Υπογλυκαιμία: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η υπογλυκαιμία

Η υπογλυκαιμία σημαίνει ότι η γλυκόζη, δηλαδή το σάκχαρο του αίματός σου, έχει πέσει κάτω από το επίπεδο που είναι ασφαλές για σένα. Η γλυκόζη προέρχεται από τις τροφές και είναι η κύρια πηγή ενέργειας του οργανισμού. Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη που βοηθά τη γλυκόζη να μπει στα κύτταρα για να χρησιμοποιηθεί ως ενέργεια. Αν παίρνεις ινσουλίνη ή ορισμένα άλλα φάρμακα για τον διαβήτη, το σάκχαρό σου μπορεί μερικές φορές να πέσει υπερβολικά.

Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται γρήγορα και διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ένα ήπιο ή μέτριο επεισόδιο μπορεί συνήθως να αντιμετωπιστεί με τροφή ή ποτό που ανεβάζει γρήγορα το σάκχαρο. Αν όμως η πτώση είναι μεγάλη, μπορεί να μην είσαι σε θέση να βοηθήσεις τον εαυτό σου και χρειάζεσαι άμεση βοήθεια. Χωρίς διαβήτη, η υπογλυκαιμία είναι σπάνια. Αν επαναλαμβάνεται, ο γιατρός σου χρειάζεται να αναζητήσει την αιτία, γιατί από αυτήν εξαρτάται η θεραπεία.

Μορφές και τύποι

• Ήπια έως μέτρια υπογλυκαιμίαΜπορεί να προκαλέσει τρέμουλο, πείνα, ιδρώτα, ζάλη ή σύγχυση. Συνήθως αντιμετωπίζεται με τροφή ή ποτό που περιέχει υδατάνθρακες.
• Σοβαρή υπογλυκαιμίαΤο σάκχαρο πέφτει τόσο χαμηλά ώστε δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις το επεισόδιο μόνος σου. Μπορεί να προκαλέσει σπασμούς ή απώλεια αισθήσεων και χρειάζεται άμεση βοήθεια.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η ήπια έως μέτρια υπογλυκαιμία συνήθως αντιμετωπίζεται εύκολα, αλλά χρειάζεται γρήγορη δράση. Η σοβαρή μορφή μπορεί να απειλήσει τη ζωή. Τα επεισόδια μπορεί να επαναλαμβάνονται και χρειάζονται επανεκτίμηση του θεραπευτικού πλάνου. Χωρίς διαβήτη, η αντιμετώπιση εξαρτάται από την υποκείμενη αιτία.

Συμπτώματα υπογλυκαιμίας

Τα συμπτώματα συνήθως ξεκινούν γρήγορα και δεν είναι ίδια σε όλους. Αν έχεις διαβήτη και εμφανίσεις τέτοια συμπτώματα, μέτρησε το σάκχαρό σου αν μπορείς.

• Τρέμουλο
• Εφίδρωση Μπορεί να ιδρώνεις έντονα.
• Πείνα
• Ζάλη
• Άγχος ή ευερεθιστότητα
• Κόπωση ή αδυναμία
• Αίσθημα παλμών Μπορεί να νιώθεις την καρδιά σου να χτυπά γρήγορα ή ακανόνιστα.
• Πονοκέφαλος
• Διαταραχές όρασης Μπορεί να βλέπεις θολά.
• Σύγχυση Μπορεί επίσης να δυσκολεύεσαι να μιλήσεις καθαρά.
• Μυρμήγκιασμα στα χείλη
• Σπασμοί ή λιποθυμία Μπορεί να εμφανιστούν σε σοβαρή υπογλυκαιμία.

Το σάκχαρο μπορεί να πέσει και στον ύπνο και να παραμείνει χαμηλό για αρκετές ώρες. Ενδείξεις είναι οι εφιάλτες ή οι φωνές στον ύπνο, ο ιδρώτας που βρέχει πιτζάμες ή σεντόνια και η κόπωση, η ευερεθιστότητα ή η σύγχυση όταν ξυπνάς.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες υπογλυκαιμίας και παράγοντες κινδύνου

Αν έχεις διαβήτη, η υπογλυκαιμία μπορεί να είναι παρενέργεια της ινσουλίνης ή φαρμάκων που βοηθούν το πάγκρεας να απελευθερώσει ινσουλίνη, όπως οι σουλφονυλουρίες και οι μεγλιτινίδες. Η παράλειψη γευμάτων, οι λίγοι υδατάνθρακες, η περισσότερη άσκηση από το συνηθισμένο και το πολύ αλκοόλ χωρίς αρκετό φαγητό μπορούν επίσης να ρίξουν το σάκχαρο. Χωρίς διαβήτη, πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν υποσιτισμό, νόσο του ήπατος ή των νεφρών, έλλειψη ορισμένων ορμονών, νόσο του Addison και όγκο στο πάγκρεας. Μπορεί επίσης να συμβεί μετά από ορισμένες επεμβάσεις απώλειας βάρους ή λόγω κάποιων φαρμάκων, όπως ορισμένα καρδιολογικά φάρμακα και αντιβιοτικά.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Διαβήτης τύπου 1.
• Λήψη ινσουλίνης ή ορισμένων άλλων αντιδιαβητικών φαρμάκων.
• Προηγούμενα επεισόδια υπογλυκαιμίας.
• Νεφρική νόσος, καρδιοπάθεια ή προβλήματα μνήμης και σκέψης.
• Παράλειψη ή καθυστέρηση γευμάτων και ανεπαρκής πρόσληψη υδατανθράκων.
• Νηστεία ενώ λαμβάνεις φάρμακα που μειώνουν το σάκχαρο.
• Περισσότερη σωματική δραστηριότητα από το συνηθισμένο.
• Πολύ αλκοόλ χωρίς αρκετό φαγητό.
• Ασθένεια που δεν σου επιτρέπει να φας αρκετά ή να κρατήσεις το φαγητό.
• Υπερβολική ποσότητα ινσουλίνης ή προβλήματα στον τρόπο ένεσης.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η μέτρηση της γλυκόζης δείχνει αν το σάκχαρό σου είναι χαμηλό. Μπορεί να γίνει με μετρητή, σύστημα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης ή εξέταση αίματος. Συζήτησε με τον γιατρό σου ποιο επίπεδο θεωρείται χαμηλό για σένα. Αν δεν έχεις διαβήτη, μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις για να βρεθεί η αιτία.

• Μέτρηση σακχάρου με μετρητή γλυκόζης.
• Συνεχής καταγραφή γλυκόζης με αισθητήρα.
• Εξέταση γλυκόζης αίματος.

Θεραπεία υπογλυκαιμίας

Η υπογλυκαιμία χρειάζεται γρήγορη αντιμετώπιση για να μην επιδεινωθεί. Σε ήπιο ή μέτριο επεισόδιο, τροφή ή ποτό με υδατάνθρακες μπορεί να ανεβάσει το σάκχαρο. Η σοβαρή υπογλυκαιμία χρειάζεται βοήθεια από άλλον άνθρωπο και επείγουσα αντιμετώπιση. Αν έχεις συχνά επεισόδια, ο γιατρός σου μπορεί να προσαρμόσει το πρόγραμμα διατροφής, άσκησης ή φαρμακευτικής αγωγής. Αν δεν έχεις διαβήτη, η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία.

• Υδατάνθρακες γρήγορης δράσηςΧυμός ή ζαχαρούχο αναψυκτικό, όχι διαίτης, μπορούν να ανεβάσουν γρήγορα το σάκχαρο σε ήπιο ή μέτριο επεισόδιο.
• ΓλυκαγόνηΕίναι ορμόνη που αυξάνει το σάκχαρο και χρησιμοποιείται σε σοβαρή υπογλυκαιμία. Διατίθεται ως ένεση ή ρινικό σπρέι και ο γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει κιτ για επείγουσα χρήση.
• Προσαρμογή του θεραπευτικού πλάνουΟ γιατρός σου μπορεί να αλλάξει το πλάνο αντιμετώπισης του διαβήτη για να μειωθούν τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Αν έχεις διαβήτη και συμπτώματα, μέτρησε το σάκχαρό σου αν μπορείς.
• Αν έχεις διαβήτη και συμπτώματα υπογλυκαιμίας ή χαμηλή μέτρηση, πάρε κάτι που ανεβάζει γρήγορα το σάκχαρο, όπως χυμό ή ζαχαρούχο αναψυκτικό, εφόσον μπορείς να καταπιείς με ασφάλεια.
• Έλεγξε ξανά το σάκχαρό σου μετά από 15 λεπτά. Αν παραμένει χαμηλό, πάρε ξανά ζαχαρούχο ποτό ή σνακ και επανέλαβε τον έλεγχο μετά από 15 λεπτά.
• Όταν βελτιωθούν τα συμπτώματα και επανέλθει το σάκχαρο, φάε κάτι που το διατηρεί για περισσότερο, όπως ένα σάντουιτς ή το επόμενο γεύμα σου αν είναι η ώρα του.
• Αν έχεις νεφρική νόσο, απόφυγε τον χυμό πορτοκαλιού για την αντιμετώπιση του επεισοδίου, επειδή περιέχει πολύ κάλιο.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Αν παίρνεις ινσουλίνη ή άλλα φάρμακα που μειώνουν το σάκχαρο, η παρακολούθηση της γλυκόζης και το συμφωνημένο πλάνο διατροφής και θεραπείας βοηθούν στην πρόληψη. Συζήτησε με τον γιατρό σου πώς να προσαρμόζεται το πλάνο σου στην άσκηση ή στη νηστεία.

• Μην παραλείπεις και μην καθυστερείς γεύματα.
• Ακολούθησε το διατροφικό σου πλάνο με αρκετούς υδατάνθρακες.
• Έχε μαζί σου κάτι που ανεβάζει γρήγορα το σάκχαρο, όπως χυμό.
• Μέτρα το σάκχαρό σου όπως έχεις συμφωνήσει με τον γιατρό σου, ιδιαίτερα γύρω από τη σωματική δραστηριότητα.
• Απόφυγε το πολύ αλκοόλ και μην πίνεις χωρίς φαγητό.
• Πάρε τα φάρμακά σου σύμφωνα με το θεραπευτικό πλάνο του γιατρού σου.
• Συζήτησε αν χρειάζεσαι αισθητήρα συνεχούς καταγραφής, ιδιαίτερα αν έχεις συχνά επεισόδια ή δεν αναγνωρίζεις τα συμπτώματα.
• Συζήτησε για κιτ γλυκαγόνης και εκπαίδευσε τους κοντινούς σου ανθρώπους στη χρήση του.
• Φόρα ιατρική ταυτότητα που ενημερώνει ότι έχεις διαβήτη.

Επιπλοκές υπογλυκαιμίας

• Απώλεια αισθήσεων.
• Σπασμοί.
• Κώμα.
• Θάνατος σε σοβαρή υπογλυκαιμία.
• Μειωμένη αναγνώριση των συμπτωμάτων μετά από επαναλαμβανόμενα επεισόδια.
• Υψηλό σάκχαρο αν ο φόβος της υπογλυκαιμίας σε εμποδίζει να πάρεις την απαραίτητη αγωγή.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν έχεις διαβήτη και συχνά επεισόδια, σοβαρό επεισόδιο ή υπογλυκαιμία τη νύχτα.
• Αν δεν αναγνωρίζεις πάντα τα συμπτώματα της υπογλυκαιμίας.
• Αν δεν έχεις διαβήτη αλλά εμφανίζεις τρέμουλο, ιδρώτα, γρήγορους παλμούς ή σύγχυση.

Ποιος γιατρός: Ενδοκρινολόγος, Διαβητολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την υπογλυκαιμία