Έρευνα στο περιοδικό *Appetite* διαπιστώνει ότι συνήθως περιμένουμε τους άλλους να ξεκινήσουν το φαγητό, αλλά είμαστε αυστηρότεροι με τον εαυτό μας όταν το δικό μας πιάτο φτάσει πρώτο. Στα πειράματα, στα οποία έλαβαν μέρος σχεδόν 2.000 άτομα, το 91% είπε ότι περιμένει τους υπόλοιπους, στοιχείο που δείχνει πόσο ευρέως ισχύει αυτός ο κανόνας.
Η έρευνα, ωστόσο, υποδεικνύει ότι οι εσωτερικές συναισθηματικές εμπειρίες διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τους κοινωνικούς κανόνες: αισθανόμαστε πιο έντονα τη δική μας αμηχανία από εκείνη των άλλων. Ακόμη και όταν ενθαρρύνουμε τους γύρω μας να φάνε, η απόκλιση στις προσδοκίες δεν εξαφανίζεται, κάτι που παραπέμπει σε βαθύτερες ψυχολογικές διεργασίες στην κοινωνική επαφή γύρω από το φαγητό.
Αν το φαγητό ενός φίλου σερβιριστεί πριν από το δικό σας, είναι πιθανό να του πείτε να αρχίσει να τρώει. Όταν, όμως, βρεθείτε εσείς σε αυτή τη θέση, συχνά προτιμάτε να περιμένετε όσο χρειαστεί. Οι επιστήμονες εξηγούν τώρα τι βρίσκεται πίσω από αυτή την αντίφαση…
Στο Appetite δημοσιεύτηκε μελέτη που διερεύνησε αυτό το συνηθισμένο δίλημμα μέσα από έξι πειράματα, στα οποία συμμετείχαν σχεδόν 2.000 άνθρωποι. Σε αρχική έρευνα 625 ατόμων από 91 χώρες, το 91% απάντησε ότι στην κουλτούρα του θεωρείται αναμενόμενο να περιμένει κανείς να σερβιριστούν οι υπόλοιποι πριν φάει. Ο κανόνας φαίνεται, επομένως, σχεδόν καθολικός, αν και οι απόψεις μας για το ποιος οφείλει να τον τηρεί δεν είναι εξίσου συνεπείς.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι θεωρούμε πως πρέπει να περιμένουμε όταν το δικό μας γεύμα φτάσει πρώτο. Αντίθετα, δείχνουμε μεγαλύτερη επιείκεια όταν το ίδιο συμβαίνει σε κάποιον άλλο. Η διαφορά αυτή συνδέεται με βαθύτερο ψυχολογικό φαινόμενο, που αφορά τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε τις εσωτερικές μας εμπειρίες.
Εσωτερικές εμπειρίες και φαγητό
Μπορούμε να αναγνωρίσουμε τα δικά μας συναισθήματα, ενώ είναι πιο δύσκολο να καταλάβουμε τι αισθάνονται οι άλλοι. Αντιλαμβανόμαστε έντονα τη δυσφορία, την ενοχή ή την αμηχανία που νιώθουμε όταν παραβαίνουμε έναν κοινωνικό κανόνα, αλλά δεν έχουμε πλήρη εικόνα για την ένταση των αντίστοιχων συναισθημάτων στους άλλους.
Αν είστε εσείς εκείνος που έχει ήδη μπροστά του το φαγητό, μπορεί να σας φέρνει σε δύσκολη θέση το ότι σας κοιτούν ενώ τρώτε. Ίσως ακόμη νιώθετε ενοχές επειδή φαίνεστε απερίσκεπτοι ή ανησυχείτε μήπως θεωρηθείτε αγενείς. Αυτά που βιώνετε εσωτερικά ενισχύουν την παρόρμηση να σεβαστείτε τον κανόνα και να περιμένετε.
Αντίθετα, όταν βλέπετε κάποιον άλλο στην ίδια θέση, δεν γνωρίζετε από πρώτο χέρι τι αισθάνεται. Μπορεί να αντιλαμβάνεστε ότι ενδέχεται να αμηχανεύεται, χωρίς όμως να νιώθετε ολόκληρο το βάρος των συναισθημάτων του. Έτσι, τείνετε να υπολογίζετε λιγότερο τόσο το ψυχολογικό κόστος της «παραβίασης» του κανόνα όσο και το όφελος που έχει η τήρησή του.
Η διερεύνηση των ορίων
Για να εξετάσει τη θεωρία, η ερευνητική ομάδα πραγματοποίησε περισσότερα από ένα πειράματα, στα οποία συμμετείχαν κυρίως άτομα από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όσοι φαντάζονταν ότι θα έπαιρναν πρώτοι το φαγητό τους θεωρούσαν πως έπρεπε οπωσδήποτε να περιμένουν. Όταν, όμως, φαντάζονταν έναν φίλο τους στην ίδια περίσταση, ήταν πολύ πιο διατεθειμένοι να πουν ότι μπορούσε να αρχίσει να τρώει.
Έπειτα, οι ερευνητές δοκίμασαν δύο τρόπους για να διαπιστώσουν αν μπορούσε να περιοριστεί αυτό το «διπλό πρότυπο». Αρχικά, ζήτησαν από ορισμένους συμμετέχοντες να αναλογιστούν συγκεκριμένα τις σκέψεις και τα συναισθήματα του φίλου τους στο δείπνο, ώστε να υιοθετήσουν τη δική του οπτική. Η άσκηση μείωσε ελαφρώς τη διαφορά, χωρίς όμως να την εξαλείψει.
Η απόκλιση εξακολούθησε να υπάρχει ακόμη και όταν οι συνδαιτυμόνες προέτρεπαν ρητά τους συμμετέχοντες να φάνε, αίροντας έτσι την κοινωνική υποχρέωση να περιμένουν.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η ενθάρρυνση έκανε συνολικά τους συμμετέχοντες πιο πρόθυμους να φάνε, αλλά είχε την ίδια επίδραση και στις δύο περιπτώσεις. Το εύρημα δείχνει πως η διαφορά δεν εξηγείται απλώς από την αναμονή μιας άδειας ή από τους κοινωνικούς περιορισμούς, αλλά σχετίζεται με κάτι βαθύτερο: τον τρόπο που επεξεργαζόμαστε τις δικές μας ψυχολογικές εμπειρίες σε σύγκριση με τις εμπειρίες των άλλων.
Συνοπτικά
- Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Appetite, το 91% των ανθρώπων δήλωσε ότι περιμένει να αρχίσουν οι υπόλοιποι να τρώνε πριν ξεκινήσει το ίδιο.
- Όταν το πιάτο φτάνει πρώτο σε έναν συμμετέχοντα, εκείνος κρίνει αυστηρότερα τη δική του συμπεριφορά απ’ ό,τι όταν βλέπει άλλους να τρώνε.
- Τα προσωπικά συναισθήματα διαμορφώνουν το πώς αντιλαμβανόμαστε τους κοινωνικούς κανόνες, καθώς η αμηχανία που νιώθουμε οι ίδιοι γίνεται πιο έντονα αισθητή.
- Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι δεν κατανοούμε πλήρως τα συναισθήματα των άλλων και έτσι τείνουμε να υποτιμούμε τις ψυχολογικές συνέπειες από την παραβίαση κοινωνικών κανόνων.
- Ακόμη και οι προσπάθειες να παρακινηθούν οι άλλοι να αρχίσουν να τρώνε δεν γεφυρώνουν τη διαφορά στις προσδοκίες, κάτι που παραπέμπει σε βαθύτερες ψυχολογικές διεργασίες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/apokalyptoyme-ton-pio-enochlitiko-kanona-sto-trapezi/12367
