Υπερπλασία προστάτη: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η καλοήθης υπερπλασία προστάτη

Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας κάτω από την ουροδόχο κύστη. Παράγει υγρό που αποτελεί μέρος του σπέρματος και περιβάλλει την ουρήθρα, τον σωλήνα από τον οποίο βγαίνουν τα ούρα. Στην καλοήθη υπερπλασία προστάτη, τα κύτταρά του αυξάνονται και ο αδένας μεγαλώνει. Η αύξηση αυτή δεν οφείλεται σε καρκίνο.

Καθώς μεγαλώνει, ο προστάτης μπορεί να πιέζει την ουρήθρα και να επιβραδύνει ή να εμποδίζει τη ροή των ούρων. Η κύστη χρειάζεται τότε να δουλεύει πιο έντονα για να αδειάσει. Με τον καιρό, οι μύες της μπορεί να εξασθενήσουν και να μένουν ούρα μέσα της μετά την ούρηση.

Η πάθηση είναι συχνότερη όσο μεγαλώνεις και τα συμπτώματα συνήθως εξελίσσονται αργά. Δεν χρειάζονται όλοι θεραπεία. Αν οι ενοχλήσεις είναι ήπιες, μπορεί να αρκούν παρακολούθηση και αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες. Αν επηρεάζουν τη ζωή σου, υπάρχουν φάρμακα και επεμβάσεις που μπορούν να βοηθήσουν.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Στους περισσότερους ανθρώπους η υπερπλασία προστάτη δεν προκαλεί επιπλέον προβλήματα. Τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινώνονται σταδιακά με την ηλικία, αλλά η παρακολούθηση, οι αλλαγές συνηθειών, τα φάρμακα και οι επεμβάσεις μπορούν να βοηθήσουν. Η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα χωρίς να εξαλείψει οριστικά την πάθηση. Αν τα προβλήματα επιστρέψουν, μπορεί να χρειαστεί νέα θεραπεία.

Συμπτώματα καλοήθους υπερπλασίας προστάτη

Οι περισσότερες ενοχλήσεις αφορούν την ούρηση. Χρειάζονται ιατρικό έλεγχο, γιατί μπορεί να οφείλονται και σε άλλα προβλήματα του ουροποιητικού.

• Δυσκολία στην έναρξη Αργείς να ξεκινήσεις την ούρηση ή χρειάζεται να πιεστείς.
• Αδύναμη ροή Τα ούρα βγαίνουν αργά, η ροή σταματά και ξαναρχίζει ή η ούρηση διαρκεί περισσότερο.
• Ατελές άδειασμα Νιώθεις ότι η κύστη δεν έχει αδειάσει εντελώς.
• Σταγόνες μετά την ούρηση Συνεχίζουν να βγαίνουν λίγες σταγόνες αφού τελειώσεις.
• Συχνουρία Χρειάζεται να ουρείς συχνότερα.
• Επιτακτική ανάγκη Η ανάγκη για ούρηση είναι έντονη και επείγουσα.
• Νυχτερινή ούρηση Ξυπνάς μέσα στη νύχτα για να πας στην τουαλέτα.
• Ακράτεια ούρων Έχεις διαρροές ούρων που δεν μπορείς να ελέγξεις.
• Πόνος Μπορεί να πονάς κατά την ούρηση ή μετά την εκσπερμάτιση.
• Αλλαγές στα ούρα Τα ούρα μπορεί να έχουν ασυνήθιστο χρώμα ή μυρωδιά.

Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται αργά και μπορεί να επιδεινώνονται σταδιακά με την ηλικία. Σπάνια εμφανίζονται πριν από τα 40.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες καλοήθους υπερπλασίας προστάτη και παράγοντες κινδύνου

Δεν είναι ξεκάθαρο γιατί ο προστάτης συνεχίζει να μεγαλώνει. Παράγοντες που σχετίζονται με τη γήρανση και αλλαγές στα επίπεδα των ορμονών μπορεί να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της υπερπλασίας.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Ηλικία 40 ετών και άνω, με αυξανόμενη πιθανότητα όσο μεγαλώνεις.
• Οικογενειακό ιστορικό υπερπλασίας προστάτη.
• Παχυσαρκία.
• Παθήσεις της καρδιάς και των αγγείων.
• Διαβήτης τύπου 2.
• Χρόνια νεφρική νόσος.
• Στυτική δυσλειτουργία.
• Περιορισμένη σωματική δραστηριότητα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα ρωτήσει για τα συμπτώματα, το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό σου, τα υγρά που πίνεις και όλα τα φάρμακα που παίρνεις. Μπορεί να εξετάσει την κοιλιά και τον προστάτη σου και να ζητήσει να καταγράψεις για τουλάχιστον 3 ημέρες πόσο πίνεις, πόσο συχνά ουρείς και πόσα ούρα αποβάλλεις. Αν χρειάζεται, θα σε παραπέμψει σε ουρολόγο για επιπλέον έλεγχο.

• Δακτυλική εξέταση προστάτη: έλεγχος με το δάχτυλο μέσα από το ορθό για το μέγεθος και τυχόν ανωμαλίες του προστάτη.
• Γενική ούρων.
• Εξέταση αίματος PSA, δηλαδή ειδικού προστατικού αντιγόνου.
• Ουροροομετρία: μέτρηση της ροής των ούρων.
• Ουροδυναμικός έλεγχος: εξετάσεις για το πώς η κύστη συγκρατεί και αποβάλλει τα ούρα.
• Υπερηχογράφημα κύστης, προστάτη και ουροποιητικού, ενδεχομένως μέσω του ορθού.
• Κυστεοσκόπηση: έλεγχος της ουρήθρας και της κύστης με λεπτό όργανο που διαθέτει κάμερα.
• Βιοψία προστάτη, αν χρειάζεται να διερευνηθεί ή να αποκλειστεί καρκίνος.

Θεραπεία καλοήθους υπερπλασίας προστάτη

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το πόσο σε ενοχλούν τα συμπτώματα, τη γενική υγεία σου, την ηλικία και το μέγεθος του προστάτη. Αν δεν επηρεάζεται ιδιαίτερα η καθημερινότητά σου, ο γιατρός μπορεί να προτείνει παρακολούθηση και αλλαγές στις συνήθειες. Αν τα συμπτώματα είναι πιο έντονα, υπάρχουν φάρμακα και επεμβάσεις. Συζήτησε τα αναμενόμενα οφέλη και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες με τον γιατρό σου. Χρειάζεται επανέλεγχος για να φανεί αν η αντιμετώπιση σε βοηθά.

• ΠαρακολούθησηΑν τα συμπτώματα είναι ήπια και δεν επηρεάζουν την ποιότητα ζωής σου, μπορεί να αρκούν τακτικοί έλεγχοι και αλλαγές στην καθημερινότητα.
• Άλφα αποκλειστέςΧαλαρώνουν τους μύες στον προστάτη και στην έξοδο της κύστης, ώστε να διευκολύνεται η ούρηση. Περιλαμβάνουν την ταμσουλοσίνη, τη δοξαζοσίνη και την αλφουζοσίνη.
• Αναστολείς 5-άλφα αναγωγάσηςΒοηθούν να περιοριστεί η ανάπτυξη ή να μικρύνει ο προστάτης. Περιλαμβάνουν τη φιναστερίδη και τη δουταστερίδη.
• Φάρμακα για την κύστηΗ οξυβουτυνίνη και η τολτεροδίνη μπορεί να βοηθήσουν στη συχνή ή επιτακτική ανάγκη για ούρηση.
• Αναστολείς φωσφοδιεστεράσης τύπου 5Χαλαρώνουν μύες γύρω από την κύστη, την έξοδό της και τον προστάτη και μπορούν να ανακουφίσουν ορισμένα συμπτώματα.
• Ελάχιστα επεμβατικές θεραπείεςΜπορούν να μειώσουν τον ιστό του προστάτη ή να διευρύνουν την ουρήθρα. Περιλαμβάνουν θεραπεία με υδρατμούς και μικρά εμφυτεύματα που κρατούν τον προστάτη μακριά από την ουρήθρα.
• Χειρουργική αντιμετώπισηΜπορεί να χρειαστεί αν τα φάρμακα δεν βοηθούν, τα συμπτώματα είναι σοβαρά ή εμφανιστούν επιπλοκές. Περιλαμβάνει αφαίρεση ιστού μέσω της ουρήθρας, επεμβάσεις με λέιζερ ή μικρές τομές που μειώνουν την πίεση στην ουρήθρα.
• Υποστήριξη της ούρησηςΑν δεν αδειάζει η κύστη, μπορεί να χρειαστεί ουροκαθετήρας, δηλαδή λεπτός εύκαμπτος σωλήνας για την παροχέτευση των ούρων. Για τις διαρροές υπάρχουν απορροφητικά προϊόντα και εκπαίδευση της κύστης ή των μυών που ελέγχουν την ούρηση.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Περιόρισε τα υγρά πριν από τον ύπνο ή πριν βγεις έξω.
• Περιόρισε ή απόφυγε την καφεΐνη και το αλκοόλ.
• Φρόντισε να είσαι σωματικά δραστήριος.
• Προσπάθησε να αδειάζεις πλήρως την κύστη όταν ουρείς.
• Μην κρατάς τα ούρα σου για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
• Φρόντισε για την πρόληψη ή την αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας.
• Ζήτησε καθοδήγηση για εκπαίδευση της κύστης και ασκήσεις πυελικού εδάφους, δηλαδή των μυών που βοηθούν στον έλεγχο των ούρων.
• Ενημέρωσε τον γιατρό σου για όλα τα φάρμακα που παίρνεις, ακόμη και χωρίς συνταγή, γιατί ορισμένα μπορεί να επιδεινώνουν τα συμπτώματα.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Δεν έχει βρεθεί τρόπος που να προλαμβάνει την υπερπλασία προστάτη. Η σωματική δραστηριότητα μπορεί να βοηθά στη μείωση του κινδύνου. Δεν έχει αποδειχθεί ότι κάποια διατροφή την προκαλεί ή την προλαμβάνει.

• Συζήτησε με τον γιατρό σου τους παράγοντες κινδύνου που έχεις.
• Κάνε τους τακτικούς ελέγχους που θα συμφωνήσεις με τον γιατρό σου.
• Μην αγνοείς αλλαγές στην ούρηση, ώστε να αντιμετωπιστούν έγκαιρα.

Επιπλοκές καλοήθους υπερπλασίας προστάτη

• Κατακράτηση ούρων: η κύστη δεν αδειάζει πλήρως.
• Οξεία επίσχεση ούρων: ξαφνική πλήρης αδυναμία ούρησης, που αποτελεί επείγον περιστατικό.
• Ουρολοιμώξεις.
• Αίμα στα ούρα.
• Λίθοι στην κύστη.
• Βλάβη της ουροδόχου κύστης.
• Νεφρική βλάβη.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε άμεσα ιατρική βοήθεια αν έχεις πυρετό και ρίγος μαζί με επώδυνη, συχνή και επιτακτική ούρηση.
• Ζήτησε άμεσα ιατρική βοήθεια αν δεις αίμα στα ούρα, ακόμη και αν φαίνονται απλώς ροζ, κόκκινα ή καφέ.
• Ζήτησε άμεσα εκτίμηση αν έχεις έντονη ενόχληση ή πόνο χαμηλά στην κοιλιά ή στο ουροποιητικό.
• Ζήτησε επείγουσα επικοινωνία με γιατρό αν πονάς όταν ουρείς.
• Κλείσε ραντεβού αν δυσκολεύεσαι να ουρήσεις, ουρείς συχνότερα ή παρατηρείς άλλες αλλαγές στην ούρηση.

Ποιος γιατρός: Ουρολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την καλοήθη υπερπλασία προστάτη