Εμμηνόπαυση: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η εμμηνόπαυση

Η εμμηνόπαυση είναι μια φυσική φάση της ζωής κατά την οποία η περίοδος σταματά οριστικά. Καθώς οι ωοθήκες παράγουν λιγότερα οιστρογόνα και προγεστερόνη, αλλάζουν η περίοδος και άλλες λειτουργίες του σώματος. Η εμμηνόπαυση ορίζεται όταν έχουν περάσει 12 μήνες χωρίς περίοδο και δεν χρησιμοποιείς ορμονική αντισύλληψη. Συνήθως συμβαίνει στις ηλικίες 45 έως 55, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και νωρίτερα.

Η μετάβαση πριν από την εμμηνόπαυση λέγεται περιεμμηνόπαυση. Μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια, με ακανόνιστες περιόδους, εξάψεις ή αλλαγές στον ύπνο και τη διάθεση. Δεν την περνούν όλοι με τον ίδιο τρόπο: μπορεί να έχεις ελάχιστες ενοχλήσεις ή συμπτώματα που επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα, τις σχέσεις και την εργασία σου.

Δεν χρειάζονται όλοι θεραπεία για τα συμπτώματα. Αν όμως σε δυσκολεύουν, υπάρχουν αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες, ορμονικές και μη ορμονικές θεραπείες που μπορούν να βοηθήσουν. Ορισμένες ενοχλήσεις μπορεί να συνεχίζονται και μετά την εμμηνόπαυση.

Μορφές και τύποι

• ΠεριεμμηνόπαυσηΕίναι η μεταβατική περίοδος πριν από την εμμηνόπαυση, όταν αλλάζουν οι ορμόνες και η περίοδος γίνεται ακανόνιστη. Μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια.
• ΕμμηνόπαυσηΟρίζεται μετά από 12 μήνες χωρίς περίοδο, εφόσον δεν χρησιμοποιείς ορμονική αντισύλληψη.
• ΜετεμμηνόπαυσηΕίναι το διάστημα μετά την εμμηνόπαυση και διαρκεί για το υπόλοιπο της ζωής.
• Πρώιμη εμμηνόπαυσηΗ εμμηνόπαυση που συμβαίνει πριν από την ηλικία των 45.
• Πρόωρη εμμηνόπαυσηΗ εμμηνόπαυση που συμβαίνει πριν από την ηλικία των 40.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η περιεμμηνόπαυση μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια. Η περίοδος συνήθως σταματά σταδιακά, αλλά μερικές φορές διακόπτεται απότομα. Η μετεμμηνόπαυση διαρκεί για το υπόλοιπο της ζωής και ορισμένα συμπτώματα μπορεί να συνεχιστούν σε αυτή τη φάση. Δεν χρειάζονται όλοι θεραπεία, αλλά υπάρχουν επιλογές που μπορούν να περιορίσουν τις ενοχλήσεις και την επίδρασή τους στην καθημερινότητα.

Συμπτώματα εμμηνόπαυσης

Τα συμπτώματα διαφέρουν πολύ από άτομο σε άτομο. Μπορεί να αρχίσουν στην περιεμμηνόπαυση και να συνεχιστούν μετά την εμμηνόπαυση.

• Αλλαγές στην περίοδο Η περίοδος μπορεί να έρχεται συχνότερα ή αραιότερα, να κρατά περισσότερο ή λιγότερο και να έχει περισσότερη ή λιγότερη αιμορραγία.
• Εξάψεις και εφιδρώσεις Ξαφνικό αίσθημα ζέστης στο πρόσωπο, στον λαιμό και στο στήθος, συχνά με ιδρώτα. Όταν συμβαίνει τη νύχτα, μπορεί να διακόπτει τον ύπνο.
• Δυσκολία στον ύπνο Μπορεί να δυσκολεύεσαι να αποκοιμηθείς ή να ξανακοιμηθείς αν ξυπνήσεις.
• Αλλαγές στη διάθεση Μπορεί να εμφανιστούν άγχος, ευερεθιστότητα, πεσμένη διάθεση ή κατάθλιψη.
• Δυσκολία στη συγκέντρωση Μπορεί να παρατηρήσεις προβλήματα μνήμης ή να νιώθεις ότι η σκέψη σου δεν είναι καθαρή.
• Αύξηση βάρους Συχνά παρατηρείται γύρω από την κοιλιά και στο πάνω μέρος του σώματος.
• Κολπική ξηρότητα Μπορεί να συνοδεύεται από κάψιμο, φαγούρα, ερεθισμό ή πόνο στη σεξουαλική επαφή.
• Ενοχλήσεις στην ούρηση Συχνουρία, κάψιμο, πόνος ή ακράτεια ούρων. Μπορεί επίσης να εμφανίζονται συχνότερες ουρολοιμώξεις.
• Αίσθημα παλμών Μπορεί να αισθάνεσαι την καρδιά σου να χτυπά πιο γρήγορα, πιο αργά ή πιο έντονα.
• Πονοκέφαλοι και πόνοι Οι πονοκέφαλοι ή οι ημικρανίες μπορεί να χειροτερέψουν. Μπορεί επίσης να πονάνε οι μύες και οι αρθρώσεις.
• Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία
• Αλλαγές δέρματος και μαλλιών Μπορεί να εμφανιστούν ξηρότητα και φαγούρα στο δέρμα, αραίωση μαλλιών ή τριχόπτωση.

Οι αλλαγές στην περίοδο είναι συχνά από τα πρώτα σημάδια της περιεμμηνόπαυσης. Μια έξαψη μπορεί να κρατήσει αρκετά λεπτά. Οι διαταραχές ύπνου και η έντονη κούραση μπορεί να επιδεινώσουν τις δυσκολίες μνήμης και διάθεσης.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες εμμηνόπαυσης και παράγοντες κινδύνου

Η φυσική εμμηνόπαυση συμβαίνει καθώς οι ωοθήκες παράγουν λιγότερα οιστρογόνα και προγεστερόνη. Οι ορμονικές μεταβολές επηρεάζουν την περίοδο και προκαλούν τα σχετικά συμπτώματα. Η εμμηνόπαυση μπορεί να συμβεί νωρίτερα μετά από αφαίρεση των ωοθηκών ή λόγω θεραπειών όπως η χημειοθεραπεία και η ορμονοθεραπεία για τον καρκίνο του μαστού. Μερικές φορές δεν υπάρχει γνωστή αιτία.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Οικογενειακό ιστορικό πρώιμης ή πρόωρης εμμηνόπαυσης.
• Κάπνισμα, που συνδέεται με νωρίτερη εμμηνόπαυση.
• Ορισμένες παθήσεις.
• Χειρουργική αφαίρεση των ωοθηκών.
• Χημειοθεραπεία ή ορμονοθεραπεία για τον καρκίνο του μαστού.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Δεν υπάρχει εξέταση ρουτίνας για την περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση. Ο γιατρός σου μπορεί να τις αναγνωρίσει με βάση την ηλικία και τα συμπτώματά σου, λαμβάνοντας υπόψη τις αλλαγές στην περίοδο και τη χρήση ορμονικής αντισύλληψης.

Θεραπεία εμμηνόπαυσης

Αν τα συμπτώματα σε δυσκολεύουν, συζήτησε με τον γιατρό σου τις διαθέσιμες επιλογές. Η αντιμετώπιση προσαρμόζεται στις ενοχλήσεις, στο ιατρικό και οικογενειακό ιστορικό και στις προτιμήσεις σου. Η ορμονική θεραπεία έχει οφέλη και κινδύνους που χρειάζεται να αξιολογηθούν μαζί με τον γιατρό σου. Υπάρχουν και μη ορμονικές επιλογές, αν η ορμονική θεραπεία δεν είναι κατάλληλη, δεν βοηθά ή δεν την επιθυμείς.

• Ορμονική θεραπεία υποκατάστασηςΤα οιστρογόνα μπορούν να βοηθήσουν στα συμπτώματα. Αν έχεις μήτρα, ο γιατρός συνδυάζει τα οιστρογόνα με προγεσταγόνο για την προστασία της.
• Τοπικές κολπικές θεραπείεςΚολπικές ενυδατικές ουσίες και λιπαντικά μπορούν να βοηθήσουν στην ξηρότητα. Ο γιατρός μπορεί επίσης να συστήσει τοπική ορμονική θεραπεία για κολπικά ή ουρολογικά συμπτώματα.
• ΤεστοστερόνηΜπορεί να βοηθήσει ορισμένα άτομα με μειωμένη σεξουαλική επιθυμία. Χορηγείται με συνταγή και αξιολόγηση από γιατρό με εξειδίκευση στην εμμηνόπαυση.
• Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπείαΕίναι μια μορφή ψυχοθεραπείας που μπορεί να βοηθήσει στη διάθεση, στο άγχος, στον ύπνο και στη διαχείριση των εξάψεων.
• Μη ορμονικά φάρμακαΑνάλογα με τα συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να προτείνει αντικαταθλιπτικά ή άλλα φάρμακα για τις εξάψεις και τις νυχτερινές εφιδρώσεις, όπως η κλονιδίνη.
• Αντιμετώπιση άλλων ενοχλήσεωνΥπάρχουν φάρμακα για την ακράτεια ούρων, την επώδυνη σεξουαλική επαφή και την πρόληψη ή αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης. Για πολύ έντονη ή συχνή περίοδο μπορεί να εξεταστεί η χρήση αντισυλληπτικών χαπιών.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Κράτησε σταθερό πρόγραμμα ύπνου και φρόντισε να ξεκουράζεσαι αρκετά.
• Κράτησε το υπνοδωμάτιό σου δροσερό, σκοτεινό και ήσυχο.
• Για τις εξάψεις, φόρεσε ελαφριά ρούχα ή ρούχα σε στρώσεις που αφαιρούνται εύκολα. Δοκίμασε ανεμιστήρα, δροσερό ντους ή κρύο ρόφημα.
• Περιόρισε πιθανούς παράγοντες που επιδεινώνουν τις εξάψεις, όπως τα καυτερά φαγητά, η καφεΐνη, τα ζεστά ροφήματα και το αλκοόλ.
• Ασκήσου τακτικά και προσπάθησε να διατηρείς υγιές βάρος.
• Ακολούθησε ισορροπημένη διατροφή με τροφές πλούσιες σε ασβέστιο, όπως γάλα, γιαούρτι και λαχανίδα.
• Δοκίμασε χαλαρωτικές δραστηριότητες, όπως γιόγκα, τάι τσι ή διαλογισμό.
• Απόφυγε το κάπνισμα, καθώς μπορεί να επιδεινώνει τα συμπτώματα.
• Για την κολπική ξηρότητα μπορείς να χρησιμοποιήσεις κολπική ενυδατική ουσία ή λιπαντικό. Αν χρησιμοποιείς προφυλακτικό, απόφυγε τα λιπαντικά με βάση το λάδι, γιατί μπορεί να το καταστρέψουν.
• Μίλησε με ανθρώπους που περνούν την ίδια φάση.
• Πριν χρησιμοποιήσεις φυτικά συμπληρώματα ή συμπληρωματικές θεραπείες, συζήτησέ το με τον γιατρό σου: η αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά τους δεν είναι καλά τεκμηριωμένες και μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα.

Επιπλοκές εμμηνόπαυσης

• Απώλεια οστικής πυκνότητας και οστεοπόρωση, που κάνει τα οστά πιο εύθραυστα.
• Αύξηση της χοληστερόλης και του κινδύνου καρδιοπάθειας και εγκεφαλικού επεισοδίου λόγω της απώλειας οιστρογόνων.
• Κόπωση και προβλήματα μνήμης από την παρατεταμένη έλλειψη ύπνου.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν έχεις οποιαδήποτε κολπική αιμορραγία έπειτα από 12 μήνες ή περισσότερο χωρίς περίοδο.
• Αν συνεχίζεις να έχεις περίοδο, αλλά η αιμορραγία έχει αυξηθεί σε σχέση με πριν.
• Αν έχεις αίσθημα παλμών ή γρήγορους καρδιακούς χτύπους.
• Αν πιστεύεις ότι έχεις συμπτώματα περιεμμηνόπαυσης ή εμμηνόπαυσης και θέλεις να συζητήσεις τις επιλογές αντιμετώπισης.

Ποιος γιατρός: Γυναικολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την εμμηνόπαυση