Διαβήτης: Τι άλλαξε στο σάκχαρο έπειτα από 12 εβδομάδες διατροφής με φυτικές ίνες

Στον διαβήτη, η διατροφή είναι ένα από τα βασικά ζητήματα που χρειάζονται προσοχή. Τώρα, οι φυτικές ίνες αποδεικνύονται σωτήριες.

Ένα δομημένο πρόγραμμα διατροφής με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες συσχετίστηκε, μέσα σε 12 εβδομάδες, με καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου, χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος και αξιοσημείωτες μεταβολές στα εντερικά βακτήρια. Στη μελέτη συμμετείχαν άτομα με πρόσφατη διάγνωση διαβήτη τύπου 2, τα οποία είχαν υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία.

Πέρα από τις βελτιώσεις σε ορισμένους μεταβολικούς δείκτες, οι ερευνητές κατέγραψαν και τις μεταβολές στο μικροβίωμα των συμμετεχόντων. Οι ευνοϊκές αλλαγές στο έντερο, όπως διαπίστωσαν, είχαν αρχίσει να διαφαίνονται ήδη κατά τον πρώτο μήνα.

Σε μερίδα των συμμετεχόντων, ορισμένες αλλαγές στις ουσίες που παράγουν τα εντερικά βακτήρια συσχετίστηκαν επίσης με μεγαλύτερη μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης.

Η HbA1c, γνωστή και ως γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, αποτελεί βασικό δείκτη στον διαβήτη. Αντανακλά τον μέσο όρο των επιπέδων γλυκόζης κατά τους δύο με τρεις προηγούμενους μήνες.

Η έρευνα για τις φυτικές ίνες και τον διαβήτη

Στις 2 Οκτωβρίου δημοσιεύθηκε η μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Microbiology. Σε αυτήν συμμετείχαν 48 ενήλικες με πρόσφατα διαγνωσμένο διαβήτη τύπου 2 και υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία.

Από τους συμμετέχοντες, 36 ακολούθησαν πρόγραμμα αυξημένης πρόσληψης φυτικών ινών χωρίς αντιδιαβητικά φάρμακα, ενώ 12 έλαβαν αποκλειστικά μετφορμίνη. Η δοκιμή διήρκεσε 84 ημέρες και ολοκληρώθηκε από 46 άτομα.

Η παρέμβαση δεν περιορίστηκε σε μια γενική σύσταση για περισσότερες φυτικές ίνες

Μετά τη διάγνωση του διαβήτη, η παρέμβαση που εφαρμόστηκε ήταν πιο δομημένη από μια απλή, γενική προτροπή να καταναλώνονται περισσότερα φρούτα ή όσπρια.

Οι συμμετέχοντες έπαιρναν δύο ειδικά παρασκευασμένα μείγματα φυτικών ινών. Μεταξύ των συστατικών τους ήταν ίνες σιταριού, βρώμης και κριθαριού, ανθεκτική δεξτρίνη, ινουλίνη και ολιγοσακχαρίτες. Διαιτολόγοι καθόριζαν τις ποσότητες για κάθε άτομο, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος του σώματος, τη σωματική δραστηριότητα, τη μεταβολική κατάσταση και την ανοχή του στις ίνες.

Οι συμμετέχοντες έλαβαν επίσης συμβουλές για το σύνολο της διατροφής τους, με έμφαση σε επιλογές όπως τα λαχανικά, τα προϊόντα σόγιας, τα μανιτάρια και τα φρούτα. Επομένως, τα αποτελέσματα δεν αποδίδονται σε ένα συγκεκριμένο τρόφιμο ή είδος ίνας: οι ερευνητές αξιολόγησαν ένα συνολικό διατροφικό πρόγραμμα πλούσιο σε φυτικές ίνες.

Διαβήτης τύπου 2 και φυτικές ίνες: Οι μεταβολές στο σάκχαρο και στο βάρος

Μετά τις 84 ημέρες, η ομάδα της διατροφικής παρέμβασης εμφάνισε χαμηλότερη HbA1c και μικρότερο δείκτη μάζας σώματος από την ομάδα της μετφορμίνης, αφού συνυπολογίστηκαν οι αρχικές μετρήσεις. Στην ίδια ομάδα παρατηρήθηκαν και λιγότερες διακυμάνσεις του σακχάρου κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα από τη σύγκριση με τη μετφορμίνη πρέπει να ερμηνευθούν με επιφύλαξη. Η ομάδα που λάμβανε το φάρμακο ήταν αρκετά μικρότερη, ενώ η μελέτη διήρκεσε λίγο. Ως βασικό περιορισμό αναφέρουν το μικρό και άνισο μέγεθος των δύο ομάδων.

Οι αλλαγές στο εντερικό μικροβίωμα εμφανίστηκαν από την τέταρτη εβδομάδα

Ήδη κατά τον πρώτο μήνα της αυξημένης κατανάλωσης φυτικών ινών άρχισαν να καταγράφονται αλλαγές στο μικροβίωμα.

• Καταγράφηκε αύξηση ωφέλιμων βακτηρίων, μεταξύ των οποίων τα Bifidobacterium και Lactobacillus.
• Παράλληλα, περιορίστηκαν μικρόβια που σχετίζονται με ένα λιγότερο ευνοϊκό περιβάλλον στο έντερο.
• Τα εντερικά μικρόβια προσαρμόστηκαν, με αποτέλεσμα να διασπούν και να αξιοποιούν αποτελεσματικότερα τις φυτικές ίνες.

Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι το έντερο μπορεί να ανταποκριθεί σε σχετικά σύντομο διάστημα σε αλλαγές της διατροφής. Οι μεταβολές αυτές ενδέχεται να σχετίζονται και με καλύτερη ρύθμιση της γλυκόζης.

Τι δείχνουν για τον διαβήτη οι αλλαγές στα εντερικά βακτήρια

Καθώς τα βακτήρια του εντέρου διασπούν τις φυτικές ίνες, παράγουν ουσίες, όπως είναι το οξικό οξύ.

Τα ευρήματα της μελέτης έδειξαν ότι:

Από τους 34 συμμετέχοντες που κατανάλωναν πολλές φυτικές ίνες, οι 25 παρουσίασαν αύξηση του οξικού. Σε αυτούς καταγράφηκε και μεγαλύτερη πτώση της HbA1c στις μετρήσεις της τέταρτης και της όγδοης εβδομάδας.

Το αποτέλεσμα δεν τεκμηριώνει ότι η αύξηση του οξικού οδήγησε στη βελτίωση. Υποδεικνύει, ωστόσο, ότι η ανταπόκριση στις φυτικές ίνες διαφέρει από άτομο σε άτομο και πως το μικροβίωμα μπορεί να έχει κάποια συμβολή.

Μελλοντικά, τέτοια ευρήματα ενδέχεται να συμβάλουν στον σχεδιασμό διατροφικών παρεμβάσεων για τον διαβήτη που θα είναι περισσότερο εξατομικευμένες.

Διαβήτης: Ο ρόλος των φυτικών ινών στην καθημερινή διατροφή

Η συγκεκριμένη έρευνα εμπλουτίζει τα δεδομένα σχετικά με το μικροβίωμα. Ωστόσο, η σημασία των φυτικών ινών στη διατροφή των ανθρώπων με διαβήτη είναι γνωστή εδώ και αρκετά χρόνια.

Τα αμερικανικά CDC εξηγούν ότι οι φυτικές ίνες δεν πέπτονται ούτε απορροφώνται όπως οι υπόλοιποι υδατάνθρακες, γι’ αυτό και δεν οδηγούν στην ίδια απότομη άνοδο του σακχάρου. Ειδικά οι διαλυτές ίνες, όταν έρθουν σε επαφή με το νερό, δημιουργούν μια μορφή γέλης που καθυστερεί την πέψη. Επιπλέον, ενισχύουν το αίσθημα πληρότητας και ενδέχεται να διευκολύνουν τη διαχείριση του σωματικού βάρους.

Ενδεικτικές τροφές με φυτικές ίνες είναι:

• τα όσπρια, μεταξύ των οποίων οι φακές, τα φασόλια και τα ρεβίθια,
• η βρώμη, μαζί με άλλα δημητριακά ολικής άλεσης,
• τα φρούτα,
• τα λαχανικά,
• οι σπόροι και οι ξηροί καρποί.

Η Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία προκρίνει την κάλυψη των αναγκών σε φυτικές ίνες από ολόκληρα τρόφιμα. Ως γενική σύσταση θέτει τουλάχιστον 14 γραμμάρια ινών για κάθε 1.000 θερμίδες, ενώ πριν από τη λήψη συμπληρωμάτων ινών προτείνει να προηγείται συζήτηση με την ομάδα φροντίδας του διαβήτη.

Η πρόσληψη φυτικών ινών είναι προτιμότερο να αυξάνεται με αργό ρυθμό. Αν η αύξηση γίνει απότομα και σε μεγάλη ποσότητα, μπορεί να εμφανιστούν φούσκωμα, αέρια, κράμπες ή μεταβολές στις κενώσεις. Εξίσου σημαντικό είναι να καταναλώνεται αρκετό νερό.

Τι δεν αποδεικνύει η μελέτη για τις φυτικές ίνες

Τα ευρήματα της δοκιμής δεν σημαίνουν ότι ένα διατροφικό πρότυπο με πολλές φυτικές ίνες μπορεί να πάρει τη θέση της μετφορμίνης ή άλλης θεραπείας που είναι αναγκαία για τον διαβήτη.

Πρόκειται για μελέτη περιορισμένου μεγέθους, που έγινε σε ένα μόνο κέντρο και διήρκεσε 84 ημέρες· στην ομάδα της μετφορμίνης συμμετείχαν μόλις 12 άτομα. Ακόμη, η διατροφική παρέμβαση συνδύαζε πολλές κατηγορίες φυτικών ινών με γενικότερη διατροφική καθοδήγηση. Έτσι, δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί ποιο επιμέρους στοιχείο ευθύνεται για κάθε αποτέλεσμα.