Διαβήτης τύπου 1: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι ο διαβήτης τύπου 1

Ο διαβήτης τύπου 1 είναι μια χρόνια πάθηση που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός χρησιμοποιεί τη γλυκόζη, δηλαδή το σάκχαρο, για ενέργεια. Το ανοσοποιητικό σύστημα, που φυσιολογικά καταπολεμά τις λοιμώξεις, επιτίθεται κατά λάθος στα κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Έτσι, ο οργανισμός παράγει λίγη ή καθόλου από αυτή την ορμόνη. Χωρίς αρκετή ινσουλίνη, η γλυκόζη δεν μπαίνει αποτελεσματικά στα κύτταρα και συσσωρεύεται στο αίμα.

Η πάθηση συχνά ξεκινά στην παιδική ηλικία ή στη νεαρή ενήλικη ζωή, αλλά μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Τα συμπτώματα συνήθως αναπτύσσονται γρήγορα. Δεν υπάρχει σήμερα οριστική ίαση. Η αντιμετώπιση βασίζεται στην ινσουλίνη, στον τακτικό έλεγχο του σακχάρου και σε ένα εξατομικευμένο πλάνο φροντίδας. Με την καθοδήγηση της ομάδας διαβήτη, μαθαίνεις να συνδυάζεις τη θεραπεία με τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα. Η καλή ρύθμιση μπορεί να προλάβει ή να καθυστερήσει προβλήματα υγείας που σχετίζονται με τον διαβήτη.

Μορφές και τύποι

• Λανθάνων αυτοάνοσος διαβήτης ενηλίκων (LADA)Σε ορισμένους ενήλικες, η αυτοάνοση βλάβη στο πάγκρεας εξελίσσεται πιο αργά. Τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με διαβήτη τύπου 2 και η ανάγκη για ινσουλίνη να μην εμφανιστεί αμέσως μετά τη διάγνωση.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο διαβήτης τύπου 1 είναι χρόνια πάθηση και δεν υπάρχει σήμερα οριστική ίαση. Η ινσουλίνη και η συστηματική παρακολούθηση επιτρέπουν τη διαχείρισή του. Η καλή ρύθμιση του σακχάρου και ο υγιεινός τρόπος ζωής μπορούν να μειώσουν ή να καθυστερήσουν τις επιπλοκές. Χωρίς θεραπεία, μπορεί να εμφανιστεί απειλητική για τη ζωή διαβητική κετοξέωση.

Συμπτώματα διαβήτη τύπου 1

Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι η συχνουρία, η έντονη δίψα, η κόπωση και η ανεξήγητη απώλεια βάρους. Χρειάζονται ιατρικό έλεγχο και δεν αρκούν από μόνα τους για διάγνωση.

• Συχνουρία Ουρείς περισσότερο από το συνηθισμένο, ιδιαίτερα τη νύχτα.
• Έντονη δίψα Διψάς πολύ και πίνεις περισσότερα υγρά.
• Έντονη κόπωση Αισθάνεσαι πολύ κουρασμένος.
• Απώλεια βάρους Χάνεις βάρος χωρίς να το προσπαθείς.
• Αυξημένη πείνα Μπορεί να πεινάς πολύ, ακόμη και μετά το φαγητό.
• Θολή όραση
• Αργή επούλωση Κοψίματα και πληγές αργούν να κλείσουν.
• Συχνές λοιμώξεις Μπορεί να εμφανίζονται συχνά ή να μην υποχωρούν εύκολα.
• Φρουτώδης αναπνοή Η αναπνοή μπορεί να μυρίζει γλυκά ή σαν φρούτο. Μπορεί να είναι ένδειξη διαβητικής κετοξέωσης.

Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες, ιδιαίτερα στα παιδιά. Στους ενήλικες μπορεί να εξελιχθούν πιο αργά. Στα μικρά παιδιά μπορεί να παρατηρήσεις πιο βαριές πάνες ή να αρχίσουν να βρέχουν ξανά το κρεβάτι.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες διαβήτη τύπου 1 και παράγοντες κινδύνου

Ο διαβήτης τύπου 1 είναι αυτοάνοση νόσος: το ανοσοποιητικό καταστρέφει κατά λάθος τα βήτα κύτταρα του παγκρέατος, δηλαδή τα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη. Δεν είναι ακόμη γνωστό ακριβώς γιατί συμβαίνει αυτό. Τα γονίδια και παράγοντες του περιβάλλοντος μπορεί να συμβάλλουν στην έναρξη αυτής της διαδικασίας.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Γονέας ή αδελφός με διαβήτη τύπου 1.
• Άλλη αυτοάνοση πάθηση.
• Οικογενειακό ιστορικό άλλων αυτοάνοσων παθήσεων.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός αξιολογεί τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό και ελέγχει το σάκχαρο. Μπορεί αρχικά να κάνει μέτρηση με τρύπημα στο δάχτυλο και να ελέγξει δείγμα ούρων. Αν υπάρχει υποψία διαβήτη τύπου 1, χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό στο νοσοκομείο, συνήθως την ίδια ημέρα. Οι εξετάσεις σακχάρου δείχνουν αν υπάρχει διαβήτης, αλλά δεν καθορίζουν από μόνες τους τον τύπο του. Για τη διάκριση μπορεί να χρειαστούν αυτοαντισώματα και, αν παραμένει αμφιβολία, άλλες εξετάσεις.

• Μέτρηση σακχάρου με τρύπημα στο δάχτυλο.
• Γλυκόζη πλάσματος σε τυχαία χρονική στιγμή ή νηστείας.
• Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c).
• Έλεγχος δείγματος ούρων.
• Εξέταση αίματος για αυτοαντισώματα.
• C-πεπτίδιο, για εκτίμηση της παραγωγής ινσουλίνης.
• Γενετικός έλεγχος, όταν χρειάζεται να αποκλειστούν σπανιότεροι τύποι διαβήτη.

Θεραπεία διαβήτη τύπου 1

Η βασική θεραπεία είναι η ινσουλίνη. Στην αρχική διάγνωση, ειδική ομάδα στο νοσοκομείο σε εκπαιδεύει στη χορήγησή της, στον έλεγχο του σακχάρου και στην αναγνώριση χαμηλών ή υψηλών τιμών. Το πλάνο φροντίδας προσαρμόζεται στις ανάγκες σου και περιλαμβάνει διατροφή, δραστηριότητα, τακτικές εξετάσεις και υποστήριξη της ψυχικής υγείας. Η ομάδα διαβήτη σε καθοδηγεί για τις αλλαγές στη θεραπεία, καθώς περισσότερη ινσουλίνη από όση χρειάζεσαι μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία, δηλαδή χαμηλό σάκχαρο.

• ΙνσουλίνηΧορηγείται με σύριγγα, πένα ή αντλία. Ο γιατρός επιλέγει τον κατάλληλο τύπο και το σχήμα θεραπείας.
• Παρακολούθηση γλυκόζηςΟ μετρητής σακχάρου και το σύστημα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης (CGM) βοηθούν στον έλεγχο των τιμών.
• Εκπαίδευση και παρακολούθησηΜαθαίνεις να υπολογίζεις τους υδατάνθρακες στα τρόφιμα και να αναγνωρίζεις την υπογλυκαιμία και την υπεργλυκαιμία. Η τακτική μέτρηση της HbA1c βοηθά στην αξιολόγηση της ρύθμισης.
• Συμπληρωματικά αντιδιαβητικά φάρμακαΣε ορισμένες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να προσθέσει άλλο αντιδιαβητικό φάρμακο μαζί με την ινσουλίνη.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Έλεγχε τακτικά το σάκχαρό σου, σύμφωνα με το πλάνο της ομάδας διαβήτη.
• Υπολόγιζε τους υδατάνθρακες στα τρόφιμα και τα ποτά σου.
• Ακολούθησε ισορροπημένη διατροφή και βάλε τακτική σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητά σου.
• Μάθε πώς να αναγνωρίζεις και να αντιμετωπίζεις την υπογλυκαιμία.
• Ζήτησε οδηγίες για τη διαχείριση του διαβήτη όταν είσαι άρρωστος.
• Μην παραλείπεις τις προγραμματισμένες εξετάσεις και επισκέψεις.
• Έλεγχε τα πόδια σου καθημερινά, κράτα τα καθαρά και στεγνά και φόρα παπούτσια που εφαρμόζουν σωστά.
• Φρόντιζε τα δόντια σου και κάνε τακτικό οδοντιατρικό έλεγχο.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Δεν υπάρχει σήμερα τρόπος πρόληψης του διαβήτη τύπου 1. Μπορείς όμως να μειώσεις την πιθανότητα επιπλοκών ή να καθυστερήσεις την εμφάνισή τους με σωστή διαχείριση και τακτική παρακολούθηση.

• Ρύθμιζε το σάκχαρό σου με την καθοδήγηση της ομάδας διαβήτη.
• Φρόντιζε τη διατροφή σου και ασκήσου τακτικά.
• Απόφυγε το κάπνισμα.
• Παρακολούθησε την αρτηριακή πίεση και τη χοληστερόλη σου.
• Κάνε τους προβλεπόμενους ελέγχους ματιών, νεφρών και ποδιών.

Επιπλοκές διαβήτη τύπου 1

• Διαβητική κετοξέωση: επικίνδυνη συσσώρευση κετονών λόγω έλλειψης ινσουλίνης.
• Υπογλυκαιμία και αδυναμία αναγνώρισης της πτώσης του σακχάρου.
• Στεφανιαία νόσος και εγκεφαλικό επεισόδιο.
• Νεφρική νόσος.
• Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, δηλαδή βλάβη στα αγγεία των ματιών, που σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε τύφλωση.
• Αυξημένη πιθανότητα καταρράκτη και γλαυκώματος.
• Νευροπάθεια, δηλαδή βλάβη στα νεύρα, με πόνο, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα.
• Έλκη και λοιμώξεις στα πόδια που μπορεί να χρειαστούν χειρουργική αντιμετώπιση.
• Παθήσεις των ούλων και προβλήματα στα δόντια.
• Προβλήματα ύπνου, άγχος ή κατάθλιψη.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε επείγουσα ιατρική αξιολόγηση αν υποψιάζεσαι ότι εσύ ή το παιδί σου μπορεί να έχετε διαβήτη τύπου 1.
• Επικοινώνησε επειγόντως με τον γιατρό αν χειροτερεύει η όρασή σου, δυσκολεύεσαι να δεις σε χαμηλό φωτισμό ή βλέπεις σχήματα να επιπλέουν.
• Ζήτησε γρήγορα ιατρική βοήθεια για τραυματισμό στο πόδι.
• Μίλησε με τον γιατρό για πόνο, μυρμήγκιασμα, μούδιασμα ή φουσκάλες στα πόδια.
• Αν έχεις πόνο στο στόμα, αιμορραγία στα ούλα ή κακοσμία, κλείσε οδοντιατρικό έλεγχο το συντομότερο.

Ποιος γιατρός: Ενδοκρινολόγος, Διαβητολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον διαβήτη τύπου 1