου

Η καρδιακή ανεπάρκεια συνήθως προκαλείται από άλλη πάθηση που βλάπτει ή επιβαρύνει την καρδιά. Συχνές αιτίες είναι η στεφανιαία νόσος (πάθηση των αγγείων που τροφοδοτούν την καρδιά), το έμφραγμα, η υψηλή αρτηριακή πίεση, οι παθήσεις των βαλβίδων, οι αρρυθμίες (διαταραχές του καρδιακού ρυθμού) και η μυοκαρδιοπάθεια (πάθηση του καρδιακού μυός). Μπορεί επίσης να σχετίζεται με καρδιοπάθειες από τη γέννηση, φλεγμονή ή λοίμωξη της καρδιάς, θρόμβο στον πνεύμονα, σοβαρές πνευμονοπάθειες, διαβήτη ή παχυσαρκία. Άλλες πιθανές αιτίες είναι η χρόνια νεφρική νόσος, η αναιμία, οι διαταραχές του θυρεοειδούς και η υπερβολική συσσώρευση σιδήρου στον οργανισμό.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Ηλικία 65 ετών και πάνω.
• Συγγενείς που έχουν ή είχαν καρδιακή ανεπάρκεια.
• Γονιδιακές αλλαγές που επηρεάζουν τον καρδιακό ιστό.
• Υπέρβαρο ή παχυσαρκία.
• Εγκυμοσύνη.
• Κάπνισμα.
• Διατροφή πλούσια σε λίπος, χοληστερόλη και αλάτι.
• Έλλειψη σωματικής δραστηριότητας.
• Μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ.
• Χρήση παράνομων ουσιών, όπως η κοκαΐνη.
• Παθήσεις της καρδιάς ή των αγγείων, συμπεριλαμβανομένης της υπέρτασης.
• Σοβαρές πνευμονοπάθειες, διαβήτης ή υπνική άπνοια.
• Χρόνια νεφρική νόσος, αναιμία, θυρεοειδοπάθεια ή υπερφόρτωση σιδήρου.
• Λοιμώξεις, όπως η COVID-19 ή η λοίμωξη από HIV.
• Αντικαρκινικές θεραπείες που μπορεί να βλάψουν την καρδιά, όπως ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα σε ρωτήσει για τα συμπτώματα, το ιατρικό και το οικογενειακό ιστορικό σου και θα σε εξετάσει. Μπορεί να ζητήσει εξετάσεις για τη λειτουργία της καρδιάς και των πνευμόνων και να σε παραπέμψει σε καρδιολόγο.

• Εξετάσεις αίματος, μεταξύ άλλων για το νατριουρητικό πεπτίδιο BNP.
• Έλεγχος δείγματος ούρων.
• Ηλεκτροκαρδιογράφημα.
• Ακτινογραφία θώρακος.
• Υπερηχοκαρδιογράφημα (υπερηχογράφημα καρδιάς).
• Μαγνητική τομογραφία.
• Μέτρηση μέγιστης εκπνευστικής ροής και σπιρομέτρηση για τον έλεγχο των πνευμόνων.

Θεραπεία καρδιακής ανεπάρκειας

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον τύπο και τη σοβαρότητα της καρδιακής ανεπάρκειας. Συνήθως συνδυάζει φάρμακα, αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες και θεραπεία των παθήσεων που την επιδεινώνουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται επεμβάσεις ή ειδικές συσκευές. Ο γιατρός σου μπορεί επίσης να προτείνει πρόγραμμα καρδιακής αποκατάστασης, ώστε να μάθεις πώς να διαχειρίζεσαι την πάθηση.

• Φαρμακευτική αγωγήΤα φάρμακα αποτελούν μέρος των περισσότερων θεραπευτικών πλάνων. Η αγωγή επιλέγεται ανάλογα με τον τύπο και τη βαρύτητα της πάθησης.
• Αλλαγές καθημερινών συνηθειώνΠεριλαμβάνουν λιγότερο αλάτι και υγρά για τον έλεγχο της συσσώρευσης υγρών, διακοπή καπνίσματος και κατάλληλη σωματική δραστηριότητα.
• Αντιμετώπιση άλλων παθήσεωνΧρειάζεται θεραπεία των προβλημάτων υγείας που μπορούν να επιδεινώσουν την καρδιακή ανεπάρκεια.
• Διορθωτική επέμβασηΜπορεί να χρειαστεί αν υπάρχει καρδιοπάθεια από τη γέννηση ή άλλη βλάβη της καρδιάς που μπορεί να διορθωθεί.
• Εμφυτεύσιμες συσκευέςΣε επιλεγμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται εμφυτεύσιμος απινιδωτής, αμφικοιλιακός βηματοδότης για τον συντονισμό της καρδιάς ή μηχανική αντλία υποστήριξης της κυκλοφορίας.
• Μεταμόσχευση καρδιάςΜπορεί να προταθεί όταν η καρδιακή ανεπάρκεια απειλεί τη ζωή και οι άλλες θεραπείες δεν βοηθούν.
• Καρδιακή αποκατάστασηΈνα οργανωμένο πρόγραμμα μπορεί να σε βοηθήσει να μάθεις να διαχειρίζεσαι την πάθηση.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Παρακολούθησε προσεκτικά τα συμπτώματά σου, επειδή η καρδιακή ανεπάρκεια μπορεί να επιδεινωθεί ξαφνικά.
• Περιόρισε το αλάτι και την ποσότητα υγρών σύμφωνα με το θεραπευτικό πλάνο που θα συζητήσεις με τον γιατρό σου.
• Σταμάτησε το κάπνισμα.
• Κάνε όση σωματική δραστηριότητα σου συστήνει ο γιατρός σου.
• Φρόντισε τη διαχείριση του στρες.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Μπορείς να μειώσεις την πιθανότητα εμφάνισης καρδιακής ανεπάρκειας ή να καθυστερήσεις την εμφάνισή της, ελέγχοντας τις παθήσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο και υιοθετώντας συνήθειες που προστατεύουν την καρδιά.

• Συνεργάσου με τον γιατρό σου για τη ρύθμιση παθήσεων που αυξάνουν τον κίνδυνο.
• Κάνε υγιεινές αλλαγές στη διατροφή σου.
• Ένταξε τη σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητά σου.
• Απόφυγε το κάπνισμα.

Επιπλοκές καρδιακής ανεπάρκειας

• Δυσκολία στην αναπνοή από υγρό μέσα ή γύρω από τους πνεύμονες.
• Βλάβη των νεφρών.
• Βλάβη του ήπατος, συμπεριλαμβανομένης της κίρρωσης.
• Υποθρεψία, όταν η συσσώρευση υγρών ή η μειωμένη αιμάτωση δυσκολεύουν τη σίτιση και την πέψη.
• Αρρυθμίες, δηλαδή διαταραχές του καρδιακού ρυθμού.
• Παθήσεις των καρδιακών βαλβίδων.
• Αιφνίδια καρδιακή ανακοπή.
• Πνευμονική υπέρταση, δηλαδή αυξημένη πίεση στα αγγεία των πνευμόνων.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε ιατρικό έλεγχο αν έχεις συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με καρδιακή ανεπάρκεια.
• Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν έχεις δύσπνοια όταν ξαπλώνεις ή κάνεις καθημερινές δραστηριότητες.
• Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν βγάζεις αφρώδη, ροζ πτύελα με τον βήχα.
• Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν πάρεις ξαφνικά βάρος.

Ποιος γιατρός: Καρδιολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την καρδιακή ανεπάρκεια