Δόντια: Τα 10 μυστικά που κρύβουν

Τα δόντια αποτελούν βασικό στοιχείο της εμφάνισής μας: επηρεάζουν το χαμόγελο και, κατ’ επέκταση, τη συνολική μας όψη. Ο ρόλος τους, ωστόσο, δεν είναι μόνο αισθητικός. Χάρη στα γερά δόντια μπορούμε να μασάμε και να μιλάμε, γι’ αυτό είναι σημαντικά και για τη λειτουργικότητα.

10 χρήσιμες πληροφορίες για τα δόντια και τη λειτουργία τους

Τα δόντια δεν επισκευάζουν μόνα τους τις βλάβες όπως το δέρμα

Παρότι το σμάλτο είναι ο πιο σκληρός ιστός του ανθρώπινου σώματος, δεν έχει ζωντανά κύτταρα για να αναπλάθεται μετά από φθορά. Στα πρώτα στάδια της τερηδόνας, η επαναμεταλλικοποίηση είναι δυνατόν να αποκαταστήσει μέρος της βλάβης. Αν έχει ήδη δημιουργηθεί κοιλότητα, χρειάζεται οδοντιατρική θεραπεία.

Υπάρχουν δόντια που φαίνονται από τη γέννηση

Συνήθως, το πρώτο δόντι των μωρών εμφανίζεται γύρω στον έκτο μήνα. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ένα παιδί γεννιέται ήδη με δόντια, που αποκαλούνται νεογιλά ή γενέθλια. Παιδοδοντίατρος πρέπει να αξιολογήσει την παρουσία τους, ιδίως αν δυσκολεύουν τον θηλασμό ή τραυματίζουν τη γλώσσα του βρέφους.

Η ανατολή των δοντιών δεν γίνεται πάντα σε κανονική θέση

Ορισμένα δόντια δεν ανατέλλουν κάθετα ή στη σωστή θέση: μπορεί να παραμείνουν έγκλειστα, να βγουν με κλίση ή να έχουν ασυνήθιστο προσανατολισμό. Αυτό παρατηρείται συχνά στους φρονιμίτες και ενδέχεται, σε κάποιες περιπτώσεις, να οδηγήσει σε συνωστισμό, πόνο ή επιβάρυνση των διπλανών δοντιών. Για την επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης βοηθούν η κλινική εξέταση και η ακτινογραφία.

Τα νεογιλά δόντια επιτελούν σημαντικούς ρόλους πριν από τα μόνιμα

Κατά κανόνα, τα παιδιά έχουν 20 νεογιλά δόντια. Συμμετέχουν στη μάσηση και στην ανάπτυξη της ομιλίας, ενώ συνεισφέρουν και στη σωστή διάπλαση της οδοντοφυΐας. Επιπλέον, κρατούν τον αναγκαίο χώρο για τα μόνιμα δόντια. Αν ένα νεογιλό χαθεί νωρίς, τα γειτονικά δόντια μπορεί να μετακινηθούν και να αυξηθεί η πιθανότητα προβλημάτων στη σύγκλειση.

Στη ζωή μας εμφανίζονται δύο σειρές δοντιών

Αρχικά αναπτύσσονται 20 νεογιλά δόντια και στη συνέχεια έως 32 μόνιμα. Η αντικατάσταση των νεογιλών αρχίζει συνήθως κοντά στην ηλικία των έξι ετών και τελειώνει περίπου στα 12, με πιθανές φυσιολογικές διαφορές από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κάποιοι δεν αποκτούν όλα τα μόνιμα δόντια, ενώ σε άλλους εμφανίζονται επιπλέον δόντια, φαινόμενο που ονομάζεται υπεραριθμία.

Οι γομφίοι δεν είναι τα μόνα δόντια στο πίσω μέρος του στόματος

Οι προγόμφιοι βρίσκονται ανάμεσα στους κυνόδοντες και τους γομφίους. Η επιφάνειά τους είναι πιο επίπεδη από εκείνη των κυνόδοντων και συμβάλλουν στη σύνθλιψη και την άλεση της τροφής. Στα παιδιά δεν υπάρχουν νεογιλοί προγόμφιοι, επομένως οι μόνιμοι προγόμφιοι δεν αντικαθιστούν αντίστοιχα νεογιλά δόντια.

Κάπνισμα και άτμισμα μπορούν να βλάψουν τη στοματική υγεία

Η πιθανότητα περιοδοντικής νόσου αυξάνεται με το κάπνισμα, το οποίο μπορεί επίσης να επιβραδύνει την επούλωση των ιστών. Το άτμισμα δεν είναι ακίνδυνο: ενδέχεται να προκαλέσει ξηροστομία, ενώ η νικοτίνη και άλλες ουσίες μπορεί να επηρεάσουν τα ούλα. Η μείωση του σάλιου έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή αυτό συμβάλλει στην εξουδετέρωση των οξέων και προστατεύει τα δόντια από την τερηδόνα.

Τα αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη ενδέχεται να διαβρώσουν το σμάλτο

Ένα ποτό χωρίς ζάχαρη δεν είναι απαραίτητα και ακίνδυνο για τα δόντια. Τα αναψυκτικά διαίτης, όπως και πολλά ενεργειακά ποτά, έχουν οξέα που μπορούν να διαβρώσουν το σμάλτο, κυρίως όταν καταναλώνονται συχνά. Μετά από ένα όξινο ποτό, το νερό μπορεί να περιορίσει την επιβάρυνση, όπως και η αποφυγή του βουρτσίσματος αμέσως μετά.

Το τμήμα του δοντιού που φαίνεται δεν είναι το σύνολό του

Το ορατό κομμάτι του δοντιού, πάνω από τα ούλα, λέγεται μύλη. Η ρίζα βρίσκεται στο οστό της γνάθου και συμβάλλει στη σταθερότητα του δοντιού. Την περιβάλλει ο περιοδοντικός σύνδεσμος, ένα πλέγμα ινών που απορροφά τις πιέσεις κατά τη μάσηση και επιτρέπει στα δόντια να μετακινούνται σταδιακά στη διάρκεια ορθοδοντικής θεραπείας.

Η φροντίδα του χαμόγελου έχει σημασία σε όλες τις ηλικίες

Η ευθυγράμμιση των δοντιών δεν είναι ζήτημα μόνο εμφάνισης. Σε κάποιες περιπτώσεις, η κακή σύγκλειση μπορεί να δυσχεραίνει τη μάσηση ή την αποτελεσματική φροντίδα του στόματος. Με την έγκαιρη εξέταση από οδοντίατρο ή ορθοδοντικό είναι δυνατόν να εντοπιστούν πιθανά προβλήματα και να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία.

Τα δόντια είναι πιο σύνθετα απ’ ό,τι δείχνουν. Για τη διατήρηση ενός υγιούς χαμόγελου σε όλη τη ζωή, σημαντικά είναι το καθημερινό βούρτσισμα με φθοριούχο οδοντόκρεμα, ο καθαρισμός ανάμεσα στα δόντια, ο περιορισμός της συχνής κατανάλωσης όξινων και ζαχαρούχων ποτών, καθώς και οι τακτικοί οδοντιατρικοί έλεγχοι.