Το χάπι της επόμενης μέρας είναι μια μορφή επείγουσας αντισύλληψης που μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν δεν χρησιμοποιήθηκε αντισύλληψη, όταν αυτή απέτυχε ή μετά από σεξουαλική επαφή χωρίς συναίνεση, όπως ο βιασμός. Είναι πιο αποτελεσματικό όταν λαμβάνεται το συντομότερο δυνατό μετά τη σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη. Οι εμπορικές ονομασίες περιλαμβάνουν τα Plan B One-Step® και ella®.
Τι είναι το χάπι της επόμενης μέρας
Το χάπι της επόμενης μέρας είναι μέθοδος επείγουσας αντισύλληψης και δεν αποτελεί τακτική μέθοδο αντισύλληψης. Προορίζεται για περιπτώσεις στις οποίες η αντισύλληψη δεν χρησιμοποιήθηκε ή δεν λειτούργησε. Είναι μια προσωρινή λύση για την αποτροπή εγκυμοσύνης και όχι μέθοδος μακροχρόνιας χρήσης. Τα αντισυλληπτικά χάπια, τα ενδομήτρια σπειράματα (σπιράλ) και τα εμφυτεύματα είναι άλλες, πιο αποτελεσματικές επιλογές για την πρόληψη εγκυμοσύνης.
Μπορεί να χρειαστεί επείγουσα αντισύλληψη, για παράδειγμα, μετά από σεξουαλική επαφή χωρίς καμία μορφή αντισύλληψης.
Ο χρόνος λήψης έχει μεγάλη σημασία για την αποτελεσματικότητα. Κάθε τύπος χαπιού έχει διαφορετικό χρονικό περιθώριο, αλλά και οι δύο βασικοί τύποι λειτουργούν καλύτερα όταν λαμβάνονται μέσα σε 24 ώρες από τη σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη.
Ποιοι τύποι χαπιού της επόμενης μέρας υπάρχουν
Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι χαπιού επείγουσας αντισύλληψης, οι οποίοι έχουν εγκριθεί από τον FDA στις ΗΠΑ και λαμβάνονται από το στόμα. Υπάρχει και μια λιγότερο συχνή επιλογή, με συνδυασμό αντισυλληπτικών χαπιών.
Λεβονοργεστρέλη
Τα χάπια που περιέχουν λεβονοργεστρέλη, ένα είδος προγεσταγόνου, λειτουργούν καλύτερα όταν λαμβάνονται μέσα σε τρεις ημέρες (72 ώρες) από τη σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη. Διατίθενται χωρίς συνταγή σε πολλά φαρμακεία. Υπάρχουν διάφορες εμπορικές ονομασίες και οι τιμές διαφέρουν, αλλά όλα αυτά τα σκευάσματα λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο.
Οξική ουλιπριστάλη
Τα χάπια που περιέχουν οξική ουλιπριστάλη μπορούν να χρησιμοποιηθούν έως και πέντε ημέρες (120 ώρες) μετά τη σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη. Διατίθενται μόνο με συνταγή. Η συνταγή μπορεί να εκτελεστεί εκ των προτέρων, ώστε το χάπι να είναι διαθέσιμο αν χρειαστεί. Η πιο γνωστή εμπορική ονομασία είναι ella®.
Συνδυασμός αντισυλληπτικών χαπιών
Μια τρίτη επιλογή είναι η λήψη αντισυλληπτικών χαπιών που περιέχουν προγεσταγόνο και οιστρογόνο. Σε αντίθεση με τους άλλους δύο τύπους, συνήθως απαιτούνται δύο δόσεις. Πρόκειται για τη χρήση ενός συνηθισμένου αντισυλληπτικού χαπιού σε υψηλότερη δόση. Η ακριβής δοσολογία και το χρονικό διάστημα ανάμεσα στις δύο δόσεις εξαρτώνται από το σκεύασμα και πρέπει να συζητούνται με γιατρό ή φαρμακοποιό. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αυτή η μέθοδος χωρίς προηγούμενη συμβουλή επαγγελματία υγείας.
Η συγκεκριμένη μέθοδος είναι γνωστή ως σχήμα Yuzpe και περιλαμβάνει συνδυασμό χαπιών από μια συσκευασία αντισύλληψης, ώστε η δόση να αντιστοιχεί σε 100 μικρογραμμάρια αιθινυλοιστραδιόλης και 0,5 mg λεβονοργεστρέλης. Η δεύτερη δόση λαμβάνεται 12 ώρες αργότερα. Το σχήμα αυτό είναι λιγότερο αποτελεσματικό και συνήθως γίνεται λιγότερο καλά ανεκτό από τις άλλες μορφές επείγουσας αντισύλληψης.
Πώς λειτουργεί
Το χάπι της επόμενης μέρας δεν διακόπτει μια εγκυμοσύνη που έχει ήδη αρχίσει. Δρα κυρίως εμποδίζοντας ή καθυστερώντας την ωορρηξία. Χωρίς ωορρηξία δεν μπορεί να προκύψει εγκυμοσύνη.
Πόσο αποτελεσματικό είναι
Όλες οι μορφές επείγουσας αντισύλληψης είναι πιο αποτελεσματικές όσο νωρίτερα λαμβάνονται, ιδανικά μέσα σε 24 ώρες από τη σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη. Δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι το επόμενο πρωί, παρά την ονομασία «χάπι της επόμενης μέρας». Αν υπάρχει ανησυχία για εγκυμοσύνη, είναι προτιμότερο να αναζητήσετε επείγουσα αντισύλληψη το συντομότερο δυνατό.
Τα δεδομένα και οι μελέτες διαφέρουν ως προς το πόσο ακριβώς αποτελεσματικός είναι κάθε τύπος:
- Λεβονοργεστρέλη: πρέπει να λαμβάνεται μέσα στις πρώτες 72 ώρες. Μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να είναι περίπου 94% αποτελεσματική όταν λαμβάνεται μέσα στις πρώτες 24 ώρες και περίπου 58% αποτελεσματική όταν λαμβάνεται μέσα σε 72 ώρες.
- Οξική ουλιπριστάλη: μπορεί να ληφθεί έως και 120 ώρες μετά τη σεξουαλική επαφή. Μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να είναι έως και 98% αποτελεσματική όταν λαμβάνεται μέσα στις πρώτες 24 ώρες και περίπου 85% αποτελεσματική όταν λαμβάνεται μέσα σε 120 ώρες. Επειδή απαιτείται συνταγή, το να είναι διαθέσιμη εκ των προτέρων μπορεί να βοηθήσει στην επίτευξη αυτού του ποσοστού.
- Συνδυασμός αντισυλληπτικών χαπιών: είναι η λιγότερο αποτελεσματική μέθοδος επείγουσας αντισύλληψης.
Καμία μέθοδος δεν εγγυάται ότι θα αποτρέψει την εγκυμοσύνη, ακόμη και όταν χρησιμοποιείται σωστά.
Πότε πρέπει να ληφθεί
Δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι το επόμενο πρωί. Τα χάπια επείγουσας αντισύλληψης είναι πιο αποτελεσματικά όταν λαμβάνονται όσο το δυνατόν γρηγορότερα μετά τη σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη, ενώ το χρονικό περιθώριο διαφέρει ανάλογα με το φάρμακο.
- Λεβονοργεστρέλη (Plan B): μπορεί να είναι αποτελεσματική έως περίπου τρεις ημέρες μετά τη σεξουαλική επαφή. Η αποτελεσματικότητά της μειώνεται όσο καθυστερεί η λήψη.
- Οξική ουλιπριστάλη (ella®): μπορεί να χρησιμοποιηθεί έως και πέντε ημέρες μετά, αλλά είναι αποτελεσματικότερη όσο νωρίτερα ληφθεί.
- Συνδυασμένα αντισυλληπτικά χάπια: μπορούν να χρησιμοποιηθούν έως και πέντε ημέρες μετά τη σεξουαλική επαφή. Ο χρόνος και η δοσολογία διαφέρουν ανάλογα με το σκεύασμα, γι’ αυτό χρειάζεται συμβουλή επαγγελματία υγείας.
Παρενέργειες και πιθανοί λόγοι αποτυχίας
Η επείγουσα αντισύλληψη είναι ασφαλής και αποτελεσματική. Δεν επηρεάζει τη γονιμότητα ούτε τις πιθανότητες να μείνετε έγκυος στο μέλλον. Μπορεί, ωστόσο, να προκαλέσει παρενέργειες, οι οποίες είναι συνήθως ήπιες. Αν εμφανίσετε έντονα συμπτώματα ή ανησυχείτε μετά τη λήψη, επικοινωνήστε με γιατρό.
Ο συχνότερος λόγος αποτυχίας είναι η καθυστέρηση στη λήψη. Άλλοι πιθανοί λόγοι είναι:
- Έμετος μέσα σε δύο ώρες από τη λήψη.
- Το σωματικό βάρος: η λεβονοργεστρέλη μπορεί να είναι λιγότερο αποτελεσματική σε άτομα με υπέρβαρο.
Έρευνες υποδεικνύουν ότι το βάρος μπορεί να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα της λεβονοργεστρέλης. Άτομα με υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) ενδέχεται να μην έχουν την ίδια ανταπόκριση. Τα χάπια οξικής ουλιπριστάλης φαίνεται να λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο ανεξάρτητα από το αν ο ΔΜΣ είναι υψηλότερος.
Μετά τη λήψη μπορεί να παρουσιαστεί ελαφριά αιμορραγία, γνωστή ως κηλίδες αίματος. Δεν εμφανίζεται σε όλους και συνήθως δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας. Αν η αιμορραγία είναι έντονη ή εμφανιστεί αφού έχει καθυστερήσει η περίοδος, επικοινωνήστε με γιατρό.
Το χάπι μπορεί να κάνει την επόμενη περίοδο ακανόνιστη. Αν καθυστερήσει ή είναι διαφορετική από το συνηθισμένο, επικοινωνήστε με γιατρό και εξετάστε το ενδεχόμενο να κάνετε τεστ εγκυμοσύνης στο σπίτι. Ο γιατρός θα σας συμβουλεύσει για τα επόμενα βήματα αν ο κύκλος δεν επανέλθει στο συνηθισμένο μοτίβο.
Πώς θα καταλάβετε αν δεν λειτούργησε
Ένα από τα βασικά σημάδια ότι το χάπι μπορεί να μην απέτρεψε την εγκυμοσύνη είναι η καθυστέρηση της περιόδου. Αν η περίοδος καθυστερήσει περισσότερο από επτά ημέρες σε σχέση με την αναμενόμενη ημερομηνία, κάντε τεστ εγκυμοσύνης.
Πότε να επικοινωνήσετε με γιατρό
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χρειάζεται να εξεταστείτε μετά τη λήψη του χαπιού. Αν, όμως, δεν έχετε περίοδο μέσα σε μία εβδομάδα από την ημερομηνία που την περιμένατε, επικοινωνήστε με γιατρό. Η καθυστέρηση μπορεί να είναι ένα από τα πρώιμα σημάδια εγκυμοσύνης. Ζητήστε επίσης ιατρική συμβουλή αν έχετε έντονο κοιλιακό πόνο ή βαριά κολπική αιμορραγία, καθώς αυτά μπορεί να αποτελούν ενδείξεις αποβολής ή εξωμήτριας εγκυμοσύνης.
Το χάπι της επόμενης μέρας δεν προορίζεται για τακτική αντισύλληψη. Συζητήστε με γιατρό ποια μέθοδος αντισύλληψης ταιριάζει καλύτερα στις ανάγκες σας.
Συχνές ερωτήσεις
Λειτουργεί αν το πάρω πριν από σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη;
Το χάπι της επόμενης μέρας προορίζεται να λαμβάνεται μετά τη σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη. Δεν είναι αποτελεσματικό αν ληφθεί πριν από αυτήν.
Η χρονική στιγμή έχει καθοριστική σημασία: τα χάπια επείγουσας αντισύλληψης είναι πιο αποτελεσματικά όταν λαμβάνονται αμέσως μετά τη σεξουαλική επαφή, χωρίς να χρειάζεται να περιμένετε μέχρι το επόμενο πρωί. Τα σκευάσματα λεβονοργεστρέλης μπορούν να χρησιμοποιηθούν έως και τρεις ημέρες μετά, ενώ η οξική ουλιπριστάλη έως και πέντε ημέρες μετά. Και οι δύο τύποι είναι αποτελεσματικότεροι μέσα στις πρώτες 24 ώρες. Το χάπι αποτρέπει την εγκυμοσύνη· δεν διακόπτει μια εγκυμοσύνη που έχει ήδη αρχίσει. Για την επιλογή και τη χρήση επείγουσας ή τακτικής αντισύλληψης, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/sexual-health/chapi-tis-epomenis-meras-pos-leitoyrgei-pote-lamvanetai-kai-poso-apotelesmatiko-einai/30546





