Ακράτεια ούρων: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η ακράτεια ούρων

Η ακράτεια ούρων σημαίνει ότι χάνεις ούρα χωρίς να το θέλεις. Συμβαίνει όταν διαταράσσεται ο φυσιολογικός τρόπος με τον οποίο η κύστη αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα. Μπορεί να εμφανίζεται ως μικρή διαρροή όταν βήχεις ή γελάς, ως απώλεια μετά από ξαφνική και έντονη ανάγκη για ούρηση ή ως συχνές διαρροές επειδή η κύστη δεν αδειάζει καλά. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις με συνεχή απώλεια ούρων.

Δεν έχουν όλες οι μορφές την ίδια αιτία ή την ίδια αντιμετώπιση. Μπορεί να εμπλέκονται οι μύες που συγκρατούν τα ούρα, υπερβολικές συσπάσεις της κύστης ή κάποιο εμπόδιο στην έξοδο των ούρων. Το πρόβλημα μπορεί να είναι προσωρινό ή μακροχρόνιο. Αν αντιμετωπιστεί η αιτία, μπορεί να υποχωρήσει και η ακράτεια. Συνήθως δοκιμάζονται πρώτα αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες, ασκήσεις και εκπαίδευση της κύστης. Αν δεν αρκούν, υπάρχουν φάρμακα και επεμβατικές επιλογές. Είναι συχνό πρόβλημα, αλλά δεν αποτελεί αναπόφευκτο μέρος της γήρανσης και δεν χρειάζεται να ντρέπεσαι να το συζητήσεις.

Μορφές και τύποι

• Ακράτεια από προσπάθειαΧάνεις ούρα όταν αυξάνεται απότομα η πίεση στην κύστη, για παράδειγμα με βήχα, γέλιο ή άσκηση. Δεν σχετίζεται με το ψυχολογικό στρες.
• Επιτακτική ακράτειαΗ διαρροή συνοδεύει ή ακολουθεί μια ξαφνική, πολύ έντονη ανάγκη για ούρηση που δυσκολεύεσαι να αναβάλεις.
• Μικτή ακράτειαΣυνδυάζει συμπτώματα ακράτειας από προσπάθεια και επιτακτικής ακράτειας.
• Ακράτεια από υπερπλήρωσηΗ κύστη δεν αδειάζει πλήρως και προκαλούνται συχνές μικρές διαρροές. Ονομάζεται επίσης χρόνια κατακράτηση ούρων.
• Ολική ακράτειαΗ κύστη δεν μπορεί να αποθηκεύσει ούρα. Μπορεί να υπάρχει συνεχής απώλεια ή συχνές διαρροές ανάμεσα σε μεγαλύτερες αποβολές ούρων.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η ακράτεια μπορεί να είναι προσωρινή ή μακροχρόνια. Αν η αιτία μπορεί να αντιμετωπιστεί, ενδέχεται να υποχωρήσει και η απώλεια ούρων. Για πολλούς ανθρώπους οι αλλαγές στις συνήθειες και η αυτοφροντίδα αρκούν για ανακούφιση. Οι ασκήσεις πυελικού εδάφους μπορεί να χρειαστούν μερικούς μήνες πριν φανεί όφελος. Η αποτελεσματικότητα και η διάρκεια του αποτελέσματος των επεμβάσεων διαφέρουν ανάλογα με τη μέθοδο.

Συμπτώματα ακράτειας ούρων

Το βασικό σύμπτωμα είναι η ακούσια απώλεια ούρων. Ο τρόπος εμφάνισης και τα συνοδά ενοχλήματα διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο.

• Διαρροή με βήχα Μπορεί να συμβαίνει επίσης με φτέρνισμα, γέλιο, άρση βάρους ή άσκηση.
• Ξαφνική ανάγκη ούρησης Η ανάγκη είναι πολύ έντονη και μπορεί να ακολουθεί διαρροή μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
• Συχνοουρία Χρειάζεσαι να ουρείς πολύ συχνά, όπως μπορεί να συμβαίνει στην υπερδραστήρια κύστη.
• Νυχτερινή ούρηση Ξυπνάς τη νύχτα για να ουρήσεις.
• Συχνές μικρές διαρροές Μπορεί να εμφανίζονται όταν η κύστη δεν αδειάζει πλήρως.
• Αίσθημα ατελούς κένωσης Νιώθεις ότι η κύστη παραμένει γεμάτη, ακόμη και μετά την ούρηση.
• Συνεχής απώλεια ούρων Στην ολική ακράτεια μπορεί να χάνεις μεγάλες ποσότητες ακόμη και τη νύχτα.
• Σταγόνες μετά την ούρηση Μπορεί να συνυπάρχουν με άλλα ενοχλήματα από την κύστη και την ουρήθρα.

Στην ακράτεια από προσπάθεια η ποσότητα είναι συνήθως μικρή, αλλά μπορεί να είναι μεγαλύτερη όταν η κύστη είναι πολύ γεμάτη. Στην επιτακτική ακράτεια, η ανάγκη μπορεί να πυροδοτείται από αλλαγή θέσης ή τον ήχο τρεχούμενου νερού. Διαρροή μπορεί επίσης να εμφανιστεί κατά τη σεξουαλική επαφή, ιδιαίτερα στον οργασμό.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες ακράτειας ούρων και παράγοντες κινδύνου

Η ακράτεια από προσπάθεια συνδέεται συνήθως με αδυναμία ή βλάβη των μυών του πυελικού εδάφους, που στηρίζουν την κύστη και την ουρήθρα, ή του σφιγκτήρα, δηλαδή του μυός που κρατά κλειστή την ουρήθρα. Η επιτακτική ακράτεια συνδέεται συχνά με υπερβολικές συσπάσεις του μυός της κύστης. Πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν την καφεΐνη, το αλκοόλ, την ανεπαρκή πρόσληψη υγρών, τη δυσκοιλιότητα, ουρολοιμώξεις, νευρολογικές παθήσεις και ορισμένα φάρμακα. Η ακράτεια από υπερπλήρωση μπορεί να οφείλεται σε εμπόδιο, όπως διογκωμένος προστάτης ή πέτρες στην κύστη, ή σε αδυναμία του μυός της κύστης να συσπαστεί αρκετά. Η ολική ακράτεια μπορεί να σχετίζεται με πρόβλημα της κύστης από τη γέννηση, τραυματισμό του νωτιαίου μυελού ή συρίγγιο, δηλαδή μια μη φυσιολογική δίοδο ανάμεσα στην κύστη και γειτονική περιοχή.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Εγκυμοσύνη.
• Κολπικός τοκετός.
• Παχυσαρκία.
• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Οικογενειακό ιστορικό ακράτειας.
• Συμπτώματα από την κύστη και την ουρήθρα, όπως δυσκολία στην ούρηση ή συχνοουρία.
• Κάπνισμα, καθώς ο βήχας επιβαρύνει τους μυς του πυελικού εδάφους.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα ρωτήσει πότε συμβαίνουν οι διαρροές, πόσο συχνά ουρείς, αν δυσκολεύεσαι στην ούρηση, ποια φάρμακα παίρνεις και πόσα υγρά, καφεΐνη ή αλκοόλ καταναλώνεις. Μπορεί να σου ζητήσει ημερολόγιο ούρησης για τουλάχιστον 3 ημέρες, με καταγραφή των υγρών, των ουρήσεων, των διαρροών και της έντονης ανάγκης για ούρηση. Αν η αιτία παραμένει ασαφής ή η θεραπεία δεν βοηθά, μπορεί να χρειαστεί πιο εξειδικευμένος έλεγχος.

• Κλινική εξέταση και, ανάλογα με την ανατομία σου, εξέταση της πυέλου ή δακτυλική εξέταση του προστάτη.
• Έλεγχος ούρων με ταινία για ενδείξεις λοίμωξης, αίμα ή πρωτεΐνη.
• Μέτρηση των ούρων που μένουν στην κύστη μετά την ούρηση, συνήθως με υπερηχογράφημα και μερικές φορές με καθετήρα.
• Κυστεοσκόπηση, δηλαδή έλεγχος του εσωτερικού της κύστης με λεπτό όργανο που διαθέτει κάμερα.
• Ουροδυναμικός έλεγχος για τη λειτουργία της κύστης και της ουρήθρας, με μετρήσεις πίεσης και ροής ούρων.

Θεραπεία ακράτειας ούρων

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο της ακράτειας, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και την αιτία της. Συνήθως ξεκινά με αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες, ασκήσεις πυελικού εδάφους και εκπαίδευση της κύστης. Αν υπάρχει άλλη πάθηση που προκαλεί την ακράτεια, αντιμετωπίζεται παράλληλα. Αν αυτά δεν αρκούν ή δεν είναι κατάλληλα, ο γιατρός μπορεί να προτείνει φάρμακα ή επεμβατικές θεραπείες. Συζήτησε τα οφέλη, τους κινδύνους και τις εναλλακτικές πριν αποφασίσεις. Μην αλλάζεις ή διακόπτεις φάρμακα χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

• Ασκήσεις πυελικού εδάφουςΕνισχύουν τους μυς που βοηθούν στον έλεγχο της ούρησης. Ένας ειδικός μπορεί να αξιολογήσει τη σύσπαση των μυών και να σου δώσει κατάλληλο πρόγραμμα.
• Εκπαίδευση της κύστηςΜαθαίνεις τεχνικές ώστε να αυξάνεις το διάστημα ανάμεσα στην ανάγκη για ούρηση και την ούρηση. Χρησιμοποιείται στην επιτακτική και στη μικτή ακράτεια.
• Υποβοήθηση των ασκήσεωνΣε επιλεγμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ηλεκτρική διέγερση, κολπικοί κώνοι ή βιοανάδραση, δηλαδή παρακολούθηση της σύσπασης των μυών σε οθόνη. Για τη βιοανάδραση δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία σημαντικού πρόσθετου οφέλους.
• Φάρμακο για ακράτεια προσπάθειαςΗ ντουλοξετίνη μπορεί να εξεταστεί όταν η επέμβαση δεν είναι κατάλληλη ή θέλεις να την αποφύγεις. Δεν είναι κατάλληλη για όλους.
• Φάρμακα για επιτακτική ακράτειαΜπορεί να χρησιμοποιηθούν αντιμουσκαρινικά, όπως οξυβουτυνίνη, τολτεροδίνη και δαριφενακίνη. Εναλλακτικές επιλογές είναι η μιραβεγρόνη και η βιβεγρόνη, που χαλαρώνουν τον μυ της κύστης.
• Αντιμετώπιση νυχτερινής ούρησηςΟ γιατρός μπορεί να εξετάσει τη δεσμοπρεσσίνη για τη μείωση της νυχτερινής παραγωγής ούρων.
• Επεμβάσεις ακράτειας προσπάθειαςΟι επιλογές περιλαμβάνουν ανάρτηση του αυχένα της κύστης, ταινία στήριξης, ενέσιμα υλικά στην ουρήθρα ή τεχνητό σφιγκτήρα. Οι επεμβάσεις με συνθετικό πλέγμα μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές επιπλοκές.
• Επεμβάσεις επιτακτικής ακράτειαςΠεριλαμβάνουν ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης τύπου Α στην κύστη και διέγερση νεύρων. Σπανιότερα εξετάζεται χειρουργική αύξηση του μεγέθους της κύστης ή εκτροπή των ούρων.
• ΚαθετηριασμόςΣτην ακράτεια από υπερπλήρωση μπορεί να χρειάζεται καθετήρας, δηλαδή λεπτός σωλήνας που αδειάζει την κύστη. Η χρήση του γίνεται με εκπαίδευση και καθοδήγηση.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Περιόρισε την καφεΐνη και το αλκοόλ.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου πόσα υγρά χρειάζεσαι: τόσο τα υπερβολικά όσο και τα πολύ λίγα υγρά μπορούν να επιδεινώσουν την ακράτεια.
• Αν ουρείς συχνά τη νύχτα, δοκίμασε λιγότερα υγρά τις ώρες πριν από τον ύπνο, διατηρώντας επαρκή πρόσληψη μέσα στην ημέρα.
• Αν έχεις υπερβάλλον βάρος, η απώλεια βάρους μπορεί να βοηθήσει.
• Κάνε σωστά τις ασκήσεις πυελικού εδάφους που θα σου δείξει ο ειδικός.
• Αν καπνίζεις, η διακοπή βοηθά να μειωθεί η επιβάρυνση από τον βήχα.
• Απορροφητικά επιθέματα, ειδικά εσώρουχα και προστατευτικά κρεβατιού μπορούν να διευκολύνουν την καθημερινότητα, αλλά δεν θεραπεύουν την ακράτεια.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η ακράτεια ούρων δεν μπορεί πάντα να προληφθεί. Ορισμένες συνήθειες μπορούν όμως να μειώσουν την πιθανότητα εμφάνισής της.

• Διατήρησε υγιές βάρος με τακτική άσκηση και υγιεινή διατροφή.
• Περιόρισε το αλκοόλ και την καφεΐνη.
• Κάνε ασκήσεις πυελικού εδάφους. Στην εγκυμοσύνη μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη της ακράτειας.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Κλείσε ραντεβού με τον γιατρό σου αν έχεις οποιονδήποτε τύπο ακούσιας απώλειας ούρων.
• Αν έχεις κάνει επέμβαση με κολπικό πλέγμα και θεωρείς ότι παρουσιάζεις επιπλοκές, μίλησε με τον γιατρό ή τον χειρουργό σου.

Ποιος γιατρός: Ουρολόγος, Ουρογυναικολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την ακράτεια ούρων