Καρκίνος του παχέος εντέρου: Πώς μπορείτε να μειώσετε τον κίνδυνο

Οι διατροφικές αλλαγές, η τακτική άσκηση, η διαχείριση του βάρους και οι προληπτικές εξετάσεις μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου για καρκίνο του παχέος εντέρου. Παρότι δεν μπορείτε να αλλάξετε παράγοντες όπως η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό, μπορείτε να υιοθετήσετε συνήθειες που βοηθούν στην πρόληψη.

1. Αυξήστε τις φυτικές τροφές στη διατροφή σας

Η κατανάλωση περισσότερων φρούτων, λαχανικών, οσπρίων και δημητριακών ολικής άλεσης μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου, καθώς και άλλων μορφών καρκίνου.

• Μελέτη του 2017 διαπίστωσε ότι η διατροφή σχετίζεται με τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου: οι φυτικές ίνες, τα φρούτα και τα λαχανικά συνδέονταν με χαμηλότερο κίνδυνο, ενώ το κόκκινο και το επεξεργασμένο κρέας με υψηλότερο.
• Μελέτη του 2015 διαπίστωσε ότι η φυτική διατροφή μείωνε τον κίνδυνο κατά 49% σε σύγκριση με μια τυπική αμερικανική διατροφή, η οποία περιλαμβάνει μεγάλη κατανάλωση κρέατος.
• Άλλη μελέτη του 2015 κατέληξε ότι η φυτική διατροφή «προσφέρει σημαντικά οφέλη έναντι πολλών μορφών καρκίνου, ενώ ουσιαστικά δεν ενέχει κίνδυνο ανεπιθύμητων παρενεργειών».

2. Περιορίστε το κόκκινο και το επεξεργασμένο κρέας

Ο περιορισμός του κόκκινου και του επεξεργασμένου κρέατος, όπως η μπριζόλα, ο κιμάς, τα αλλαντικά και τα λουκάνικα, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη μείωση του κινδύνου.

• Ευρωπαϊκή μελέτη του 2005, στην οποία παρακολουθήθηκαν 478.000 άνδρες και γυναίκες, διαπίστωσε ότι όσοι κατανάλωναν τη μεγαλύτερη ποσότητα κόκκινου κρέατος —περίπου 142 γραμμάρια ή περισσότερο την ημέρα— είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρκίνο του παχέος εντέρου σε σχέση με όσους έτρωγαν τη μικρότερη ποσότητα, κάτω από 28 γραμμάρια την ημέρα.
• Μελέτη του 2005 στις ΗΠΑ διαπίστωσε ότι η μεγάλη κατανάλωση τόσο κόκκινου όσο και επεξεργασμένου κρέατος συνδεόταν με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο.
• Μετα-ανάλυση του 2015 κατέληξε ότι η κατανάλωση κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος «αυξάνει πειστικά τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου κατά 20% έως 30%».
• Μελέτη του 2007 που εξέτασε τη σχέση της κατανάλωσης κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος με τον κίνδυνο καρκίνου εντόπισε «σημαντικά αυξημένους κινδύνους» —κατά 20% για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού— στους συμμετέχοντες με τη μεγαλύτερη κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος.

3. Μειώστε ή αποφύγετε το αλκοόλ

Ο περιορισμός ή η αποφυγή του αλκοόλ μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής Αντικαρκινικής Εταιρείας για τη μείωση του κινδύνου καρκίνου συστήνουν περιορισμένη κατανάλωση: έως ένα ποτό την ημέρα για τις γυναίκες και έως δύο για τους άνδρες.

• Μελέτη του 2021 διαπίστωσε ότι η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ στην πρώιμη ενήλικη ζωή αποτελεί παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού.
• Μελέτη του 2018 για την κατανάλωση αλκοόλ και τον καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού κατέληξε ότι το αλκοόλ είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξή του.
• Μελέτη του 2021 από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας επιβεβαίωσε επίσης τη σύνδεση ανάμεσα στο αλκοόλ και τον αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου.

4. Διακόψτε το κάπνισμα

Οι καπνιστές έχουν κατά 50% υψηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν καρκίνο του παχέος εντέρου σε σύγκριση με όσους δεν έχουν καπνίσει ποτέ. Η διακοπή του καπνίσματος μπορεί, επομένως, να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου.

• Μελέτη διάρκειας 12 ετών, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 180.000 άνθρωποι, διαπίστωσε συσχέτιση ανάμεσα στο κάπνισμα και τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου. Ο κίνδυνος ήταν υψηλότερος στους σημερινούς καπνιστές και σε όσους κάπνιζαν για πολλά χρόνια. Μειωνόταν στους πρώην καπνιστές που είχαν διακόψει πριν από τα 40 έτη ή δεν είχαν καπνίσει για περισσότερα από 31 χρόνια.
• Μελέτη που ξεκίνησε από την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία το 1982 και δημοσιεύτηκε το 2000 κατέληξε ότι το μακροχρόνιο κάπνισμα συνδέεται με αυξημένη θνησιμότητα από καρκίνο του παχέος εντέρου τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Διαπίστωσε επίσης ότι η έγκαιρη διακοπή του καπνίσματος μείωνε τον κίνδυνο.
• Μετα-ανάλυση του 2020 διαπίστωσε ότι το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού. Ο κίνδυνος αυξανόταν όσο μεγαλύτερη ήταν η ένταση και η διάρκεια του καπνίσματος και μειωνόταν μετά τη διακοπή.

5. Διαχειριστείτε το βάρος σας

Η διατήρηση ενός υγιούς βάρους μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου. Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των ΗΠΑ, τα άτομα με υπέρβαρο ή παχυσαρκία έχουν περίπου 30% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρκίνο του παχέος εντέρου σε σχέση με τα άτομα χωρίς αυτές τις καταστάσεις. Ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού, ιδίως στους άνδρες.

• Ανασκόπηση του 2016 διαπίστωσε ότι οι επιδράσεις της παχυσαρκίας, όπως η αύξηση του σπλαχνικού λίπους στην κοιλιά και η αντίσταση στην ινσουλίνη, αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου.
• Συστηματική ανασκόπηση μελετών του 2013 επιβεβαίωσε επίσης τη σύνδεση ανάμεσα στην παχυσαρκία και τον αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου.

6. Κάντε τακτικά σωματική δραστηριότητα

Η τακτική άσκηση μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του βάρους και στη μείωση του κινδύνου καρκίνου του παχέος εντέρου. Μπορεί επίσης να βελτιώσει τη διάθεση και την ψυχική υγεία και να συμβάλει στον καλύτερο ύπνο.

• Μελέτη του 2019 διαπίστωσε ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να προλαμβάνει περίπου το 15% των καρκίνων του παχέος εντέρου και να μειώνει τον κίνδυνο θανάτου και υποτροπής πριν και μετά τη διάγνωση.
• Μετα-ανάλυση του 2009 κατέληξε ότι η τακτική σωματική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο κατά 24%.
• Μελέτη του 2017 διαπίστωσε ότι η καθιστική ζωή —και ειδικότερα η παρατεταμένη παρακολούθηση τηλεόρασης, η καθιστική εργασία και ο συνολικός χρόνος σε καθιστή θέση— συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού στους ενήλικες.

Γιατί είναι σημαντικός ο τακτικός προληπτικός έλεγχος

Οι εξετάσεις προσυμπτωματικού ελέγχου μπορούν να εντοπίσουν τον καρκίνο του παχέος εντέρου πριν εμφανιστούν σημεία ή συμπτώματα. Η κολονοσκόπηση συνήθως συνιστάται κάθε 10 χρόνια, με έναρξη στην ηλικία των 45 ετών. Αν ο κίνδυνος είναι αυξημένος, ο γιατρός μπορεί να συστήσει να ξεκινήσει ο έλεγχος νωρίτερα ή να γίνεται συχνότερα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Αμερικανικής Αντικαρκινικής Εταιρείας για την περίοδο 2020-2022:

• Στις ΗΠΑ, περίπου το 13% των καρκίνων του παχέος εντέρου αποδίδεται στην κατανάλωση αλκοόλ και το 12% στην τρέχουσα ή προηγούμενη χρήση καπνού.
• Οι σημερινοί καπνιστές έχουν κατά 50% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου σε σύγκριση με όσους δεν έχουν καπνίσει ποτέ.
• Οι άνδρες με παχυσαρκία έχουν περίπου 50% υψηλότερο κίνδυνο σε σχέση με τα άτομα χωρίς παχυσαρκία, ενώ στις γυναίκες με παχυσαρκία ο κίνδυνος είναι αυξημένος κατά περίπου 10%.

Συζητήστε με τον γιατρό σας ποια εξέταση είναι καταλληλότερη για εσάς.

Κολονοσκόπηση

Κατά την κολονοσκόπηση χρησιμοποιείται ένα λεπτό, εύκαμπτο όργανο με κάμερα και φωτισμό, το κολονοσκόπιο, για να εξεταστούν το παχύ έντερο και το ορθό.

• Πλεονέκτημα: Θεωρείται η «χρυσή» μέθοδος προσυμπτωματικού ελέγχου, λόγω της ακρίβειάς της και επειδή επιτρέπει την αφαίρεση προκαρκινικών αναπτύξεων κατά τη διάρκεια της εξέτασης.
• Μειονεκτήματα: Η προετοιμασία για τον καθαρισμό του εντέρου μπορεί να είναι δυσάρεστη. Υπάρχει επίσης κίνδυνος ρήξης και αιμορραγίας. Για την εξέταση απαιτείται ήπια καταστολή και χρειάζεται να κανονίσετε τη μεταφορά σας από και προς το ιατρείο.

Εικονική κολονοσκόπηση ή κολονογραφία με αξονική τομογραφία

Η μέθοδος χρησιμοποιεί αξονική τομογραφία, αφού διοχετευτεί μικρή ποσότητα αέρα στο παχύ έντερο για να απεικονιστεί καλύτερα.

• Πλεονέκτημα: Μπορεί να είναι λιγότερο επεμβατική από την κλασική κολονοσκόπηση.
• Μειονεκτήματα: Αν εντοπιστούν πολύποδες ή ύποπτες αναπτύξεις, δεν μπορούν να αφαιρεθούν χωρίς να γίνει κανονική κολονοσκόπηση. Οι επαναλαμβανόμενες εξετάσεις μπορεί επίσης να συνεπάγονται έκθεση σε ακτινοβολία.

Εύκαμπτη σιγμοειδοσκόπηση

Η εύκαμπτη σιγμοειδοσκόπηση χρησιμοποιεί ένα φωτιζόμενο όργανο με κάμερα, το σιγμοειδοσκόπιο, για την εξέταση του εντέρου.

• Πλεονέκτημα: Έχει λιγότερους κινδύνους παρενεργειών από την παραδοσιακή κολονοσκόπηση και ο γιατρός μπορεί να αφαιρέσει τυχόν αναπτύξεις κατά τη διάρκεια της εξέτασης.
• Μειονέκτημα: Εξετάζει ολόκληρο το ορθό, αλλά μόνο το κατώτερο τρίτο του παχέος εντέρου.

Εξέταση λανθάνοντος αίματος στα κόπρανα

Η εξέταση λανθάνοντος αίματος στα κόπρανα (FOBT) χρησιμοποιεί φωτιζόμενο όργανο με κάμερα, σε αυτή την περίπτωση σιγμοειδοσκόπιο, για την εξέταση του παχέος εντέρου.

• Πλεονέκτημα: Μπορεί να εντοπίσει μικροσκοπικά ίχνη αίματος που δεν είναι ορατά κατά τη συνηθισμένη κένωση.
• Μειονέκτημα: Υπάρχει κίνδυνος ψευδώς θετικού αποτελέσματος. Αν προκύψει μη φυσιολογικό αποτέλεσμα, ο γιατρός πιθανότατα θα συστήσει κολονοσκόπηση.

Εξέταση DNA κοπράνων

Η εξέταση αναλύει δείγμα κοπράνων για πιθανές γενετικές αλλαγές που μπορεί να υποδεικνύουν καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού.

• Πλεονέκτημα: Ορισμένες εξετάσεις DNA κοπράνων διατίθενται χωρίς συνταγή και μπορούν να γίνουν στο σπίτι.
• Μειονεκτήματα: Δεν είναι αλάνθαστη μέθοδος και δεν είναι ιδανική για άτομα με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου. Όπως και η εξέταση λανθάνοντος αίματος, μπορεί να δώσει ψευδώς θετικά αποτελέσματα.

Οι επιλογές πρόληψης και το κατάλληλο πρόγραμμα εξετάσεων εξαρτώνται από το ατομικό ιστορικό και πρέπει να συζητούνται με τον γιατρό σας.