Από τις διαδικτυακές διαφωνίες με αγνώστους έως τις φορτισμένες γιορτές με συγγενείς, αρκετές συζητήσεις καταλήγουν σήμερα σε αδιέξοδο. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Dartmouth, όμως, εντόπισαν μια «συνταγή» συζήτησης που αποκαλούν «ροζ θόρυβο» και η οποία ίσως βοηθήσει τους ανθρώπους να επιστρέψουν σε πιο ενδιαφέρουσες και ευχάριστες αλληλεπιδράσεις, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Science Advances.
Η Katie O’Nell, πρώτη συγγραφέας της μελέτης και υποψήφια διδάκτωρ ψυχολογικών και εγκεφαλικών επιστημών, λέει ότι ο ροζ θόρυβος είναι εντονότερος όταν οι συζητήσεις συνδυάζουν το οικείο με το απρόσμενο. Οι συνομιλητές μένουν σε ένα θέμα τόσο όσο χρειάζεται για να μάθουν ο ένας από τον άλλον και στη συνέχεια περνούν σε κάτι νέο, κρατώντας τη συζήτηση φρέσκια, εξηγεί.
«Βρίσκουμε ότι οι συζητήσεις που παρουσιάζουν περισσότερο ροζ θόρυβο τείνουν να αξιολογούνται ως πιο ευχάριστες», λέει η O’Nell. «Όταν οι άνθρωποι μιλούν για μια καλή συζήτηση, συχνά χρησιμοποιούν μεταφορές όπως “σε συγχρονισμό” ή “στο ίδιο μήκος κύματος”, οι οποίες καταρρέουν όταν τις εξετάσουμε με μαθηματικούς όρους. Δείχνουμε ότι ο υπερβολικός συγχρονισμός είναι πιθανώς κακό πράγμα και ότι το να κινούμαστε και προς και μακριά ο ένας από τον άλλον μπορεί να κάνει τους συνομιλητές να νιώθουν ότι “κλίκαραν”».
Η Emily Finn, αντίστοιχη συγγραφέας της μελέτης και επίκουρη καθηγήτρια ψυχολογικών και εγκεφαλικών επιστημών, εκφράζει την ελπίδα ότι η εργασία θα οδηγήσει σε περισσότερη έρευνα για τη βελτίωση της ανθρώπινης επικοινωνίας, ιδίως σε δύσκολα θέματα. «Ελπίζουμε ότι η εργασία μας θα ανοίξει τον δρόμο για περισσότερη έρευνα σχετικά με το πώς να βελτιώσουμε την ανθρώπινη επικοινωνία, ειδικά γύρω από δύσκολα θέματα», λέει.
«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι αν έχετε μείνει σε ένα θέμα τόσο πολύ που αρχίζει να γίνεται βαρετό, μην φοβάστε να εισάγετε λίγη τυχαιότητα και να αναζητήσετε μαζί ένα νέο θέμα», λέει. «Αν πηγαινοέρχεστε μεταξύ θεμάτων πιο γρήγορα απ’ ό,τι θα θέλατε, πάρτε μια στιγμή να σκεφτείτε τι λέει ο συνομιλητής σας και κάντε διευκρινιστικές ερωτήσεις».
Πώς μέτρησαν οι ερευνητές τον ροζ θόρυβο στις συζητήσεις
Η ομάδα του Dartmouth μετέτρεψε σε αριθμητικό χάρτη ένα ανοιχτού κώδικα σύνολο δεδομένων, χρησιμοποιώντας transformers —το λογισμικό νευρωνικών δικτύων που βρίσκεται πίσω από chatbots όπως το Claude και το ChatGPT. Το CANDOR corpus περιέχει απομαγνητοφωνήσεις σχεδόν 1.700 συζητήσεων. Κάθε σειρά ομιλίας αποτυπώθηκε ως ξεχωριστό σημείο δεδομένων, με τις παρόμοιες προτάσεις να βρίσκονται κοντά και τα διαφορετικά αποσπάσματα σε μεγαλύτερη απόσταση.
Ακολούθως, οι ερευνητές εξέτασαν την απόσταση κάθε μέρους της συζήτησης από το προηγούμενο, αποδίδοντας τις αποστάσεις ως διακριτά σήματα που μοιάζουν με ηχητικά κύματα. Έπειτα διερεύνησαν αν τα σήματα έμοιαζαν περισσότερο με κόκκινο, λευκό ή ροζ θόρυβο.
Οι «αποχρώσεις του θορύβου» εντάσσονται στο φάσμα του θορύβου και καθεμία έχει διαφορετικά γνωρίσματα. Συνήθως ο θόρυβος συνδέεται με μια ανεπιθύμητη διακοπή, όπως τα παράσιτα του ραδιοφώνου· το «χρώμα» ενός σήματος, ωστόσο, δείχνει απλώς τη σχετική ισχύ στις διάφορες ζώνες συχνοτήτων.
Χαμηλής συχνότητας και υπόκωφος είναι ο κόκκινος θόρυβος, που θυμίζει τον μονότονο ήχο ενός μακρινού ωκεανού. Στον αντίποδα, ο λευκός θόρυβος μιας τηλεόρασης χωρίς σήμα είναι οξύς και υψηλής συχνότητας. Ο ροζ θόρυβος μοιάζει με τον σταθερό βρυχηθμό καταρράκτη και διατηρεί σταθερή ηχητική ενέργεια.
Σε πολλά συστήματα συναντάται ο ροζ θόρυβος, επειδή για τη σωστή λειτουργία τους χρειάζεται ευέλικτη εναλλαγή μεταξύ σταθερότητας και τυχαιότητας. Παραδείγματα αποτελούν οι χτύποι της καρδιάς, ο συντονισμός των νευρώνων και η σύζευξη κλιματικών συστημάτων, όπως του ωκεανού με την ατμόσφαιρα.
«Σκέφτομαι τον ροζ θόρυβο ως ένα “σήμα Χρυσομαλλούσας” ανάμεσα στον κόκκινο και τον λευκό θόρυβο», λέει η Finn. «Ο ροζ θόρυβος βρίσκεται στη μέση αυτών των δύο τύπων σημάτων, ισορροπώντας την αργή, σταθερή περιπλάνηση του κόκκινου θορύβου με τις γρήγορες, σπασμωδικές κινήσεις του λευκού θορύβου. Σου δίνει κάποια σταθερότητα, ενώ επίσης σου επιτρέπει να κάνεις μια αλλαγή όταν τη χρειάζεσαι».
Πώς ο ροζ θόρυβος βοηθά τη ροή μιας συζήτησης
Στον καμβά μιας συζήτησης, οι ερευνητές περιγράφουν τον διάλογο με λευκό θόρυβο ως περιπλάνηση χωρίς σαφή εστίαση, σαν μια συζήτηση με νήπιο. Αντίθετα, ο διάλογος με κόκκινο θόρυβο παραμένει έντονα προσηλωμένος και άκαμπτος, όπως μια εχθρική νομική κατάθεση.
«Χρειαζόμαστε περισσότερη εμπειρική εργασία για να δοκιμάσουμε ποιες στρατηγικές λειτουργούν ώστε να εισαγάγουν περισσότερο ροζ θόρυβο στη συζήτηση, αλλά προτείνουμε οι άνθρωποι να προσέχουν πότε οι συζητήσεις τους μοιάζουν περισσότερο με κόκκινο ή λευκό θόρυβο», λέει η Finn.
Η O’Nell δίνει ως παράδειγμα ροζ θορύβου μια συζήτηση για αθλήματα, στην οποία δύο άνθρωποι έχουν διαφορετικές προτιμήσεις, αλλά καταφέρνουν να βρουν κοινό έδαφος. Ο ένας λέει: «Είμαι φανατικός οπαδός του μπέιζμπολ», και ο άλλος απαντά: «Εμένα μου αρέσει περισσότερο το μπάσκετ». Ο πρώτος συνεχίζει: «Και του γιου μου, είναι πιο γρήγορο», με τον συνομιλητή του να ανταποκρίνεται: «Ακριβώς! Ο γιος σου ασχολείται με αθλήματα;».
«Προσαρμόζονται ο ένας στον άλλον», λέει η O’Nell. «Ο δεύτερος δεν είναι οπαδός του μπέιζμπολ, αλλά δεν τερματίζει απότομα τη συζήτηση ούτε περνά σε άλλο θέμα. Βρίσκει κάτι συναφές στην απόλαυση ενός διαφορετικού αθλήματος που επιτρέπει στην άλλη ομιλήτρια να βρει τη δική της σύνδεση. Στη συνέχεια πιάνεται από το θέμα του γιου της για να μάθει περισσότερα γι’ αυτήν, αφού είναι σαφές ότι δεν πρόκειται να μιλήσουν εκτενώς για αθλητικές ομάδες».
Ροζ θόρυβος, απόλαυση της συζήτησης και δεύτερα ραντεβού
Στο σύνολο δεδομένων που αξιοποίησε η ομάδα του Dartmouth για να δημιουργήσει τον αριθμητικό χάρτη της περιλαμβάνονται και ερωτηματολόγια που συμπληρώθηκαν μετά τις συζητήσεις. Η ομάδα αναφέρει ότι η ποσότητα ροζ θορύβου προέβλεπε με ακρίβεια τον βαθμό στον οποίο οι συμμετέχοντες δήλωναν πως απόλαυσαν την ανταλλαγή και αισθάνθηκαν συνδεδεμένοι με τον συνομιλητή τους.
Για να εξετάσει περαιτέρω τον ρόλο του ροζ θορύβου σε συζητήσεις της πραγματικής ζωής, η ομάδα ανέλυσε απομαγνητοφωνήσεις από podcast γνωριμιών-εξπρές. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι πρώτες συναντήσεις με περισσότερη ποσότητα ροζ θορύβου είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να καταλήξουν σε δεύτερο ραντεβού.
Η μελέτη δείχνει ότι ο ροζ θόρυβος δεν αφορά αποκλειστικά όσους έχουν έμφυτο ταλέντο στην επικοινωνία. Σε αξιολόγηση 25 podcast με δύο παρουσιαστές, διαπιστώθηκε ότι στα πρώτα 50 επεισόδια η ποσότητα ροζ θορύβου αυξήθηκε σχεδόν σε όλα τα ζευγάρια ομιλητών.
«Αυτό το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον επειδή υποδηλώνει ότι ο συντονισμός των λέξεων μας με τρόπο που παράγει ροζ θόρυβο μπορεί να είναι μια ικανότητα που μαθαίνεται», σημειώνει η O’Nell. «Όποιος έχει υποφέρει από μια άβολη συζήτηση σε ένα ραντεβού ή στο τραπέζι της Ημέρας των Ευχαριστιών μπορεί να έχει λόγο να ελπίζει. Οι άνθρωποι μπορεί να μπορούν να κινηθούν προς πιο “ροζ” συζητήσεις με εξάσκηση».
Γιατί μια καλή συζήτηση δεν χρειάζεται απόλυτο συγχρονισμό
Η μελέτη του Dartmouth, με συν-συγγραφέα την Kiara Sanchez, πρώην επίκουρη καθηγήτρια ψυχολογικών και εγκεφαλικών επιστημών, διαφέρει από την υπάρχουσα έρευνα για τη δυναμική της συζήτησης, εξηγεί η O’Nell. Τα ευρήματά της υποδεικνύουν ότι η απόκλιση συμβάλλει ουσιαστικά στην αξιοποίηση μιας συνομιλίας. Αντίθετα, οι περισσότερες άλλες μελέτες εξετάζουν τον συγχρονισμό των ομιλητών και το πώς γίνονται σταδιακά περισσότερο όμοιοι στη διάρκεια της συζήτησης.
«Επικαλούμενοι αυτή την ιδέα του ροζ θορύβου, μπορούμε να δείξουμε πόσο σημαντικό είναι για τους ανθρώπους να απομακρύνονται επίσης ο ένας από τον άλλον», λέει η O’Nell. «Στο κάτω-κάτω, το να μιλάς σε έναν παπαγάλο θα είχε ως αποτέλεσμα τέλεια ευθυγράμμιση, αλλά θα ήταν μια απαίσια συζήτηση».
Περισσότερες πληροφορίες: Kathryn C. O’Nell et al., Pink noise in dyads’ semantic similarity trajectories predicts conversation enjoyment, Science Advances (2026). DOI: 10.1126/sciadv.aeb2684.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/roz-thoryvos-mporei-na-voithisei-stin-anazoogonisi-mias-eycharistis-syzitisis/30095





