Η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση βάρους, επειδή η όρεξη επανέρχεται και ο μεταβολισμός επιβραδύνεται. Το κάπνισμα, όμως, προκαλεί σοβαρά και μακροχρόνια προβλήματα υγείας, όπως καρκίνο και καρδιαγγειακές παθήσεις, ενώ η αύξηση βάρους μετά τη διακοπή μπορεί να είναι προσωρινή.
Η νικοτίνη επηρεάζει την όρεξη και τον τρόπο με τον οποίο το σώμα χρησιμοποιεί την ενέργεια. Υπάρχουν, ωστόσο, τρόποι να διαχειριστείτε το βάρος και τις λιγούρες ενώ προσπαθείτε να διακόψετε το κάπνισμα.
Γιατί μπορεί να αυξηθεί το βάρος μετά τη διακοπή του καπνίσματος
Η νικοτίνη στα τσιγάρα και σε άλλα προϊόντα καπνού μειώνει την όρεξη και επιταχύνει τον μεταβολισμό. Έτσι, το κάπνισμα μπορεί να συμβάλει σε χαμηλότερο βάρος. Όταν κάποιος διακόπτει το κάπνισμα, η καταστολή της όρεξης μπορεί να υποχωρήσει και να οδηγήσει σε αύξηση της πρόσληψης τροφής.
Μετά τη διακοπή, ο εγκέφαλος δεν δέχεται πλέον τις επιδράσεις της νικοτίνης, όπως το αίσθημα ευεξίας και χαλάρωσης και την απελευθέρωση ντοπαμίνης. Χωρίς τη νικοτίνη, ο εγκέφαλος μπορεί να ενισχύσει την ανταμοιβή που προσφέρουν άλλες ουσίες και δραστηριότητες οι οποίες αυξάνουν την ντοπαμίνη, όπως το φαγητό.
Η πιθανότητα αλλαγών στο βάρος, και ειδικά αύξησής του, μπορεί να προκαλεί ανησυχία και να κάνει ορισμένους ανθρώπους διστακτικούς απέναντι στη διακοπή του καπνίσματος.
Πώς συνδέονται το κάπνισμα και το βάρος
Έρευνες δείχνουν ότι, παρά την ευρεία γνώση των αρνητικών επιπτώσεων του καπνίσματος στην υγεία, η αύξηση βάρους μετά τη διακοπή είναι ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο κάποιοι επιστρέφουν στο κάπνισμα. Επειδή η νικοτίνη μειώνει την όρεξη, η διακοπή της μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη κατανάλωση τροφής.
Σε σύγκριση με όσους δεν καπνίζουν, οι καπνιστές τείνουν να έχουν:
- χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ)
- διατροφή χαμηλότερης θρεπτικής αξίας
- μικρότερη πιθανότητα παχυσαρκίας
Σε μελέτη για το κάπνισμα και το σωματικό βάρος στην Κίνα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το κάπνισμα αύξανε κατά 2,7% την πιθανότητα να είναι κάποιος λιποβαρής. Οι συμμετέχοντες που κάπνιζαν είχαν επίσης 12,7% μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν υγιές βάρος και 13% μικρότερη πιθανότητα να είναι υπέρβαροι ή να έχουν παχυσαρκία. Στο τελευταίο ποσοστό περιλαμβανόταν μείωση κατά 10% στην πιθανότητα παχυσαρκίας.
Ειδικότερα, μελέτη του 2019 στο BMC Public Health διαπίστωσε σταθερή συσχέτιση ανάμεσα στο κάπνισμα και τη μικρότερη περίμετρο ισχίων. Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει το χαμηλότερο ποσοστό λίπους στους γλουτούς και τους μηρούς με υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Τα ευρήματα της μελέτης υποστήριξαν αυτή την υπόθεση. Οι συγγραφείς πρότειναν ότι το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, επειδή μειώνει την ικανότητα αποθήκευσης λίπους στο κάτω μέρος του σώματος.
Πώς επηρεάζει το βάρος η διακοπή του καπνίσματος
Οι άνθρωποι που σταματούν το κάπνισμα συνήθως παίρνουν βάρος, αλλά η εικόνα δεν είναι ίδια για όλους. Κάποιοι μπορεί να χάσουν βάρος, ενώ άλλοι να πάρουν. Μακροπρόθεσμα, όμως, αυτές οι μεταβολές τείνουν να εξισορροπούνται.
Μελέτη του 2018 στο British Medical Journal διαπίστωσε ότι χαμηλότερος ΔΜΣ και αυξημένη όρεξη τρεις μήνες μετά τη διακοπή του καπνίσματος συνδέονταν με μεγαλύτερη αύξηση βάρους. Εντόπισε επίσης συσχέτιση ανάμεσα στη χρήση θεραπείας υποκατάστασης νικοτίνης και στη μικρότερη αύξηση βάρους έναν χρόνο μετά τη διακοπή.
Οι συγγραφείς κατέληξαν ότι όσοι παίρνουν περισσότερο βάρος σύντομα μετά τη διακοπή δεν συνεχίζουν απαραίτητα να παίρνουν μεγάλες ποσότητες βάρους μετά τον πρώτο χρόνο.
Πιθανές αιτίες αύξησης βάρους
Το σωματικό βάρος ενός ανθρώπου και η ποσότητα που καπνίζει μπορεί να βοηθήσουν στην εκτίμηση του αν είναι πιθανό να χάσει ή να πάρει βάρος όταν διακόψει το κάπνισμα. Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν με ακρίβεια γιατί συμβαίνει η αύξηση, αλλά πιθανοί παράγοντες είναι:
- Μεγαλύτερη κατανάλωση τροφής: Η αυξημένη πείνα μπορεί να είναι σύμπτωμα στέρησης από το κάπνισμα, αλλά οι άνθρωποι συνήθως επιστρέφουν τελικά στις συνήθεις διατροφικές τους συνήθειες.
- Επιβράδυνση του μεταβολισμού: Η νικοτίνη επιταχύνει τον μεταβολισμό, δηλαδή την επεξεργασία της τροφής για την παραγωγή ενέργειας. Όταν κάποιος σταματήσει να καπνίζει, ο μεταβολισμός επιβραδύνεται και το σώμα καίει λιγότερες θερμίδες.
- Μειωμένη σωματική δραστηριότητα: Η αδράνεια μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα πρόσληψης βάρους.
Πώς να διαχειριστείτε το βάρος κατά τη διακοπή του καπνίσματος
Μια θρεπτική διατροφή μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των λιγούρων, ενώ η σωματική δραστηριότητα μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση και τη συνολική υγεία.
Άσκηση
Η τακτική άσκηση μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του βάρους και έχει και άλλα οφέλη για την υγεία, όπως:
- μείωση του κινδύνου ορισμένων παθήσεων, όπως η καρδιακή ανεπάρκεια και ο διαβήτης
- συμβολή σε μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής
- βελτίωση της ποιότητας ζωής
Οι κατευθυντήριες οδηγίες σωματικής δραστηριότητας για τους ενήλικες αναφέρουν ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα είναι καλύτερη από την πλήρη αδράνεια. Για σημαντικά οφέλη στην υγεία, συνιστώνται 150–300 λεπτά αερόβιας σωματικής δραστηριότητας μέτριας έντασης ή 75–150 λεπτά έντονης αερόβιας δραστηριότητας την εβδομάδα. Εναλλακτικά, μπορεί να γίνει ισοδύναμος συνδυασμός δραστηριότητας μέτριας και έντονης έντασης.
Υγιεινή διατροφή
Ο περιορισμός της τροφής μπορεί να φαίνεται ένας εύκολος τρόπος να αποφευχθεί η αύξηση βάρους. Ωστόσο, μπορεί να εντείνει τις λιγούρες και να αυξήσει την πιθανότητα επιστροφής στο κάπνισμα.
Ορισμένες διατροφικές συνήθειες που μπορεί να βοηθήσουν είναι:
- να προγραμματίζετε εκ των προτέρων υγιεινά γεύματα με περισσότερα φρούτα, λαχανικά και προϊόντα ολικής άλεσης
- να μειώσετε ή να αποφύγετε τα επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως τα γλυκά και τα αρτοσκευάσματα
- να επιλέγετε θρεπτικά σνακ, όπως φρούτα και λαχανικά
- να συζητήσετε με γιατρό ή διαιτολόγο για ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα διατροφής
- να αποφύγετε τις εξαντλητικές δίαιτες, οι οποίες δυσκολεύουν τη διακοπή του καπνίσματος και, αν δεν τρώτε αρκετά, μπορεί να επιβραδύνουν τον μεταβολισμό και να οδηγήσουν το σώμα να χρησιμοποιήσει μυϊκό ιστό ως καύσιμο
- να βρείτε τρόπους διαχείρισης των λιγούρων που δεν περιλαμβάνουν φαγητό
- να απασχολείτε το στόμα σας, για παράδειγμα με τσίχλα χωρίς ζάχαρη ή με εισπνευστήρα νικοτίνης
Οφέλη από τη διακοπή του καπνίσματος
Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), πάνω από 16 εκατομμύρια άνθρωποι στις ΗΠΑ έχουν κάποια ασθένεια που σχετίζεται με το κάπνισμα. Τα οφέλη για την υγεία από τη διακοπή αρχίζουν αμέσως. Άλλα οφέλη περιλαμβάνουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και χαμηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου.
Συνοπτικά
Η διακοπή του καπνίσματος συχνά συνοδεύεται από αύξηση βάρους, κυρίως επειδή η όρεξη μπορεί να αυξηθεί και ο μεταβολισμός να επιβραδυνθεί. Αυτό δεν συμβαίνει με τον ίδιο τρόπο σε όλους, ενώ η αύξηση βάρους μπορεί να εξισορροπηθεί μακροπρόθεσμα. Ο προγραμματισμός θρεπτικών γευμάτων, η τακτική δραστηριότητα και η αποφυγή εξαντλητικών διαιτών μπορούν να βοηθήσουν. Οι αποφάσεις για τη διακοπή του καπνίσματος και τη διαχείριση του βάρους είναι καλό να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/diakopi-kapnismatos-kai-ayxisi-varoys-giati-symvainei-kai-pos-antimetopizetai/30315




