Ο ύπνος και το άγχος έχουν περίπλοκη σχέση: ο κακός ύπνος μπορεί να μας κάνει πιο ευάλωτους συναισθηματικά την επόμενη ημέρα, ενώ το στρες και οι επίμονες σκέψεις συχνά δυσκολεύουν τον ύπνο. Η σύνδεση, όμως, ενδέχεται να είναι βαθύτερη από την απλή κόπωση.
Με την ηλικία, τόσο ο ύπνος όσο και η ρύθμιση των συναισθημάτων τείνουν να αλλάζουν. Πολλοί μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι κοιμούνται πιο ελαφριά, περνούν λιγότερες ώρες στο κρεβάτι και ξυπνούν συχνότερα τη νύχτα. Παράλληλα, τα συμπτώματα άγχους μπορεί να γίνουν πιο συχνά αργότερα στη ζωή και αναγνωρίζονται όλο και περισσότερο ως σημαντικός παράγοντας για τη γνωστική υγεία και την ποιότητα ζωής.
Έτσι, οι ερευνητές διερεύνησαν αν οι αλλαγές στον ύπνο μπορεί να συμβάλλουν στην αύξηση του άγχους με την ηλικία. Νέα μελέτη δείχνει ότι η απάντηση ενδέχεται να σχετίζεται με ένα συγκεκριμένο στάδιο: τον βαθύ ύπνο βραδέων κυμάτων, που βοηθά τον εγκέφαλο να αποκατασταθεί κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Ύπνος, υγεία του εγκεφάλου και άγχος
Για να εξετάσουν τη σύνδεση, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ στρατολόγησαν 61 γνωστικά υγιείς ενήλικες άνω των 65 ετών, οι οποίοι ανέφεραν διαφορετικά επίπεδα άγχους.
Οι συμμετέχοντες πέρασαν μία νύχτα σε εργαστήριο ύπνου, όπου η εγκεφαλική τους δραστηριότητα παρακολουθήθηκε με πολυυπνογραφία, μια ολοκληρωμένη εξέταση που καταγράφει τα εγκεφαλικά κύματα στη διάρκεια της νύχτας. Οι ερευνητές εστίασαν ιδιαίτερα στη δραστηριότητα βραδέων κυμάτων, το χαρακτηριστικό μοτίβο του βαθιού ύπνου μη ταχέων οφθαλμικών κινήσεων (μη REM).
Πριν και μετά τον ύπνο, οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν επίσης επικυρωμένα ερωτηματολόγια για την αξιολόγηση του άγχους τους. Το επόμενο πρωί, οι ερευνητές πραγματοποίησαν μαγνητικές τομογραφίες για να εξετάσουν δομικές αλλαγές σε περιοχές που επηρεάζουν τη ρύθμιση των συναισθημάτων, μεταξύ των οποίων περιοχές του μεταιχμιακού συστήματος που συχνά συρρικνώνονται με την ηλικία.
Μια μικρότερη ομάδα συμμετεχόντων παρακολουθήθηκε για περίπου τέσσερα χρόνια, ώστε να διαπιστωθεί αν η σχέση ανάμεσα στον ύπνο και το άγχος διατηρούνταν με την πάροδο του χρόνου. Στόχος ήταν να κατανοηθεί όχι μόνο αν συνδέονται ο ύπνος και το άγχος, αλλά και πώς οι αλλαγές στον γηράσκοντα εγκέφαλο μπορεί να συνδέονται με αυτή τη σχέση.
Ο βαθύς ύπνος φαίνεται να προστατεύει από το άγχος
Τα αποτελέσματα έδειξαν ένα σαφές μοτίβο: οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ενήλικες που είχαν εντονότερο ύπνο βραδέων κυμάτων έτειναν να εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα άγχους.
Αντίθετα, όσοι είχαν πιο διαταραγμένο βαθύ ύπνο ήταν πιθανότερο να αναφέρουν περισσότερο άγχος την επόμενη ημέρα.
Οι απεικονίσεις του εγκεφάλου έδωσαν ένα επιπλέον στοιχείο. Η ατροφία που σχετίζεται με την ηλικία σε περιοχές επεξεργασίας των συναισθημάτων, όπως η αμυγδαλή, η νήσος και ο φλοιός του προσαγωγίου, συνδέθηκε με μειωμένο ύπνο βραδέων κυμάτων. Με άλλα λόγια, οι δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο φάνηκε να περιορίζουν την ικανότητά του να παράγει τον αποκαταστατικό βαθύ ύπνο.
Ωστόσο, ακόμη και όταν υπήρχε κάποιος βαθμός εγκεφαλικής ατροφίας, τα άτομα που διατηρούσαν εντονότερο ύπνο βραδέων κυμάτων εμφάνιζαν μεγαλύτερη συναισθηματική σταθερότητα.
Στις στατιστικές αναλύσεις, η διαταραχή του βαθιού ύπνου εξηγούσε ουσιαστικά τη σύνδεση ανάμεσα στις εγκεφαλικές αλλαγές και το άγχος της επόμενης ημέρας.
Γιατί ο βαθύς ύπνος ηρεμεί τον εγκέφαλο
Ο βαθύς ύπνος δεν βοηθά μόνο να ξεκουραστούμε· επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ρυθμίζει τα συναισθήματα.
Κατά τον ύπνο βραδέων κυμάτων, το νευρικό σύστημα περνά σε μια πιο παρασυμπαθητική κατάσταση, δηλαδή σε κατάσταση «ξεκούρασης και αποκατάστασης». Οι ορμόνες του στρες υποχωρούν, η μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού βελτιώνεται και ο εγκέφαλος επαναρυθμίζει τα κυκλώματα που συμμετέχουν στον έλεγχο των συναισθημάτων.
Αυτό το στάδιο του ύπνου ενισχύει επίσης την επικοινωνία ανάμεσα στον προμετωπιαίο φλοιό, το κέντρο του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη λογική και τον έλεγχο, και το μεταιχμιακό σύστημα, το οποίο επεξεργάζεται τον φόβο και το στρες.
Όταν μειώνεται ο βαθύς ύπνος, το σύστημα ρύθμισης των συναισθημάτων γίνεται λιγότερο σταθερό. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε εντονότερες συναισθηματικές αντιδράσεις, πιο επίμονη ανησυχία και μεγαλύτερη τάση για άγχος. Με απλά λόγια, ο βαθύς ύπνος βοηθά τον εγκέφαλο να ανακτήσει τη συναισθηματική του ισορροπία μέσα στη νύχτα.
Πώς να υποστηρίξετε τον βαθύ ύπνο όσο μεγαλώνετε
Παρότι ο ύπνος αλλάζει φυσιολογικά με την ηλικία, η έρευνα δείχνει ότι ο ύπνος βραδέων κυμάτων μπορεί να υποστηριχθεί με καθημερινές συνήθειες. Ορισμένες στρατηγικές που ενδέχεται να βοηθήσουν στη διατήρηση βαθύτερου ύπνου είναι:
- Σταθερό ωράριο ύπνου. Το να πηγαίνετε για ύπνο και να ξυπνάτε την ίδια ώρα κάθε μέρα βοηθά στη σταθεροποίηση του κιρκάδιου ρυθμού του εγκεφάλου, ο οποίος υποστηρίζει τους βαθύτερους κύκλους ύπνου.
- Τακτική άσκηση. Η αερόβια άσκηση και η προπόνηση με αντιστάσεις έχουν συνδεθεί με αύξηση του ύπνου βραδέων κυμάτων, ιδιαίτερα όταν γίνονται νωρίτερα μέσα στην ημέρα.
- Έκθεση στο πρωινό φως. Το φυσικό φως λίγο μετά το ξύπνημα βοηθά στη ρύθμιση των κιρκάδιων ρυθμών και στη βελτίωση της ποιότητας του νυχτερινού ύπνου.
- Περιορισμός του αλκοόλ αργά το βράδυ. Μπορεί αρχικά να προκαλεί υπνηλία, αλλά διαταράσσει τα βαθύτερα στάδια του ύπνου αργότερα μέσα στη νύχτα.
- Δροσερό και σκοτεινό υπνοδωμάτιο. Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες τη νύχτα βοηθούν τον εγκέφαλο να περάσει ευκολότερα στον ύπνο βραδέων κυμάτων.
Τι δείχνουν τα ευρήματα
Ο βαθύς ύπνος δεν αφορά μόνο το πόσο ξεκούραστοι νιώθουμε την επόμενη ημέρα. Μπορεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέσα του εγκεφάλου για τη διατήρηση της συναισθηματικής σταθερότητας όσο μεγαλώνουμε.
Η έρευνα δείχνει ότι ο αποκαταστατικός ύπνος κάθε νύχτας δίνει στον εγκέφαλο την ευκαιρία να επαναρυθμίσει την απόκριση στο στρες και το άγχος. Όταν ο βαθύς ύπνος μειώνεται, ενδέχεται να μειώνεται και η συναισθηματική ανθεκτικότητα.
Ενθαρρυντικό είναι ότι ο ύπνος δεν είναι κάτι αμετάβλητο. Συνήθειες που υποστηρίζουν βαθύτερο ύπνο, όπως η κίνηση, η έκθεση στο φως και το σταθερό ωράριο, μπορούν να επηρεάσουν το πώς αισθανόμαστε την επόμενη ημέρα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ypnos-to-vathy-stadio-poy-mporei-na-voitha-sti-rythmisi-toy-agchoys-oso-megalonoyme/30282





