Το κρέας καλλιέργειας συζητιέται έντονα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου κυκλοφορούν πολλοί υπερβολικοί ισχυρισμοί και θεωρίες συνωμοσίας. Ανάμεσά τους είναι ότι η βιομηχανία προσπαθεί να το εισαγάγει κρυφά στα καλάθια των καταναλωτών, με ετικέτα που το παρουσιάζει ως συμβατικό κρέας. Ωστόσο, αρκετοί από αυτούς τους ισχυρισμούς είναι ανακριβείς και η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Το κρέας καλλιέργειας, γνωστό και ως καλλιεργημένο κρέας, αναπτύσσεται εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, αλλά μόλις πρόσφατα άρχισε να προσελκύει το ευρύ ενδιαφέρον. Το 2023 έλαβε κανονιστική έγκριση από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) και το υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA). Αρχίζει πλέον να κυκλοφορεί στην αγορά, αν και σε περιορισμένες ποσότητες, λέει ο Steven Surico, διαιτολόγος στο Τμήμα Τροφίμων και Διατροφής του Good Samaritan University Hospital.
Ο Elliot Swartz, PhD, είναι ερευνητής στο πεδίο του καλλιεργημένου κρέατος και ανώτερος κύριος επιστήμονας στο Good Food Institute. Η Lauri Wright, RDN, είναι διαιτολόγος και αναπληρώτρια καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του University of South Florida.
Το κρέας καλλιέργειας συχνά παρεξηγείται, ενώ παραπλανητικά βίντεο και περιεχόμενο που δημιουργείται με τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να θολώσουν τα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη μυθοπλασία. «Η ανησυχία είναι ότι το καλλιεργημένο κρέας θεωρείται κάτι εξαιρετικά τεχνητό, ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι», λέει ο Surico.
Τι είναι, πού διατίθεται και πόσο θα πρέπει να ανησυχούν οι καταναλωτές; Οι ειδικοί εξηγούν όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε.
Τι είναι το κρέας καλλιέργειας
Το καλλιεργημένο κρέας παράγεται απευθείας από ζωικά κύτταρα, σε αντίθεση με το συμβατικό κρέας, για την παραγωγή του οποίου εκτρέφονται και σφάζονται ζώα, εξηγεί ο Elliot Swartz.
«Μια μικρή ποσότητα κυττάρων τρέφεται με βασικά θρεπτικά συστατικά, όπως αμινοξέα, λιπαρά, βιταμίνες, άλατα και σάκχαρα, σε καθαρό και ελεγχόμενο περιβάλλον, παρόμοιο με εκείνο που χρησιμοποιείται για την παρασκευή γιαουρτιού, τυριού και μπίρας. Εκεί τα κύτταρα αναπτύσσονται και εξελίσσονται σε κρέας ή θαλασσινά», εξηγεί. Καθώς πολλαπλασιάζονται και αναπτύσσονται, σχηματίζουν τους μυς και τους άλλους ιστούς που αποτελούν το κρέας. Όταν ωριμάσουν, συλλέγονται και παρασκευάζονται ως προϊόν που, τουλάχιστον θεωρητικά, έχει γεύση, οσμή, υφή και σύσταση αντίστοιχη με του συμβατικού κρέατος.
Το κρέας καλλιέργειας διαφέρει από τα φυτικά υποκατάστατα. «Τα προϊόντα Beyond Meat παρασκευάζονται κυρίως από φυτικά συστατικά και δεν περιέχουν ζωικά μυϊκά κύτταρα, ενώ το καλλιεργημένο κρέας ξεκινά από ζωικά κύτταρα, τα οποία αναπτύσσονται σε ζωικό ιστό», λέει ο Surico.
Γιατί καλλιεργείται κρέας σε εργαστήρια
Το καλλιεργημένο κρέας ενδέχεται να αντιμετωπίσει ορισμένες προκλήσεις που συνδέονται με τη συμβατική παραγωγή, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, τη δημόσια υγεία, τη διατροφή και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της κτηνοτροφίας. Σύμφωνα με τον Swartz, ένα από τα βασικά πιθανά πλεονεκτήματα είναι ο μεγαλύτερος έλεγχος της διαδικασίας παραγωγής, ο οποίος θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την ασφάλεια των τροφίμων.
Έρευνες δείχνουν ότι η εκτροφή μεγάλου αριθμού ζώων σε περιορισμένο χώρο μπορεί να διευκολύνει τη μετάδοση βακτηρίων, άλλων παθογόνων και ασθενειών. Έτσι ενδέχεται να αυξηθεί ο κίνδυνος μετάδοσής τους στους ανθρώπους μέσω της τροφής ή της επαφής με ζώα. Το καλλιεργημένο κρέας θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση αυτών των κινδύνων, εξηγεί ο Swartz.
Ενδέχεται επίσης να έχει μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, καθώς απαιτεί λιγότερη γη και νερό και μπορεί να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που σχετίζονται με την παραγωγή κρέατος. Έρευνα του Good Food Institute υποστηρίζει ότι, εφόσον το καλλιεργημένο κρέας παραχθεί εμπορικά σε μεγάλες ποσότητες με καθαρή ενέργεια, το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα θα μπορούσε να είναι σημαντικά μικρότερο από εκείνο του συμβατικού κρέατος.
Επειδή τα κύτταρα αναπτύσσονται σε ελεγχόμενο περιβάλλον, οι ερευνητές μπορούν να επηρεάσουν τη διατροφική σύσταση του προϊόντος, λέει η Lauri Wright. Για παράδειγμα, μπορούν να προσαρμόσουν την ποσότητα και το είδος των λιπαρών, ώστε να μειώσουν τα κορεσμένα λιπαρά και τη χοληστερόλη και να αυξήσουν επιθυμητά θρεπτικά συστατικά, όπως η πρωτεΐνη. Θεωρητικά, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο υγιεινό κρέας με την ίδια γεύση, όπως υποδεικνύουν μελέτες.
Παρότι ορισμένοι ανησυχούν επειδή δεν γνωρίζουν τι περιέχει το κρέας καλλιέργειας, κάθε προϊόν υποβάλλεται σε εκτεταμένους ελέγχους από τον FDA και το USDA. Η διατροφική του σύσταση εξετάζεται διεξοδικά, ώστε να διασφαλίζεται ότι πληροί τα πρότυπα ασφάλειας τροφίμων, προσθέτει ο Swartz.
Διατίθεται ήδη στην αγορά;
Ναι, αλλά σε πολύ περιορισμένη κλίμακα. Το καλλιεργημένο κρέας έχει εγκριθεί για πώληση από τον FDA και το USDA στις ΗΠΑ, καθώς και στη Σιγκαπούρη και την Αυστραλία, σύμφωνα με το Good Food Institute. Η κανονιστική έγκριση, ωστόσο, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα προϊόντα είναι ευρέως διαθέσιμα. Επιπλέον, οκτώ πολιτείες των ΗΠΑ έχουν επιβάλει απαγορεύσεις ή προσωρινούς περιορισμούς: η Αλαμπάμα, η Φλόριντα, η Ιντιάνα, ο Μισισιπής, η Μοντάνα, η Νότια Ντακότα, η Νεμπράσκα και το Τέξας. Οι περιορισμοί αυτοί οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην ανησυχία για την προστασία της παραδοσιακής γεωργίας και των κτηνοτροφικών επιχειρήσεων.
Σε αντίθεση με όσα μπορεί να αφήνουν να εννοηθούν οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το καλλιεργημένο κρέας δεν βρίσκεται ακόμη στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Στις ΗΠΑ, το μόνο προϊόν που σερβίρεται αυτή τη στιγμή είναι ο καλλιεργημένος σολομός της Wildtype, ο οποίος διατίθεται σε λίγα επιλεγμένα εστιατόρια στην Ουάσιγκτον, στο Όρεγκον, στην Αριζόνα και στην Καλιφόρνια.
Είναι δύσκολο να προβλεφθεί πότε ακριβώς θα φτάσει στα καταστήματα τροφίμων. Ο Swartz αναμένει σταδιακή διάθεση, με μικρότερα και πιο εξειδικευμένα καταστήματα να είναι τα πρώτα που θα το προσφέρουν. «Θα μπορούσαμε να δούμε τα προϊόντα καλλιεργημένου κρέατος να διατίθενται ευρύτερα σε καταστήματα υψηλότερης κατηγορίας στις αρχές της δεκαετίας του 2030, αλλά δεν πιστεύω ότι θα φτάσουν στα μεγάλα σούπερ μάρκετ πριν από τα τέλη της δεκαετίας του 2030», λέει.
Στα καταστήματα, το προϊόν θα φέρει σαφή επισήμανση ως κρέας καλλιέργειας ή καλλιεργημένο κρέας. «Με βάση τους κανονισμούς και την επισήμανση του USDA, θα πρέπει να είναι απολύτως σαφές στον καταναλωτή αν αγοράζει συμβατικό ή κρέας καλλιέργειας», λέει ο Surico. Η ομοσπονδιακή νομοθεσία απαγορεύει την παραπλανητική επισήμανση των τροφίμων, ενώ οι αρμόδιες αρχές έχουν δηλώσει ότι τα προϊόντα καλλιεργημένου κρέατος πρέπει να επισημαίνονται με σαφήνεια και ακρίβεια.
Η τιμή του παραμένει άγνωστη. Η παραγωγή του είναι σήμερα ακριβότερη από εκείνη των περισσότερων συμβατικών κρεάτων και θαλασσινών, αλλά μακροπρόθεσμος στόχος είναι να μειωθεί το κόστος, ώστε να φτάσει ή και να πέσει κάτω από το κόστος των συμβατικών επιλογών.
Πρέπει να ανησυχούμε για το κρέας καλλιέργειας;
Όχι ιδιαίτερα. «Δεν υπάρχει λόγος να φοβάστε», λέει η Wright. «Αντίθετα, θα μπορούσατε να το δείτε ως μια πιθανή νέα επιλογή, καθώς το μέλλον του καλλιεργημένου κρέατος μπορεί να προσφέρει στους καταναλωτές περισσότερες εναλλακτικές για όσα αγοράζουν και καταναλώνουν».
Ο Swartz συμφωνεί και επισημαίνει ότι τα πιθανά οφέλη δεν περιορίζονται στην προσθήκη ενός ακόμη τρόπου παραγωγής κρέατος. «Είτε σας ενδιαφέρει το περιβάλλον, η καλή διαβίωση των ζώων, η ασφάλεια των τροφίμων ή η δημόσια υγεία, το καλλιεργημένο κρέας έχει πολλά πιθανά οφέλη που μπορούν να προσθέσουν αξία για τον καταναλωτή», λέει.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι πρέπει να επιλέξουν το καλλιεργημένο κρέας. Το συμβατικό κρέας δεν πρόκειται να εξαφανιστεί ούτε να αποσυρθεί από τα καταστήματα και τα εστιατόρια. Στόχος είναι να προστεθεί μία ακόμη επιλογή, όχι να αντικατασταθούν τα τρόφιμα που ήδη γνωρίζουν και προτιμούν οι καταναλωτές. Και αν το καλλιεργημένο κρέας δεν σας ενδιαφέρει, αυτό είναι απολύτως θεμιτό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/kreas-kalliergeias-ti-ischyei-gia-toys-ischyrismoys-kai-tis-theories-synomosias/30227





