Άνοια: Η καθημερινή έκθεση στο φως της ημέρας μπορεί να συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο

Η καθημερινή έκθεση στο φυσικό φως της ημέρας μπορεί να συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, σύμφωνα με νέα μελέτη. Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι το φως προλαμβάνει την άνοια, ενώ ακόμη και λίγος χρόνος σε εξωτερικό χώρο μπορεί να συμβάλει στην έκθεση σε αυτό.

Τι έδειξε η μελέτη

• Νέα έρευνα υποδεικνύει ότι η καθημερινή έκθεση στο φως της ημέρας μπορεί να συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας.

• Ενδεχομένως να χρειάζεται λιγότερος χρόνος απ’ όσο νομίζουμε.

• Υπάρχουν αρκετές θεωρίες για τους πιθανούς λόγους πίσω από αυτή τη σχέση.

Η επαρκής έκθεση στο φως του ήλιου έχει συνδεθεί με διάφορα οφέλη για την υγεία, όπως χαμηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης και καλύτερο ύπνο. Νέα έρευνα προσθέτει ένα ακόμη πιθανό όφελος: μικρότερο κίνδυνο άνοιας.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα μελέτης που δημοσιεύτηκε στο General Psychiatry. Οι ερευνητές εντόπισαν σχέση ανάμεσα στην περισσότερη έκθεση στο φως της ημέρας και σε σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Η έκθεση στο ηλιακό φως δεν θεωρείται σήμερα βασικός παράγοντας πρόληψης της άνοιας, ωστόσο τα ευρήματα ενισχύουν το ενδιαφέρον για τον πιθανό ρόλο της.

Για τα ευρήματα μίλησαν η Anna Hohler, MD, διευθύντρια νευρολογίας της περιοχής Westchester του Northwell Health και επικεφαλής νευρολογίας στα νοσοκομεία Phelps και Northern Westchester, καθώς και ο Clifford Segil, DO, νευρολόγος στο Providence Saint John’s Health Center.

Πώς πραγματοποιήθηκε η έρευνα

Στην παρατηρητική μελέτη, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 87.577 ενήλικες. Οι συμμετέχοντες φορούσαν για επτά ημέρες συσκευές στον καρπό, οι οποίες κατέγραφαν την κίνηση και μετρούσαν την έκθεση στο φως της ημέρας. Η ομάδα παρακολούθησε τους συμμετέχοντες για περίπου 8,1 χρόνια. Στο διάστημα αυτό, 741 διαγνώστηκαν με άνοια.

Οι συμμετέχοντες που εκτίθεντο σε μέση ένταση φωτός ημέρας πάνω από 1.000 lux —επίπεδο αντίστοιχο με μια συννεφιασμένη ημέρα— είχαν κατά 16% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο να εμφανίσουν άνοια. Όσοι περνούσαν μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα σε πιο έντονο φως ημέρας, τουλάχιστον 5.000 lux, είχαν κατά 17% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο.

Σημασία είχε και ο χρόνος έκθεσης στο φως εξωτερικού χώρου. Σε ένα μοντέλο ανάλυσης, όσοι εκτίθεντο σε έντονο φως ημέρας για λιγότερο από 42 λεπτά την ημέρα ήταν πιθανότερο να εμφανίσουν άνοια σε σύγκριση με άτομα που είχαν έξι καθιερωμένους παράγοντες κινδύνου για άνοια, μεταξύ των οποίων η κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία, η ατμοσφαιρική ρύπανση και η απώλεια ακοής.

«Μελλοντικές έρευνες θα πρέπει να διερευνήσουν τον ρόλο του φωτός στον έλεγχο για άνοια και να συμβάλουν στην ανάπτυξη παρεμβάσεων που βασίζονται στο φως», έγραψαν οι ερευνητές.

Γιατί μπορεί να σχετίζεται με τον κίνδυνο άνοιας

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η μελέτη βρήκε σχέση ανάμεσα στην έκθεση στο φως της ημέρας και στον χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, αλλά δεν απέδειξε σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Επίσης, δεν διερεύνησε τους πιθανούς μηχανισμούς πίσω από αυτή τη συσχέτιση. Οι ειδικοί, ωστόσο, διατυπώνουν ορισμένες θεωρίες.

«Η τακτική έκθεση στο φως της ημέρας μπορεί να υποστηρίζει διάφορους παράγοντες που είναι σημαντικοί για την υγεία του εγκεφάλου», λέει η Anna Hohler. Όπως εξηγεί, οι άνθρωποι που περνούν περισσότερο χρόνο έξω τείνουν να είναι πιο δραστήριοι σωματικά, να έχουν περισσότερες κοινωνικές επαφές και πιο υγιείς κύκλους ύπνου και εγρήγορσης. Όλα αυτά έχουν συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης. Επομένως, η έκθεση στο φως της ημέρας που καταγράφηκε μπορεί να «αποτελεί δείκτη ενός ευρύτερου συνόλου υγιεινών συνηθειών».

Το ίδιο το ηλιακό φως ενδέχεται να παίζει ρόλο, καθώς, σύμφωνα με την Hohler, βοηθά στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού του οργανισμού. Αυτός επηρεάζει την ποιότητα του ύπνου, τη ρύθμιση των ορμονών, τον μεταβολισμό και τη λειτουργία του εγκεφάλου. «Ο καλός ύπνος είναι απαραίτητος για την εδραίωση των αναμνήσεων και την απομάκρυνση άχρηστων ουσιών από τον εγκέφαλο», επισημαίνει. Η έκθεση στον ήλιο βοηθά επίσης τον οργανισμό να παράγει βιταμίνη D, η οποία μπορεί να συνδέεται με αυτά τα οφέλη, «αν και είναι πιθανό να αποτελεί μόνο ένα μέρος μιας πολύ ευρύτερης εικόνας», λέει.

Τέλος, όσοι περνούν χρόνο έξω τείνουν να είναι πιο δραστήριοι σωματικά και κοινωνικά. Αυτές οι συνήθειες συνδέονται στενά με τη διατήρηση της γνωστικής υγείας, σύμφωνα με τον Clifford Segil. «Για να αυξήσετε την έκθεση στο ηλιακό φως χρειάζεται να βγείτε έξω και να κινείστε, κάτι που ενεργοποιεί τα κοινωνικά δίκτυα του εγκεφάλου», λέει. Οι συνήθειες αυτές έχουν οφέλη και πέρα από τον κίνδυνο άνοιας: «Η διατήρηση των κοινωνικών δεσμών σε όλη τη ζωή έχει αποδειχθεί ότι ωφελεί τον εγκέφαλο και, γενικότερα, κάνει καλό».

Πώς να εντάξετε περισσότερο φυσικό φως στην καθημερινότητα

Η μελέτη δεν απέδειξε ότι η περισσότερη ώρα σε εξωτερικό χώρο θα προλάβει την άνοια. Δείχνει, ωστόσο, ότι αξίζει να εξεταστεί η ένταξη του χρόνου έξω στην καθημερινή ρουτίνα.

«Ένας πρακτικός στόχος είναι να περνάτε λίγο χρόνο έξω κάθε μέρα, ιδιαίτερα το πρωί, όταν το φυσικό φως βοηθά στην ενίσχυση υγιών κιρκάδιων ρυθμών», λέει η Hohler. Προτείνει έναν καθημερινό περίπατο, άσκηση σε εξωτερικό χώρο, κηπουρική ή ακόμη και να πιείτε τον καφέ σας έξω. Αυτές οι συνήθειες «μπορούν να αυξήσουν την έκθεση στο φως, ενθαρρύνοντας παράλληλα τη σωματική δραστηριότητα και την κοινωνική αλληλεπίδραση».

Μπορείτε επίσης να κανονίσετε περιπάτους με φίλους για να τα πείτε, αντί να συναντηθείτε σε εσωτερικό χώρο για ένα ποτήρι κρασί, προτείνει ο Segil. «Επιλέξτε μια κοινωνική δραστηριότητα σε εξωτερικό χώρο… για να μεγιστοποιήσετε τα πιθανά οφέλη από το φως του ήλιου, την κίνηση και τη φιλία, που μπορεί όλα να ωφελούν τον εγκέφαλο», λέει.

Παράλληλα, μην παραμελείτε άλλες συνήθειες που υποστηρίζουν την υγεία του εγκεφάλου. «Το ηλιακό φως θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα στοιχείο ενός τρόπου ζωής που ευνοεί την υγεία του εγκεφάλου και περιλαμβάνει επίσης τακτική άσκηση, επαρκή ύπνο, θρεπτική διατροφή και κοινωνική δραστηριότητα», λέει η Hohler.