Μεταβολικό σύνδρομο: έλεγχος και θεραπεία

Τι είναι το μεταβολικό σύνδρομο

Το μεταβολικό σύνδρομο δεν είναι μία μεμονωμένη διαταραχή, αλλά ένας συνδυασμός προβλημάτων που επηρεάζουν την υγεία σου. Περιλαμβάνει αυξημένο λίπος γύρω από την κοιλιά, υψηλή αρτηριακή πίεση, αυξημένο σάκχαρο νηστείας, υψηλά τριγλυκερίδια και χαμηλή HDL, τη λεγόμενη «καλή» χοληστερίνη. Για τη διάγνωση χρειάζεται να συνυπάρχουν τουλάχιστον τρεις από αυτούς τους παράγοντες. Δεν είναι το ίδιο με τις σπάνιες γενετικές παθήσεις που ονομάζονται μεταβολικά νοσήματα.

Συνδέεται με την αντίσταση στην ινσουλίνη: το σώμα δεν ανταποκρίνεται σωστά στην ορμόνη που βοηθά το σάκχαρο να περάσει στα κύτταρα για να δώσει ενέργεια. Έτσι, το σάκχαρο μπορεί να αυξηθεί. Όσο περισσότεροι παράγοντες συνυπάρχουν, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος για καρδιοπάθεια, διαβήτη και εγκεφαλικό. Συχνά δεν υπάρχουν εμφανή συμπτώματα και το σύνδρομο εντοπίζεται σε εξετάσεις ή σε έναν προληπτικό έλεγχο.

Η αντιμετώπιση στηρίζεται κυρίως σε αλλαγές στον τρόπο ζωής. Αν αυτές δεν αρκούν, ο γιατρός σου μπορεί να προτείνει φάρμακα για επιμέρους προβλήματα, όπως η υψηλή πίεση ή η χοληστερίνη.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η πορεία εξαρτάται από τους παράγοντες κινδύνου που συνυπάρχουν. Όσο περισσότεροι είναι, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα καρδιοπάθειας, διαβήτη και εγκεφαλικού. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα εμφάνισης των προβλημάτων που σχετίζονται με το σύνδρομο, ενώ μπορεί να χρειαστούν και φάρμακα.

Συμπτώματα μεταβολικού συνδρόμου

Μπορεί να μην έχεις κανένα σύμπτωμα. Οι περισσότεροι παράγοντες που συνθέτουν το μεταβολικό σύνδρομο δεν προκαλούν εμφανή σημάδια.

• Μεγάλη περίμετρος μέσης Το αυξημένο λίπος γύρω από την κοιλιά μπορεί να είναι το μόνο εμφανές χαρακτηριστικό.

Συνήθως το μεταβολικό σύνδρομο εντοπίζεται μετά από αιματολογικές εξετάσεις ή ιατρικό έλεγχο.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες μεταβολικού συνδρόμου και παράγοντες κινδύνου

Η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Το μεταβολικό σύνδρομο συνδέεται με την αντίσταση στην ινσουλίνη, το υπερβολικό βάρος, το λίπος γύρω από την κοιλιά και την καθιστική ζωή. Η ηλικία και η κληρονομικότητα επίσης επηρεάζουν τον κίνδυνο.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Υπερβολικό βάρος ή παχυσαρκία, ιδιαίτερα με λίπος στην κοιλιά.
• Περιορισμένη σωματική δραστηριότητα.
• Αντίσταση στην ινσουλίνη.
• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Διατροφή με πολλά κορεσμένα λιπαρά.
• Κάπνισμα.
• Μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ.
• Ισπανόφωνη ή νοτιοασιατική καταγωγή.
• Διαβήτης.
• Γονέας ή αδελφός με διαβήτη.
• Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.
• Λήψη φαρμάκων που προκαλούν αύξηση βάρους ή μεταβολές στην πίεση, τη χοληστερίνη και το σάκχαρο.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου αξιολογεί την κλινική εξέταση και τις εξετάσεις αίματος. Ρωτά για το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό σου, μετρά τη μέση και την πίεσή σου και ελέγχει τον δείκτη μάζας σώματος. Η διάγνωση βασίζεται στην παρουσία τουλάχιστον τριών από τους πέντε παράγοντες: μεγάλη περίμετρος μέσης, υψηλά τριγλυκερίδια, χαμηλή HDL, υψηλή πίεση και υψηλό σάκχαρο νηστείας. Πριν από την αιμοληψία μπορεί να σου ζητηθεί να μην φας ή πιεις τίποτε εκτός από νερό για έως 12 ώρες· ακολούθησε τις οδηγίες που θα σου δοθούν.

• Λήψη προσωπικού και οικογενειακού ιατρικού ιστορικού.
• Μέτρηση περιμέτρου μέσης και έλεγχος δείκτη μάζας σώματος.
• Μέτρηση αρτηριακής πίεσης.
• Σάκχαρο αίματος νηστείας.
• Έλεγχος λιπιδίων αίματος, όπως χοληστερίνη, HDL και τριγλυκερίδια.

Θεραπεία μεταβολικού συνδρόμου

Η βασική αντιμετώπιση είναι ένας τρόπος ζωής που προστατεύει την καρδιά: ισορροπημένη διατροφή, τακτική κίνηση, υγιές βάρος, διαχείριση του στρες και διακοπή του καπνίσματος. Οι αλλαγές αυτές βοηθούν επίσης στην πρόληψη επιπλοκών. Αν δεν αρκούν, ο γιατρός σου μπορεί να προτείνει φαρμακευτική αγωγή ανάλογα με τα προβλήματα που έχεις.

• Αλλαγές στον τρόπο ζωήςΑποτελούν την πιο σημαντική παρέμβαση και περιλαμβάνουν διατροφή, σωματική δραστηριότητα και έλεγχο του βάρους.
• Φάρμακα για το βάροςΟ γιατρός σου μπορεί να προτείνει φάρμακα που βοηθούν στην απώλεια βάρους.
• Ρύθμιση σακχάρουΜπορεί να χρειαστούν φάρμακα για τη βελτίωση της αντίστασης στην ινσουλίνη και των επιπέδων σακχάρου.
• Ρύθμιση χοληστερίνηςΑν χρειάζεται, χορηγούνται φάρμακα για τη βελτίωση της χοληστερίνης.
• Ρύθμιση πίεσηςΟ γιατρός σου μπορεί να προτείνει φάρμακα για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Αν έχεις υπερβολικό βάρος, προσπάθησε να χάσεις βάρος.
• Περιόρισε τα κορεσμένα και τρανς λιπαρά και προτίμησε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και άπαχο κρέας.
• Κάνε τουλάχιστον 150 λεπτά άσκησης μέτριας έως έντονης έντασης την εβδομάδα, μοιρασμένα σε τουλάχιστον 4 ή 5 ημέρες.
• Απόφυγε να κάθεσαι για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
• Αν καπνίζεις, προσπάθησε να το διακόψεις.
• Φρόντισε τη διαχείριση του στρες.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Το μεταβολικό σύνδρομο μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί. Οι ίδιες αλλαγές στον τρόπο ζωής βοηθούν τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση και στον περιορισμό των επιπλοκών.

• Επιδίωξε υγιές βάρος.
• Διάλεξε διατροφή με λιγότερα κορεσμένα και τρανς λιπαρά.
• Βάλε την τακτική σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητά σου.
• Περιόρισε τα μεγάλα διαστήματα καθιστικής ζωής.
• Μην αρχίσεις το κάπνισμα ή προσπάθησε να το διακόψεις αν καπνίζεις.

Επιπλοκές μεταβολικού συνδρόμου

• Αυξημένος κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου, όπως στεφανιαία νόσος, έμφραγμα και εγκεφαλικό.
• Αυξημένος κίνδυνος διαβήτη τύπου 2.
• Πιθανή αύξηση του κινδύνου μη αλκοολικής λιπώδους νόσου του ήπατος, δηλαδή συσσώρευσης λίπους στο συκώτι.
• Πιθανή αύξηση του κινδύνου οστεοαρθρίτιδας.
• Πιθανή αύξηση του κινδύνου ουρικής αρθρίτιδας.
• Πιθανή αύξηση του κινδύνου ορισμένων καρκίνων.
• Πιθανή επίδραση στη γονιμότητα.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Κλείσε ραντεβού με τον γιατρό σου αν πιστεύεις ότι έχεις αυξημένο κίνδυνο μεταβολικού συνδρόμου.

Ποιος γιατρός: Παθολόγος, Ενδοκρινολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για το μεταβολικό σύνδρομο