Τα πρώτα πανελλαδικά δεδομένα για τον εμβολιασμό κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) καταγράφουν πρόοδο, η οποία όμως δεν επαρκεί. Από την ανάλυση στοιχείων της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης προκύπτει ότι το 2024 είχε αρχίσει τον εμβολιασμό το 41,4% των κοριτσιών και το 31,4% των αγοριών ηλικίας 9–15 ετών.
Παρά τη βελτίωση, η ολοκλήρωση του εμβολιασμού παραμένει σε χαμηλά επίπεδα: σχεδόν τα μισά κορίτσια και τρία στα τέσσερα αγόρια δεν έχουν κάνει όλες τις δόσεις. Τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται στην Κρήτη και τα χαμηλότερα στις περιφέρειες του Αιγαίου.
Τα στοιχεία δείχνουν, παράλληλα, κοινωνικές διαφορές, καθώς τα παιδιά που γεννήθηκαν εκτός Ελλάδας εμβολιάζονται πολύ λιγότερο. Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ψηφιακά δεδομένα είναι σημαντικά για την παρακολούθηση της κατάστασης και την ανάπτυξη στοχευμένων πολιτικών, με σκοπό την ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης.
Τα εθνικά δεδομένα για τον εμβολιασμό παιδιών και εφήβων στην Ελλάδα έναντι του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) δημοσιεύονται για πρώτη φορά, με βάση ψηφιακά στοιχεία της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης. Καταγράφουν βελτίωση, αλλά και σημαντική απόσταση από τους στόχους του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο διεθνές περιοδικό Vaccine και εξέτασε ανωνυμοποιημένα ψηφιακά δεδομένα του Εθνικού Συστήματος Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης (ΗΔΙΚΑ) και του Μητρώου ΑΜΚΑ. Αφορούσε παιδιά 9–15 ετών κατά το διάστημα 2022–2024 και αξιολόγησε την πορεία της χώρας προς τον στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας: πλήρης εμβολιαστική κάλυψη 90% στα κορίτσια έως τα 15, μέχρι το 2030.
Σημαντική πρόοδος, αλλά ακόμη ανεπαρκής
Η εικόνα βελτιώνεται, χωρίς ωστόσο η πρόοδος να θεωρείται επαρκής. Στις ηλικίες 9–15 ετών, το ποσοστό παιδιών που έχει κάνει τουλάχιστον μία δόση ανέβηκε στα κορίτσια από 34,7% το 2022 σε 41,4% το 2024. Στα αγόρια αυξήθηκε από 10,8% σε 31,4%, μετά την ένταξή τους στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων.
Η ηλικία έναρξης του εμβολιασμού αποκαλύπτει καθυστέρηση σε σχέση με τις εθνικές συστάσεις. Το 2024, τουλάχιστον μία δόση είχε λάβει το 18,6% των κοριτσιών και το 16,6% των αγοριών ηλικίας 9–11 ετών, δηλαδή της συνιστώμενης ηλικίας έναρξης. Από τα κορίτσια που γίνονται 15 ετών κάθε έτος της περιόδου ανάλυσης, περίπου έξι στα δέκα έχουν λάβει τουλάχιστον μία δόση HPV εμβολίου, σταθερά. Στα αγόρια, αντίθετα, καταγράφεται ταχεία άνοδος: το 2024 σχεδόν το 40% είχε ξεκινήσει εμβολιασμό πριν από τα 15.
Στα κορίτσια, η πλήρης κάλυψη με δύο δόσεις έως τα 15 έτη ανέβηκε από 47,7% το 2022 σε περίπου 52,5% το 2024. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν ένα στα δύο δεν έχει ολοκληρώσει το σχήμα. Για τα αγόρια της ίδιας ηλικίας, το αντίστοιχο ποσοστό αυξήθηκε θεαματικά, από 1,0% σε 27,7% την ίδια περίοδο, αλλά στα 15 τους πλήρως εμβολιασμένο είναι ακόμη μόνο ένα στα τέσσερα.
Η Κρήτη στις πρώτες θέσεις
Σημαντικές αποκλίσεις ανά διοικητική περιφέρεια καταγράφονται τόσο στην έναρξη όσο και στην ολοκλήρωση του εμβολιασμού. Η Κρήτη εμφανίζει σταθερά την υψηλότερη κάλυψη, ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά εντοπίζονται στο Βόρειο και στο Νότιο Αιγαίο, ιδιαίτερα στα παιδιά που φτάνουν τα 15 τους χρόνια. Η εικόνα αποτυπώνει γνωστές δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης σε νησιά και απομακρυσμένες περιοχές και αναδεικνύει την ανάγκη για δράσεις προσαρμοσμένες στις τοπικές κοινότητες.
Εμφανείς είναι και οι κοινωνικές ανισότητες. Σε σύγκριση με συνομηλίκους τους που γεννήθηκαν στην Ελλάδα, τα παιδιά και οι έφηβοι με τόπο γέννησης εκτός χώρας εμφανίζουν σταθερά πολύ χαμηλότερα ποσοστά έναρξης και ολοκλήρωσης του εμβολιασμού κατά του HPV. Χαρακτηριστικά, στα κορίτσια 9–15 ετών, τα ποσοστά έγκαιρης έναρξης είναι περίπου τριπλάσια για όσες έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα σε σχέση με όσες γεννήθηκαν σε άλλη χώρα.
Η έρευνα υπογραμμίζει ακόμη τη στρατηγική σημασία των ψηφιακών δεδομένων υγείας για τη Δημόσια Υγεία. Με εθνικές υποδομές, όπως η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, μπορεί να παρακολουθείται με ακρίβεια και διαχρονικά η εμβολιαστική κάλυψη, να εντοπίζονται «κενά» ανά ηλικία, φύλο, περιοχή και κοινωνική ομάδα και να σχεδιάζονται στοχευμένες παρεμβάσεις. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζονται πολιτικές για την έγκαιρη έναρξη του εμβολιασμού και τον περιορισμό των γεωγραφικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Σε αυτές περιλαμβάνονται η ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, η ενημέρωση γονέων και εφήβων, καθώς και παρεμβάσεις με στόχο νησιωτικές και ευάλωτες κοινότητες.
Συνοπτικά
- Τα πρώτα στοιχεία σε εθνικό επίπεδο για τον εμβολιασμό κατά του HPV στην Ελλάδα καταγράφουν ανοδική τάση, ωστόσο το 2024 η πλήρης κάλυψη ήταν μόλις 41,4% στα κορίτσια και 31,4% στα αγόρια.
- Το εμβολιαστικό σχήμα παραμένει ανολοκλήρωτο για σχεδόν τα μισά κορίτσια και για τρία στα τέσσερα αγόρια.
- Τα υψηλότερα ποσοστά εμβολιασμού καταγράφονται στην Κρήτη και τα χαμηλότερα στις περιφέρειες του Αιγαίου.
- Οι κοινωνικές ανισότητες αποτυπώνονται και στα ποσοστά εμβολιασμού: τα παιδιά που έχουν γεννηθεί εκτός Ελλάδας εμβολιάζονται πολύ λιγότερο.
- Μέσω της αξιοποίησης ψηφιακών δεδομένων από την ηλεκτρονική συνταγογράφηση είναι δυνατή η παρακολούθηση της εμβολιαστικής κάλυψης και η ανάπτυξη στοχευμένων μέτρων για την ενίσχυσή της.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/emvoliastiki-thorakisi-kata-toy-hpv-ti-apokalyptoyn-ta-prota-ethnika-stoicheia/17987
