Σακχαρώδης διαβήτης: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι ο σακχαρώδης διαβήτης

Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι χρόνια πάθηση που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός σου χρησιμοποιεί τη γλυκόζη για ενέργεια. Η γλυκόζη προέρχεται από τις τροφές, αλλά παράγεται και από τον οργανισμό. Η ινσουλίνη, μια ορμόνη που παράγει το πάγκρεας, τη βοηθά να περάσει από το αίμα μέσα στα κύτταρα. Όταν η ινσουλίνη δεν επαρκεί ή δεν δρα σωστά, η γλυκόζη συσσωρεύεται στο αίμα αντί να χρησιμοποιείται όπως πρέπει.

Οι βασικές μορφές είναι ο διαβήτης τύπου 1, ο τύπου 2 και ο διαβήτης κύησης. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη μορφή και τις ανάγκες σου. Στον τύπο 1 χρειάζεται ισόβια θεραπεία με ινσουλίνη. Στον τύπο 2 βοηθούν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και, όταν χρειάζεται, τα φάρμακα. Με τον χρόνο, το υψηλό σάκχαρο μπορεί να βλάψει αγγεία και νεύρα. Η καλή ρύθμιση και οι τακτικοί έλεγχοι μπορούν να προλάβουν ή να καθυστερήσουν επιπλοκές.

Μορφές και τύποι

• Διαβήτης τύπου 1Το πάγκρεας παράγει ελάχιστη ή καθόλου ινσουλίνη, καθώς το ανοσοποιητικό καταστρέφει τα κύτταρα που την παράγουν. Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία.
• Διαβήτης τύπου 2Ο οργανισμός δεν χρησιμοποιεί αποτελεσματικά την ινσουλίνη. Είναι η συχνότερη μορφή και μπορεί να εμφανιστεί και σε παιδιά.
• Διαβήτης κύησηςΕμφανίζεται στην εγκυμοσύνη, όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να παράγει την επιπλέον ινσουλίνη που χρειάζεται. Συνήθως υποχωρεί μετά τον τοκετό.
• ΠροδιαβήτηςΤο σάκχαρο είναι υψηλότερο από το φυσιολογικό, αλλά όχι αρκετά υψηλό για διάγνωση διαβήτη. Αυξάνει τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, χωρίς η εξέλιξη αυτή να είναι αναπόφευκτη.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο διαβήτης χρειάζεται συνεχή φροντίδα, αλλά μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Στον τύπο 1 η ινσουλίνη χρειάζεται σε όλη τη ζωή. Στον τύπο 2 οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και η κατάλληλη θεραπεία μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τη ρύθμιση. Ο διαβήτης κύησης συνήθως υποχωρεί μετά τον τοκετό, αλλά αυξάνει τον μελλοντικό κίνδυνο τύπου 2. Η διατήρηση του σακχάρου στους συμφωνημένους στόχους και οι τακτικοί έλεγχοι μειώνουν ή καθυστερούν τις επιπλοκές.

Συμπτώματα σακχαρώδους διαβήτη

Τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν στους διαφορετικούς τύπους διαβήτη. Μπορεί όμως να είναι ήπια ή να απουσιάζουν, οπότε δεν αρκούν από μόνα τους για διάγνωση.

• Έντονη δίψα Νιώθεις πολύ διψασμένος ή διψασμένη.
• Συχνουρία Ουρείς συχνότερα, ακόμη και τη νύχτα.
• Αυξημένη πείνα
• Μεγάλη κόπωση
• Απώλεια βάρους Χάνεις βάρος χωρίς να το επιδιώκεις.
• Θολή όραση
• Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα Στα χέρια ή στα πόδια.
• Πληγές που αργούν Κοψίματα ή πληγές επουλώνονται πολύ αργά.
• Συχνές λοιμώξεις Ουρολοιμώξεις ή μυκητιάσεις.
• Σκούρες περιοχές δέρματος Γύρω από τον λαιμό, τις μασχάλες ή τη βουβωνική χώρα, συχνότερα στον τύπο 2.
• Ναυτία και έμετος Μπορεί να εμφανιστούν στον τύπο 1, μαζί με πόνο στην κοιλιά.

Στον τύπο 1 τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν απότομα, μέσα σε λίγες εβδομάδες ή μήνες, και να είναι σοβαρά. Στον τύπο 2 συχνά αναπτύσσονται αργά, σε διάστημα ετών. Στα παιδιά, ανεξήγητη νυχτερινή ενούρηση ή περισσότερα ατυχήματα με τα ούρα μπορεί να είναι ένδειξη τύπου 1. Ο διαβήτης κύησης συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες σακχαρώδους διαβήτη και παράγοντες κινδύνου

Ο διαβήτης εμφανίζεται όταν ο οργανισμός δεν παράγει αρκετή ή καθόλου ινσουλίνη ή όταν δεν τη χρησιμοποιεί αποτελεσματικά, κατάσταση που λέγεται αντίσταση στην ινσουλίνη. Στον τύπο 1 θεωρείται ότι το ανοσοποιητικό επιτίθεται κατά λάθος στα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη. Η διατροφή και οι συνήθειες ζωής δεν προκαλούν τον τύπο 1. Στον τύπο 2 συμμετέχουν γενετικοί παράγοντες και παράγοντες τρόπου ζωής. Στον διαβήτη κύησης συμμετέχουν οι ορμονικές αλλαγές της εγκυμοσύνης, μαζί με γενετικούς παράγοντες και συνήθειες ζωής.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Γονέας ή αδελφός με διαβήτη τύπου 1, για τον κίνδυνο τύπου 1.
• Υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία, για τύπο 2 και διαβήτη κύησης.
• Μεγαλύτερη ηλικία, για τύπο 2.
• Οικογενειακό ιστορικό διαβήτη, για τύπο 2 και διαβήτη κύησης.
• Περιορισμένη σωματική δραστηριότητα, για τύπο 2.
• Προδιαβήτης, για τύπο 2.
• Προηγούμενος διαβήτης κύησης, για τύπο 2 ή διαβήτη σε επόμενη εγκυμοσύνη.
• Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, για τύπο 2 και διαβήτη κύησης.
• Υψηλή αρτηριακή πίεση, για τύπο 2.
• Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος, για τύπο 2.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται με εξετάσεις αίματος για τη γλυκόζη, στις οποίες περιλαμβάνεται η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη. Αν υπάρχει υποψία τύπου 1, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει ειδικά αυτοαντισώματα και έλεγχο κετονών στα ούρα. Στην εγκυμοσύνη ο έλεγχος για διαβήτη κύησης συνήθως γίνεται μεταξύ 24 και 28 εβδομάδων, ακόμη και χωρίς συμπτώματα.

• Μέτρηση γλυκόζης αίματος.
• Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, που δείχνει τη μέση γλυκόζη των τελευταίων 3 μηνών.
• Αυτοαντισώματα που σχετίζονται με τον διαβήτη τύπου 1.
• Έλεγχος κετονών στα ούρα.
• Έλεγχος χοληστερόλης για την παρακολούθηση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
• Μέτρηση αρτηριακής πίεσης και έλεγχοι ματιών, νεφρών και ποδιών για επιπλοκές.

Θεραπεία σακχαρώδους διαβήτη

Η θεραπεία στοχεύει στη ρύθμιση του σακχάρου και στην πρόληψη επιπλοκών. Το πλάνο διαμορφώνεται με τον γιατρό σου, ανάλογα με τον τύπο διαβήτη, τη γενική υγεία και τις ανάγκες σου. Στον τύπο 1 η ινσουλίνη είναι απαραίτητη. Στον τύπο 2 και στον διαβήτη κύησης, η υγιεινή διατροφή και η κίνηση μπορεί να βοηθήσουν σημαντικά, αλλά μερικές φορές χρειάζονται και φάρμακα. Ακολούθησε τη συνταγογραφημένη αγωγή και συζήτησε τυχόν παρενέργειες ή δυσκολίες με τον γιατρό σου.

• ΙνσουλίνηΧορηγείται με ενέσεις ή αντλία και είναι απαραίτητη στον τύπο 1. Μπορεί να χρειαστεί και σε άλλους τύπους διαβήτη.
• Άλλα αντιδιαβητικά φάρμακαΠεριλαμβάνουν τη μετφορμίνη, τις σουλφονυλουρίες και τους αναστολείς SGLT-2. Ο γιατρός επιλέγει την κατάλληλη θεραπεία.
• Διατροφή και κίνησηΗ ισορροπημένη διατροφή, η σωματική δραστηριότητα και η διαχείριση του βάρους αποτελούν βασικά μέρη της αντιμετώπισης.
• Παρακολούθηση γλυκόζηςΜπορεί να γίνεται με μετρητή σακχάρου ή αισθητήρα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης. Συμφώνησε με τον γιατρό σου τη συχνότητα ελέγχου και τους προσωπικούς σου στόχους.
• Πρόληψη επιπλοκώνΜπορεί να χρειάζονται φάρμακα για την πίεση ή στατίνες για τη χοληστερόλη. Σημαντικοί είναι επίσης οι έλεγχοι και η έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων στα μάτια, στα νεφρά και στα πόδια.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Τρώγε σε τακτικές ώρες και μην παραλείπεις γεύματα.
• Προτίμησε τρόφιμα με λιγότερη ζάχαρη, κορεσμένα λιπαρά και αλάτι.
• Πίνε νερό αντί για χυμούς ή αναψυκτικά.
• Συζήτησε με τον γιατρό ή τον διαιτολόγο σου τις κατάλληλες μερίδες και ποσότητες υδατανθράκων.
• Βάλε τακτική σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητά σου.
• Αν έχεις υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία, ζήτησε βοήθεια για τη διαχείριση του βάρους σου.
• Κατέγραφε τις μετρήσεις σακχάρου μαζί με πληροφορίες για φαγητό και δραστηριότητα.
• Φρόντισε τον ύπνο σου και ζήτησε υποστήριξη για το στρες.
• Αν καπνίζεις, ζήτησε βοήθεια για διακοπή.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Ο διαβήτης τύπου 1 δεν μπορεί σήμερα να προληφθεί. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να προλάβουν ή να καθυστερήσουν τον τύπο 2 και μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο διαβήτη κύησης.

• Διατήρησε υγιές σωματικό βάρος.
• Ακολούθησε υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή.
• Επιδίωξε τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας άσκησης κάθε εβδομάδα.
• Απόφυγε το κάπνισμα.
• Αν έχεις προδιαβήτη, συζήτησε οργανωμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής με τον γιατρό σου.

Επιπλοκές σακχαρώδους διαβήτη

• Έμφραγμα.
• Εγκεφαλικό επεισόδιο.
• Νεφρική βλάβη ή νεφρική ανεπάρκεια.
• Βλάβη νεύρων, που λέγεται περιφερική νευροπάθεια.
• Έλκη στα πόδια και πιθανός ακρωτηριασμός κάτω άκρου.
• Βλάβη στα μάτια και μόνιμη απώλεια όρασης.
• Νόσος των ούλων.
• Υπογλυκαιμία, δηλαδή πολύ χαμηλό σάκχαρο.
• Διαβητική κετοξέωση, μια επικίνδυνη κατάσταση που σχετίζεται με αυξημένες κετόνες.
• Επιπλοκές στην εγκυμοσύνη και στον τοκετό όταν υπάρχει διαβήτης κύησης.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε άμεση ιατρική αξιολόγηση αν εσύ ή το παιδί σου έχεις συμπτώματα διαβήτη.
• Επικοινώνησε άμεσα με τον γιατρό σου αν ο έλεγχος δείξει υψηλές κετόνες, ιδιαίτερα όταν είσαι άρρωστος ή άρρωστη.
• Κλείσε έλεγχο αν έχεις αυξημένο κίνδυνο διαβήτη, ακόμη και χωρίς συμπτώματα.
• Ενημέρωσε τον γιατρό σου αν το σάκχαρο βρίσκεται συχνά πάνω ή κάτω από τον προσωπικό σου στόχο.

Ποιος γιατρός: Ενδοκρινολόγος, Διαβητολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον σακχαρώδη διαβήτη