Η έναρξη της γυμναστικής δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη. Ένα πρόγραμμα τεσσάρων εβδομάδων, με προπονήσεις ενδυνάμωσης και αερόβιας άσκησης διάρκειας 20 έως 45 λεπτών, μπορεί να βοηθήσει όσους ξεκινούν τώρα ή επιστρέφουν έπειτα από μεγάλο διάστημα να οργανώσουν την προσπάθειά τους.
Είτε ο στόχος είναι η πρώτη προπόνηση με βάρη είτε η πρώτη έλξη στο μονόζυγο, η επιλογή ενός προσιτού προγράμματος είναι συχνά το πρώτο εμπόδιο. Το παρακάτω πλάνο συνδυάζει ενδυνάμωση, προαιρετική αερόβια άσκηση, ενεργητική ξεκούραση και αποκατάσταση.
Ανεξάρτητα από την ηλικία ή την εμπειρία, η καθιέρωση μιας ρουτίνας άσκησης έχει πολλά οφέλη, εξηγεί η Kristen McParland, πιστοποιημένη προσωπική προπονήτρια, που σχεδίασε το πρόγραμμα. Η ανάπτυξη των μυών αυξάνει τη δύναμη σε όλο το σώμα, βελτιώνει την υγεία των οστών, των συνδέσμων και των τενόντων, ενώ ενδέχεται να ωφελήσει ακόμη και την αρτηριακή πίεση και το ανοσοποιητικό.
Πώς οργανώνεται το πρόγραμμα των τεσσάρων εβδομάδων
Κάθε ημέρα έχει διαφορετικό προσανατολισμό: ενδυνάμωση, προαιρετική αερόβια άσκηση ή βήματα, ενεργητική ξεκούραση ή πλήρη αποκατάσταση. Κάθε προπόνηση ενδυνάμωσης περιλαμβάνει προθέρμανση και αποθεραπεία, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και τις ημέρες αερόβιας άσκησης.
Ημέρα ενδυνάμωσης
Οι προπονήσεις ενδυνάμωσης αφορούν ολόκληρο το σώμα. Ο εξοπλισμός που προβλέπεται περιλαμβάνει αλτήρες, kettlebell, ένα στεπ ή κουτί και μπάλα ρίψεων στο έδαφος, γνωστή ως slam ball. Αν δεν υπάρχει kettlebell ή slam ball, οι αντίστοιχες ασκήσεις μπορούν να γίνουν με αλτήρα.
Ημέρα προαιρετικής αερόβιας άσκησης ή βημάτων
Η αερόβια άσκηση είναι σημαντική ανεξάρτητα από το επίπεδο φυσικής κατάστασης και το πρόγραμμα που ακολουθείτε. Όταν σηκώνετε μεγάλα βάρη, η καρδιά πρέπει να μπορεί να ανταποκριθεί στην επιβάρυνση. Το τρέξιμο, το ποδήλατο και το γρήγορο περπάτημα συμβάλλουν στην ενδυνάμωσή της.
Αν είστε αρχάριοι, ξεκινήστε στον δικό σας ρυθμό και αυξήστε σταδιακά την προσπάθεια. Αφιερώστε 20 έως 30 λεπτά σε τρέξιμο, ποδήλατο, στατικό ποδήλατο, κωπηλατικό μηχάνημα, ελλειπτικό ή μηχάνημα ανάβασης σκάλας, επιλέγοντας ό,τι σας ευχαριστεί.
Όποια μορφή κι αν διαλέξετε, ξεκινήστε με διαλειμματική άσκηση: προσπαθήστε πιο έντονα για 30 δευτερόλεπτα και στη συνέχεια συνεχίστε σε χαλαρό ρυθμό για 1 έως 2 λεπτά. Επαναλάβετε την εναλλαγή για συνολικά 20 λεπτά. Στόχος είναι «να ανεβάζετε τους καρδιακούς παλμούς, αλλά στη συνέχεια να τους κατεβάζετε και να ανακάμπτετε», λέει η McParland. Με τον καιρό, θα μπορείτε να μειώνετε τον χρόνο ξεκούρασης και να διατηρείτε την υψηλότερη ένταση για 15 έως 20 λεπτά χωρίς διάλειμμα.
Ημέρα ενεργητικής ξεκούρασης
Η δραστηριότητα αυτής της ημέρας είναι δική σας επιλογή. Στόχος είναι περίπου 20 λεπτά κίνησης χαμηλής έντασης: περπάτημα έξω ή πεζοπορία, βόλτα με ποδήλατο, περπάτημα σε διάδρομο με κλίση, γιόγκα ή μάθημα Pilates.
Ημέρα αποκατάστασης
Αφιερώστε αυτή την ημέρα στη χαλάρωση, ώστε οι μύες να έχουν χρόνο να αποκατασταθούν. Αν νιώθετε ότι χρειάζεστε λίγη κίνηση, μπορείτε να κάνετε διατάσεις, να περπατήσετε ή να επιλέξετε μια πρακτική όπως μασάζ, σάουνα ή εμβάπτιση σε κρύο νερό.
Πώς εξελίσσεται το πρόγραμμα ανά εβδομάδα
1η εβδομάδα: Προτεραιότητα στην τεχνική
Ολοκληρώστε τις πέντε προγραμματισμένες δραστηριότητες τις ημέρες που σας εξυπηρετούν. Εστιάστε στη σωστή εκτέλεση και αξιοποιήστε τις δύο ημέρες ξεκούρασης όταν χρειάζεστε αποκατάσταση.
2η εβδομάδα: Μία αλλαγή κάθε φορά
Αν ολοκληρώσατε όλες τις προπονήσεις της πρώτης εβδομάδας, επαναλάβετέ τες αλλάζοντας μία μόνο παράμετρο, συμβουλεύει η McParland: τον αριθμό επαναλήψεων ή σετ, το βάρος ή την ταχύτητα εκτέλεσης — η πιο αργή κίνηση είναι δυσκολότερη. Αν χάσατε κάποια προπόνηση, μην αγχώνεστε. Επικεντρωθείτε πρώτα στην ολοκλήρωση όλων των προπονήσεων της πρώτης εβδομάδας, προτού προχωρήσετε σε αλλαγές.
3η εβδομάδα: Αξιολογήστε αν είστε έτοιμοι για περισσότερο
Επαναλάβετε τις προπονήσεις της δεύτερης εβδομάδας ακριβώς όπως τις κάνατε ή αλλάξτε ξανά μία παράμετρο: επαναλήψεις ή σετ, βάρος, εύρος κίνησης, ταχύτητα ή διαλείμματα. Αν αισθάνεστε ότι ανταποκρίνεστε άνετα και είστε έτοιμοι για το επόμενο βήμα, δοκιμάστε μια τρίτη προπόνηση ενδυνάμωσης ολόκληρου του σώματος.
4η εβδομάδα: Σταδιακή αύξηση της πρόκλησης
Αν είστε έτοιμοι για την αυξημένη συχνότητα, ολοκληρώστε και τις έξι δραστηριότητες, αλλάζοντας μία παράμετρο σε κάθε προπόνηση: επαναλήψεις ή σετ, βάρος, εύρος κίνησης, ταχύτητα ή χρόνο ξεκούρασης. Μπορείτε επίσης να αυξήσετε τη διάρκεια της αερόβιας άσκησης στα 30 έως 40 λεπτά ή την ταχύτητά της, να συντομεύσετε τα διαλείμματα στη διαλειμματική προπόνηση ή να αυξήσετε τον ημερήσιο στόχο βημάτων κατά 10%. Για παράδειγμα, από 5.000 βήματα μπορείτε να περάσετε στα 5.500.
Συχνές ερωτήσεις για τη γυμναστική των αρχαρίων
Πόσο συχνά χρειάζεται να γυμνάζομαι;
Όταν ξεκινάτε, η McParland συνιστά τουλάχιστον δύο ημέρες ενδυνάμωσης ολόκληρου του σώματος την εβδομάδα. Και στις δύο προπονήσεις θα πρέπει να περιλαμβάνεται τουλάχιστον μία άσκηση από κάθε κατηγορία βασικών κινητικών προτύπων. Αυτό προσφέρει επαρκές ερέθισμα για μυϊκή ανάπτυξη, εξηγεί.
Τις πρώτες δύο εβδομάδες, η κατανομή είναι η εξής:
- Δύο ημέρες ενδυνάμωσης, διάρκειας 36 έως 43 λεπτών η καθεμία.
- Δύο ημέρες προαιρετικής αερόβιας άσκησης ή βημάτων, διάρκειας 20 έως 30 λεπτών η καθεμία.
- Μία ημέρα ενεργητικής ξεκούρασης, με τουλάχιστον 20 λεπτά κίνησης χαμηλής έντασης.
- Δύο ημέρες αποκατάστασης.
Πρόκειται συνολικά για πέντε ημέρες δραστηριότητας την εβδομάδα. Μετά τις δύο πρώτες εβδομάδες, αξιολογήστε πώς αισθάνεστε και αν το σώμα σας είναι έτοιμο για τρίτη ημέρα ενδυνάμωσης. Αν ναι, προχωρήστε στην επόμενη φάση:
- Τρεις ημέρες ενδυνάμωσης, διάρκειας 36 έως 43 λεπτών η καθεμία.
- Δύο ημέρες προαιρετικής αερόβιας άσκησης ή βημάτων, διάρκειας 20 έως 30 λεπτών η καθεμία.
- Μία ημέρα ενεργητικής ξεκούρασης, διάρκειας τουλάχιστον 20 λεπτών.
- Μία ημέρα αποκατάστασης.
Αυτό αντιστοιχεί σε έξι ημέρες δραστηριότητας την εβδομάδα. Αν δεν είστε ακόμη έτοιμοι για τρεις προπονήσεις ενδυνάμωσης, περιμένετε άλλες δύο εβδομάδες και εξετάστε την προσθήκη της τρίτης ημέρας αφού ολοκληρώσετε το τετράβδομο πρόγραμμα.
Τι βάρη να επιλέξω;
Ξεκινήστε με μέτρια βάρη που σας δυσκολεύουν στις 10 έως 12 επαναλήψεις, συμβουλεύει η πιστοποιημένη προσωπική προπονήτρια Claudette Sariya. Στις τελευταίες επαναλήψεις κάθε σετ, η αντιλαμβανόμενη προσπάθεια θα πρέπει να βρίσκεται περίπου στο 70% έως 80%, δηλαδή η κόπωση να αντιστοιχεί σε 7 ή 8 σε κλίμακα από το 1 έως το 10.
Όταν αισθάνεστε ότι μπορείτε να κάνετε περισσότερες από 12 επαναλήψεις, είναι ώρα να αυξήσετε το βάρος, διατηρώντας όμως τον ίδιο αριθμό επαναλήψεων. Έτσι συνεχίζετε να δουλεύετε προς τον στόχο της αύξησης της δύναμης.
Ένας γενικός κανόνας είναι αύξηση περίπου 1,1 έως 2,3 κιλών για ασκήσεις του άνω μέρους του σώματος και 2,3 έως 4,5 κιλών για ασκήσεις του κάτω μέρους.
Τι γίνεται αν χρειαστώ διάλειμμα στη μέση ενός σετ;
Η ξεκούραση μέσα στην προπόνηση είναι σημαντική. Αν δεν αφιερώνετε αρκετό χρόνο στην ανάκαμψη μεταξύ των ασκήσεων, δεν θα έχετε την απαραίτητη ενέργεια για την επόμενη. Στο συγκεκριμένο πλάνο, το διάλειμμα ανάμεσα στις ασκήσεις ενός σούπερσετ ή τρισέτ είναι 20 έως 30 δευτερόλεπτα ή όσο χρειάζεται για τη μετάβαση στην επόμενη άσκηση. Ανάμεσα στα σούπερσετ και τα τρισέτ προβλέπεται ξεκούραση ενός λεπτού.
Αν κουραστείτε στη μέση ενός σετ, μπορείτε να συνεχίσετε εφόσον αισθάνεστε ότι είναι ασφαλές, λέει η Sariya. Αν όμως ζαλιστείτε ή φοβάστε ότι μπορεί να σας πέσει το βάρος επάνω σας, αφήστε το κάτω και πάρτε χρόνο για να συνέλθετε. Όταν αισθανθείτε καλύτερα, μπορείτε να ξεκινήσετε ξανά. Αν αισθανθείτε οποιονδήποτε πόνο, διακόψτε εντελώς την προπόνηση.
Ποια μορφή αερόβιας άσκησης να κάνω;
Η αερόβια άσκηση συμπληρώνει πολύ καλά την ενδυνάμωση, αναφέρει η McParland. Μεταξύ των οφελών της είναι η καλύτερη αντοχή στις προπονήσεις δύναμης, η καλύτερη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και η αύξηση της μέγιστης πρόσληψης οξυγόνου, γνωστής ως VO2 max.
Αν ξεκινάτε τώρα, κινηθείτε στον δικό σας ρυθμό και αυξήστε σταδιακά την προσπάθεια. Επιλέξτε ό,τι σας αρέσει —γρήγορο περπάτημα, τρέξιμο, ποδήλατο ή κολύμβηση— και εντάξτε το δύο ή τρεις ημέρες την εβδομάδα για 20 έως 30 λεπτά, προτείνει η McParland.
Τι να κάνω τις ημέρες αποκατάστασης;
Την ημέρα ενεργητικής ξεκούρασης συνεχίζετε να κινείστε με χαμηλή ένταση, για παράδειγμα με μια χαλαρή ποδηλατάδα ή πεζοπορία. Αντίθετα, η ημέρα αποκατάστασης προορίζεται για ξεκούραση: οι μύες χρειάζονται χρόνο για να αναδομηθούν και να αποκατασταθούν, εξηγεί η Sariya. Μπορείτε, πάντως, να επιλέξετε διατάσεις, έναν ήπιο περίπατο ή μια πρακτική περιποίησης του σώματος, όπως το μασάζ.
Τι ακολουθεί μετά τις τέσσερις εβδομάδες
Αφού ολοκληρώσετε το πρόγραμμα, ένας τρόπος να προχωρήσετε είναι να το ξεκινήσετε ξανά, χρησιμοποιώντας αυτή τη φορά μεγαλύτερα βάρη. Πρόκειται για την προοδευτική επιβάρυνση, μια ακόμη βασική αρχή της προπόνησης δύναμης: με τον χρόνο αυξάνετε το ερέθισμα προς τους μυς, ώστε να συνεχίζουν να δοκιμάζονται και να γίνονται ισχυρότεροι.
Η επιλογή του σωστού βάρους απαιτεί δοκιμή και προσαρμογή. Ως γενικό οδηγό, αυξήστε περίπου κατά 1,1 έως 2,3 κιλά στις ασκήσεις του άνω μέρους του σώματος και κατά 2,3 έως 4,5 κιλά στις ασκήσεις του κάτω μέρους, αξιολογώντας πώς αισθάνεστε.
Στο τέλος κάθε σετ θα πρέπει να νιώθετε ότι σας απομένουν δύο έως τρεις επαναλήψεις πριν από το σημείο όπου αρχίζει να χαλάει η τεχνική σας. Η μείωση του εύρους κίνησης ή η επιβράδυνση των επαναλήψεων δείχνουν ότι πλησιάζετε αυτό το σημείο. Αν δεν διαθέτετε βάρη διαφορετικού μεγέθους, μπορείτε αντί γι’ αυτό να αυξήσετε τον αριθμό των επαναλήψεων.
Οι προπονήτριες του προγράμματος
- Η Kristen McParland, CPT, είναι προσωπική προπονήτρια πιστοποιημένη από την Εθνική Ακαδημία Αθλητιατρικής των ΗΠΑ (NASM) και πιστοποιημένη σύμβουλος διατροφής, με περισσότερα από 10 χρόνια εμπειρίας. Σχεδίασε το πρόγραμμα προπόνησης τεσσάρων εβδομάδων για αρχάριους.
- Η Claudette Sariya, CPT, είναι προσωπική προπονήτρια πιστοποιημένη από τη NASM και εργάζεται στο LifeTime στη Νέα Υόρκη.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/fitness/programma-gymnastikis-gia-archarioys-4-evdomades-endynamosis-kai-aerovias-askisis/30264




