Προδιαβήτης: συμπτώματα και αντιμετώπιση

Τι είναι ο προδιαβήτης

Ο προδιαβήτης σημαίνει ότι η γλυκόζη, δηλαδή το σάκχαρο στο αίμα σου, έχει αυξηθεί πάνω από το φυσιολογικό. Δεν έχει όμως φτάσει στα επίπεδα που απαιτούνται για διάγνωση διαβήτη. Η γλυκόζη προέρχεται από τις τροφές και χρησιμοποιείται από τα κύτταρα για ενέργεια. Για να μπει στα κύτταρα, χρειάζεται τη βοήθεια της ινσουλίνης, μιας ορμόνης που παράγει το πάγκρεας. Όταν ο οργανισμός δεν ανταποκρίνεται σωστά στην ινσουλίνη ή δεν παράγει αρκετή, περισσότερη γλυκόζη παραμένει στο αίμα.

Μπορεί να έχεις προδιαβήτη για χρόνια χωρίς σαφή συμπτώματα και να μην το γνωρίζεις. Η κατάσταση αυξάνει τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, καρδιοπάθεια και εγκεφαλικό επεισόδιο. Δεν εξελίσσεται όμως αναγκαστικά σε διαβήτη. Η υγιεινή διατροφή, η τακτική σωματική δραστηριότητα και η διαχείριση του βάρους μπορούν να βοηθήσουν στην αναστροφή του προδιαβήτη ή στην καθυστέρηση της εξέλιξής του. Ο γιατρός σου μπορεί να σε βοηθήσει να οργανώσεις αυτές τις αλλαγές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προτείνει φαρμακευτική αντιμετώπιση.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο προδιαβήτης δεν εξελίσσεται σε διαβήτη τύπου 2 σε όλους. Μπορεί να αναστραφεί, ενώ οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και, όταν χρειάζεται, η φαρμακευτική αντιμετώπιση μπορούν να προλάβουν ή να καθυστερήσουν τον διαβήτη τύπου 2. Η παρακολούθηση παραμένει σημαντική ακόμη και όταν δεν έχεις συμπτώματα.

Συμπτώματα προδιαβήτη

Ο προδιαβήτης συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Σε ορισμένα άτομα μπορεί να εμφανιστούν αλλαγές στο δέρμα.

• Σκούρες περιοχές δέρματος Μπορεί να εμφανιστούν στις μασχάλες ή στο πίσω μέρος και στα πλάγια του λαιμού.
• Μικρά δερματικά εξογκώματα Μπορεί να υπάρχουν πολλά μικρά εξογκώματα στις ίδιες περιοχές.

Μπορεί να παραμένει χωρίς σαφή συμπτώματα για χρόνια. Ορισμένα άτομα εμφανίζουν συμπτώματα παρόμοια με εκείνα του διαβήτη, αλλά η διάγνωση χρειάζεται εξετάσεις αίματος.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες προδιαβήτη και παράγοντες κινδύνου

Ο προδιαβήτης συνδέεται συνήθως με αντίσταση στην ινσουλίνη: τα κύτταρα των μυών, του λίπους και του ήπατος δεν ανταποκρίνονται σωστά σε αυτή την ορμόνη. Το πάγκρεας προσπαθεί να παράγει περισσότερη ινσουλίνη, αλλά με τον χρόνο μπορεί να μην επαρκεί για να διατηρεί το σάκχαρο σε φυσιολογικά επίπεδα. Τα αίτια δεν είναι πλήρως κατανοητά. Το υπερβάλλον βάρος και η έλλειψη τακτικής σωματικής δραστηριότητας θεωρούνται σημαντικοί παράγοντες.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Υπερβάλλον βάρος, παχυσαρκία ή μεγάλη περίμετρος μέσης.
• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Γονέας, αδελφός ή αδελφή με διαβήτη.
• Περιορισμένη σωματική δραστηριότητα.
• Ιστορικό διαβήτη κύησης.
• Υψηλή αρτηριακή πίεση ή υψηλή χοληστερόλη.
• Ιστορικό καρδιοπάθειας ή εγκεφαλικού επεισοδίου.
• Μεταβολικό σύνδρομο, δηλαδή συνδυασμός καταστάσεων που αυξάνουν τον κίνδυνο διαβήτη και καρδιαγγειακών προβλημάτων.
• Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.
• Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος, δηλαδή συσσώρευση λίπους στο ήπαρ.
• Κάπνισμα, χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου ή έκθεση σε παθητικό κάπνισμα.
• Υπνική άπνοια, σύνδρομο Cushing ή ακρομεγαλία.
• Ιογενείς παθήσεις, όπως η COVID-19.
• Μακροχρόνια λήψη ορισμένων φαρμάκων, όπως γλυκοκορτικοειδή, ορισμένα αντιψυχωσικά και ορισμένα φάρμακα για τον HIV.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου αξιολογεί το ιστορικό σου και ζητά εξετάσεις αίματος. Τιμές γλυκόζης νηστείας από 100 έως 125 mg/dL ή HbA1c από 5,7% έως 6,4% βρίσκονται στο εύρος του προδιαβήτη. Μερικές φορές χρησιμοποιείται καμπύλη σακχάρου, με εύρος προδιαβήτη από 140 έως 199 mg/dL. Τα αποτελέσματα χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. Η HbA1c δείχνει τον μέσο όρο του σακχάρου κατά τους τελευταίους 3 μήνες. Σε ορισμένες παθήσεις μπορεί να μην εντοπίσει τον προδιαβήτη. Αν έχεις προδιαβήτη, χρειάζεται έλεγχος για διαβήτη τύπου 2 κάθε χρόνο. Μπορεί επίσης να συστηθεί έλεγχος χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων.

• Γλυκόζη πλάσματος νηστείας.
• Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c).
• Δοκιμασία ανοχής γλυκόζης από το στόμα, γνωστή ως καμπύλη σακχάρου.
• Έλεγχος χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων.

Θεραπεία προδιαβήτη

Η αντιμετώπιση βασίζεται κυρίως σε αλλαγές στον τρόπο ζωής και στη διαχείριση του βάρους. Αυτές μπορούν να μειώσουν το σάκχαρο και να βοηθήσουν στην πρόληψη ή την καθυστέρηση του διαβήτη τύπου 2. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο γιατρός σου μπορεί να προτείνει φάρμακα. Η επιλογή εξαρτάται από τις ανάγκες σου και δεν αντικαθιστά τις αλλαγές στον τρόπο ζωής.

• Διατροφή και άσκησηΈνα υγιεινό διατροφικό πλάνο και η τακτική σωματική δραστηριότητα βοηθούν στη μείωση του σακχάρου.
• Διαχείριση βάρουςΑν έχεις υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία, ο γιατρός σου μπορεί να σε βοηθήσει να οργανώσεις ένα πλάνο ασφαλούς απώλειας βάρους και διατήρησής του.
• Φάρμακα για το σάκχαροΟ γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει μετφορμίνη για τη ρύθμιση του σακχάρου και την πρόληψη ή καθυστέρηση του διαβήτη τύπου 2.
• Αντιμετώπιση παχυσαρκίαςΣε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσουν φάρμακα για απώλεια βάρους ή βαριατρική χειρουργική, δηλαδή επέμβαση για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Βάλε στη διατροφή σου φρούτα, λαχανικά, τρόφιμα ολικής άλεσης και όσπρια.
• Περιόρισε τα πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα με πολλή ζάχαρη και αλάτι.
• Προσπάθησε να αφιερώνεις τουλάχιστον 2,5 ώρες συνολικά την εβδομάδα σε περπάτημα ή άλλη δραστηριότητα που σε κάνει να λαχανιάζεις.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου για απώλεια βάρους, αν έχεις υπερβάλλον βάρος.
• Φρόντισε να κοιμάσαι αρκετά.
• Ξεκίνα με μικρές αλλαγές και κατέγραφε την πρόοδό σου.
• Ζήτησε υποστήριξη από την οικογένεια, τους φίλους και τους επαγγελματίες υγείας.
• Μην ακολουθήσεις πολύ αυστηρή δίαιτα χαμηλών θερμίδων χωρίς να μιλήσεις πρώτα με επαγγελματία υγείας.
• Αν το παιδί σου έχει προδιαβήτη, μίλησε με τον γιατρό του πριν ξεκινήσει νέο πρόγραμμα απώλειας βάρους.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Οι ίδιες αλλαγές που βοηθούν στην αντιμετώπιση του προδιαβήτη μπορούν να μειώσουν και την πιθανότητα εμφάνισής του. Δεν μπορείς να αλλάξεις την ηλικία ή το οικογενειακό ιστορικό σου, αλλά μπορείς να επηρεάσεις άλλους παράγοντες κινδύνου.

• Διατήρησε υγιές βάρος.
• Βάλε τακτική σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητά σου.
• Ακολούθησε υγιεινή διατροφή.
• Αν καπνίζεις, ζήτησε βοήθεια για διακοπή του καπνίσματος.

Επιπλοκές προδιαβήτη

• Αυξημένος κίνδυνος διαβήτη τύπου 2.
• Αυξημένος κίνδυνος καρδιοπάθειας.
• Αυξημένος κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου.
• Αλλαγές στα αιμοφόρα αγγεία.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Συζήτησε με τον γιατρό σου για έλεγχο σακχάρου αν έχεις παράγοντες κινδύνου, ακόμη και χωρίς συμπτώματα.
• Ζήτησε ιατρική αξιολόγηση αν έχεις συχνουρία, συνεχή δίψα, έντονη κόπωση ή απώλεια βάρους χωρίς προσπάθεια, καθώς μπορεί να σχετίζονται με διαβήτη.
• Αν έχεις διαγνωστεί με προδιαβήτη, συζήτησε ένα πλάνο αλλαγών στον τρόπο ζωής και ετήσιου ελέγχου για διαβήτη τύπου 2.

Ποιος γιατρός: Παθολόγος, Ενδοκρινολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον προδιαβήτη