Και τα 212 φυτικά τρόφιμα και ποτά που εξετάστηκαν σε νέα μελέτη περιείχαν τουλάχιστον μία φυσικά παραγόμενη μυκοτοξίνη. Το εύρημα αναδεικνύει πόσο συχνά μπορεί να υπάρχουν αυτές οι ουσίες στα τρόφιμα, χωρίς όμως να σημαίνει ότι τα προϊόντα είναι επικίνδυνα: οι συγκεντρώσεις τους ήταν χαμηλότερες από τα συνιστώμενα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι ερευνητές εξέτασαν μεγάλη ποικιλία χορτοφαγικών και vegan προϊόντων που πωλούνται στο Ηνωμένο Βασίλειο, μεταξύ των οποίων υποκατάστατα κρέατος και γαλακτοκομικών. Εντόπισαν τουλάχιστον μία από 19 μυκοτοξίνες σε κάθε προϊόν, ενώ πολλά περιείχαν περισσότερες από μία.
Οι μυκοτοξίνες είναι τοξικές ουσίες που παράγονται από ορισμένους μύκητες, όπως οι μούχλες. Μπορούν να περάσουν στην τροφική αλυσίδα όταν οι καλλιέργειες μολυνθούν κατά την ανάπτυξη, τη συγκομιδή ή την αποθήκευσή τους.
Την έρευνα συντόνισαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Πάρμα στην Ιταλία, με τη συμβολή του Πανεπιστημίου Cranfield. Αναλύθηκαν 212 προϊόντα, ανάμεσά τους φυτικά υποκατάστατα κρέατος (PMBAs) και φυτικά ροφήματα (PBBs). Στα δείγματα περιλαμβάνονταν τρόφιμα που βρίσκονται συχνά στα ράφια των σούπερ μάρκετ, όπως vegan μπιφτέκια, χορτοφαγικά κομμάτια κοτόπουλου, vegan λουκάνικα και ροφήματα βρώμης, αμυγδάλου και σόγιας.
Παρότι τα ευρήματα δείχνουν πόσο διαδεδομένοι μπορεί να είναι αυτοί οι φυσικοί επιμολυντές, οι ερευνητές επισήμαναν και ένα καθησυχαστικό στοιχείο: οι συγκεντρώσεις μυκοτοξινών σε όλα τα προϊόντα ήταν χαμηλότερες από τα συνιστώμενα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, αυτό αντανακλά τα υψηλά πρότυπα ποιότητας τροφίμων που εφαρμόζει η βιομηχανία τροφίμων του Ηνωμένου Βασιλείου.
Γιατί τα φυτικά τρόφιμα μπορεί να περιέχουν μυκοτοξίνες
Πολλά συστατικά που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή φυτικών τροφίμων είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στη μόλυνση από μύκητες. Τα δημητριακά, τα όσπρια και οι σπόροι μπορεί να έρθουν σε επαφή με μούχλα στα χωράφια ή στους χώρους αποθήκευσης, δημιουργώντας συνθήκες για την ανάπτυξη μυκοτοξινών πριν φτάσουν στους παραγωγούς τροφίμων.
Σε αντίθεση με τα βακτήρια και τους ιούς, οι μυκοτοξίνες είναι χημικές ουσίες που παράγονται από ορισμένους μύκητες. Η παρουσία τους σε ένα τρόφιμο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτό περιέχει ζωντανή μούχλα, ούτε ότι η ανίχνευση μιας τοξίνης καθιστά αυτομάτως το προϊόν μη ασφαλές. Ο πιθανός κίνδυνος για την υγεία εξαρτάται από παράγοντες όπως το είδος της τοξίνης, η συγκέντρωσή της και η ποσότητα που καταναλώνει κάποιος σε βάθος χρόνου.
Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους καταναλώνουν συχνά φυτικά προϊόντα. Κάποιος που περιλαμβάνει τακτικά στη διατροφή του υποκατάστατα κρέατος και γαλακτοκομικών, δημητριακά και όσπρια μπορεί να εκτίθεται σε αυτές τις ουσίες μέσω πολλών διαφορετικών τροφίμων και όχι μόνο από μία πηγή.
Μπορεί η επαναλαμβανόμενη έκθεση να επηρεάσει την υγεία;
Οι συγκεντρώσεις που εντοπίστηκαν στα προϊόντα της μελέτης στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν χαμηλότερες από τα συνιστώμενα όρια της ΕΕ. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζεται να διερευνηθούν περισσότερο οι πιθανές επιπτώσεις της επαναλαμβανόμενης έκθεσης.
Προηγούμενες μελέτες έχουν υποδείξει ότι η τακτική κατανάλωση μικρών ποσοτήτων μυκοτοξινών μπορεί να συμβάλει στη σωρευτική έκθεση και ενδεχομένως να αυξήσει τους κινδύνους για την υγεία. Με άλλα λόγια, η αξιολόγηση ενός μόνο προϊόντος ενδέχεται να μην αποτυπώνει πλήρως τη συνολική έκθεση ενός ανθρώπου μέσω της διατροφής.
Με βάση τα επίπεδα που αναφέρθηκαν, η περιστασιακή κατανάλωση ενός τέτοιου προϊόντος είναι απίθανο να προκαλέσει πρόβλημα. Ωστόσο, μια διατροφή που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό ή αποκλειστικά σε φυτικά τρόφιμα μπορεί να συνεπάγεται επαναλαμβανόμενη έκθεση σε μυκοτοξίνες από πολλά συστατικά και προϊόντα. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η κατανόηση των συνδυαστικών επιδράσεων είναι σημαντική για την αξιολόγηση πιθανών μακροπρόθεσμων συνεπειών στην υγεία.
Η σοβαρότητα της έκθεσης εξαρτάται από τις ουσίες που εμπλέκονται και την ποσότητα που καταναλώνεται. Σε αρκετά υψηλά ή επιβλαβή επίπεδα έκθεσης, ορισμένες μυκοτοξίνες μπορούν να βλάψουν το ήπαρ και τους νεφρούς, να διαταράξουν τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου.
Τα νέα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι τα προϊόντα που εξετάστηκαν προκαλούν αυτές τις παθήσεις. Προσφέρουν, αντίθετα, στοιχεία που μπορούν να αξιοποιήσουν οι επιστήμονες για να εκτιμήσουν την έκθεση των καταναλωτών μέσω της διατροφής και να αναπτύξουν ακριβέστερες αξιολογήσεις κινδύνου για την ασφάλεια των τροφίμων στον πληθυσμό του Ηνωμένου Βασιλείου.
Οι επιστήμονες ζητούν καλύτερη παρακολούθηση των φυτικών συστατικών
Ο Andrea Patriarca, ανώτερος λέκτορας Μυκητολογίας στο Πανεπιστήμιο Cranfield, τόνισε ότι οι μυκοτοξίνες αποτελούν φυσικό μέρος του περιβάλλοντος των τροφίμων και δεν θα πρέπει να αποθαρρύνουν τους ανθρώπους από μια ποικίλη διατροφή. Η μυκητολογία είναι ο κλάδος της βιολογίας που μελετά τους μύκητες, μεταξύ άλλων τις μούχλες και τις ζύμες.
«Οι μυκοτοξίνες εμφανίζονται φυσικά στα τρόφιμα και δεν μπορούν να αποφευχθούν πλήρως. Ως καταναλωτές, δεν θα πρέπει να φοβόμαστε ούτε να αποθαρρυνόμαστε από το να απολαμβάνουμε μια ποικιλία προϊόντων.
Ωστόσο, σημαντική ανησυχία προκύπτει όταν νέα τρόφιμα κυκλοφορούν στην αγορά, καθώς προς το παρόν δεν υπάρχουν καθιερωμένοι κανονισμοί για την παρακολούθηση των μυκοτοξινών. Συνεργαζόμαστε στενά με διάφορους τομείς της βιομηχανίας τροφίμων, από τους αγρότες έως τις εταιρείες τροφίμων, για να συμβάλουμε στην εφαρμογή αποτελεσματικής διαχείρισης των μυκοτοξινών, ενταγμένης στα πρότυπα ασφάλειας τροφίμων. Τα δεδομένα της έρευνάς μας βοηθούν τους οργανισμούς ασφάλειας τροφίμων να αξιολογούν τους κινδύνους, ιδιαίτερα σε σύνθετα προϊόντα με πολλά συστατικά.
Συνεργαζόμαστε τώρα με το Πανεπιστήμιο της Πάρμα για να αξιολογήσουμε τους κινδύνους που αντιμετωπίζει ο πληθυσμός ανάλογα με τις διατροφικές του συνήθειες. Στόχος μας είναι να συμβουλεύσουμε τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και να ενημερώσουμε τους ευάλωτους καταναλωτές».
Οι ερευνητές ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για το πώς μπορεί η παρακολούθηση της ασφάλειας των τροφίμων να συμβαδίσει με την αυξανόμενη ποικιλία φυτικών προϊόντων. Τα τρόφιμα που παρασκευάζονται από πολλά συστατικά δημιουργούν πρόσθετες προκλήσεις, καθώς κάθε συστατικό μπορεί να εισαγάγει διαφορετικούς επιμολυντές, δυσκολεύοντας την εκτίμηση της συνολικής έκθεσης.
Η εργασία αναδεικνύει επίσης τη σημασία της παρακολούθησης των πρώτων υλών σε όλη τη διαδικασία παραγωγής. Ο εντοπισμός και ο έλεγχος της μόλυνσης πριν αναμειχθούν τα συστατικά για την παρασκευή τελικών προϊόντων θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους παραγωγούς να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα τους πιθανούς κινδύνους.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τις φυτικές διατροφές
Η ανίχνευση μυκοτοξινών και στα 212 προϊόντα υπογραμμίζει τη σημασία της μελέτης της διατροφικής έκθεσης μέσω πολλών τροφίμων, αντί της αξιολόγησης κάθε προϊόντος μεμονωμένα.
Για τους καταναλωτές, τα αποτελέσματα δεν αποτελούν λόγο να εγκαταλείψουν τα vegan ή χορτοφαγικά τρόφιμα. Οι συγκεντρώσεις που μετρήθηκαν ήταν χαμηλότερες από τα συνιστώμενα όρια της ΕΕ, ενώ οι ερευνητές τονίζουν ότι οι μυκοτοξίνες δεν μπορούν να εξαλειφθούν πλήρως από την τροφική αλυσίδα.
Η μελέτη δείχνει, αντίθετα, ότι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για το πώς οι διαφορετικές διατροφικές συνήθειες επηρεάζουν την έκθεση, ιδιαίτερα σε όσους βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε φυτικά προϊόντα. Το Πανεπιστήμιο της Πάρμα και το Πανεπιστήμιο Cranfield συνεχίζουν τη συνεργασία τους για να διερευνήσουν αυτά τα διατροφικά πρότυπα, να εντοπίσουν ενδεχομένως ευάλωτες ομάδες και να προσφέρουν στοιχεία που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διαμόρφωση μελλοντικών πολιτικών για την ασφάλεια των τροφίμων.
Η έρευνα, με τίτλο «Μόλυνση φυτικών ροφημάτων και υποκατάστατων κρέατος από μυκοτοξίνες: Έρευνα στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου», δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Food Control. Πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου FunShield4Med του προγράμματος Horizon Europe, το οποίο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (HORIZON-WIDERA-2021-ACCESS-03), με αριθμό συμφωνίας επιχορήγησης 101079173.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/fytikes-trofes-kai-ta-212-proionta-poy-exetastikan-perieichan-mykotoxines/30321




