Η διεθνής ερευνητική ομάδα με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο της Βιέννης εντόπισε ένα νέο αντιβιοτικό, το «saarvienin A», με αποτελεσματικότητα απέναντι σε υπερανθεκτικά βακτήρια. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Angewandte Chemie International Edition, εξέτασε μικροοργανισμούς οι οποίοι παράγουν φυσικά αντιβιοτικά.
Με ασυνήθιστη δομή και τρόπο δράσης που το ξεχωρίζουν από τα συμβατικά γλυκοπεπτίδια, το «saarvienin A» έχει φανεί αποτελεσματικό απέναντι σε βακτήρια όπως ο ανθεκτικός στη βανκομυκίνη Enterococcus και ο MRSA. Πλέον, οι επιστήμονες επιδιώκουν να βελτιώσουν το μόριο, ώστε να μπορεί να αξιοποιηθεί κλινικά, ενισχύοντας τις προσδοκίες για την αντιμετώπιση της αντοχής στα αντιβιοτικά.
Το saarvienin A είναι ένα νέο αντιβιοτικό της οικογένειας των γλυκοπεπτιδίων, το οποίο ανακάλυψε διεθνής ομάδα με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο της Βιέννης και το Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας Helmholtz του Σααρλάντ. Η εργασία τους δημοσιεύτηκε στο Angewandte Chemie International Edition και περιγράφει μια ένωση που παρουσιάζει ισχυρή δράση απέναντι σε βακτηριακά στελέχη με εξαιρετικά υψηλή αντοχή.
Η αύξηση των λοιμώξεων που δεν αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά ενδέχεται να μετατρέψει ακόμη και συνηθισμένες ασθένειες σε θανατηφόρες απειλές. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, αν δεν αναπτυχθούν νέα αντιβιοτικά, οι ετήσιοι θάνατοι μπορεί να φτάσουν έως και τα 100 εκατομμύρια μέχρι το 2050.
Για να αναζητήσουν νέες ενώσεις, επιστήμονες από διαφορετικούς φορείς, ανάμεσά τους το Πανεπιστήμιο της Βιέννης και το Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας Helmholtz του Σααρλάντ (HIPS), μελέτησαν τα ακτινοβακτήρια. Πρόκειται για μικροοργανισμούς που απαντώνται σε ασυνήθιστα περιβάλλοντα και παράγουν γνωστά αντιβιοτικά, όπως η βανκομυκίνη, η ριφαμυκίνη και η χελοκαρδίνη.
Σε εκχυλίσματα στελέχους Amycolatopsis, το οποίο είχε απομονωθεί από ορυχείο σπάνιων γαιών στην Κίνα, ο Jaime Felipe Guerrero Garzón εντόπισε ισχυρή αντιβιοτική δράση. Το εύρημα, που προέκυψε από το Τμήμα Φαρμακογνωσίας του Τμήματος Φαρμακευτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, οδήγησε σε περαιτέρω διερεύνηση. Ο Martin Zehl, επικεφαλής του Κέντρου Φασματομετρίας Μάζας του ίδιου πανεπιστημίου, διαπίστωσε ότι η δράση συνδεόταν με μια πιθανώς καινούργια ένωση γλυκοπεπτιδίων. Στη συνέχεια, συνεργάτες του HIPS χρησιμοποίησαν φασματομετρία μάζας και φασματοσκοπία πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού (NMR) και αναγνώρισαν το ολοκαίνουργιο μόριο saarvienin A.
Μια ασυνήθιστη μοριακή δομή
Από τα πρώτα στάδια της έρευνας φάνηκε τι ξεχωρίζει το Saarvienin A: ενώ τα γνωστά γλυκοπεπτίδια, όπως η βανκομυκίνη, συνδέονται με τον τυπικό βακτηριακό στόχο που συμμετέχει στη δημιουργία του κυτταρικού τοιχώματος, η νέα ένωση δεν ακολουθεί αυτόν τον τρόπο. Ενδέχεται, αντίθετα, να δρα με διαφορετικό μηχανισμό, ο οποίος δεν έχει ακόμη διαλευκανθεί. «Ήμασταν ενθουσιασμένοι που ανακαλύψαμε ότι η σααρβιενίνη Α δεν ταιριάζει σε καμία γνωστή κατηγορία», δήλωσε ο Jaime Felipe Guerrero. «Η μοναδική δομή του θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για αντιβιοτικά που τα βακτήρια δεν έχουν συναντήσει ποτέ πριν».
Δράση απέναντι στα ανθεκτικά βακτήρια
Οι ερευνητές δοκίμασαν τη νέα μοριακή ένωση κυρίως απέναντι στα λεγόμενα «παθογόνα ESKAPE», μια διαβόητη ομάδα υπερανθεκτικών βακτηρίων που παρακάμπτουν τα περισσότερα διαθέσιμα σήμερα αντιβιοτικά. Το μόριο εμφάνισε αξιοσημείωτη δράση κατά του Enterococcus που είναι ανθεκτικός στη βανκομυκίνη και του ανθεκτικού στη μεθικιλλίνη Staphylococcus aureus (MRSA), μεταξύ άλλων σε 3 παθογόνα ESKAPE και 26 κλινικά απομονώματα. Σε όλες τις δοκιμές ξεπέρασε τη βανκομυκίνη, ακόμη και απέναντι σε στελέχη ανθεκτικά σε πολλά άλλα αντιβιοτικά. «Η ανακάλυψη ενός νέου αντιβιοτικού είναι μόνο η αρχή», δήλωσε ο Sergey B. Zotchev, συντάκτης της μελέτης από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης. «Τώρα αντιμετωπίζουμε τη συναρπαστική πρόκληση να το βελτιώσουμε ώστε να καταστεί υποψήφιο φάρμακο κατάλληλο για κλινική χρήση».
Τα επόμενα στάδια της έρευνας
Η διεθνής ομάδα έχει ήδη εντοπίσει και κλωνοποιήσει τα βιοσυνθετικά γονίδια του saarvienin A και σκοπεύει να αξιοποιήσει την ιατρική χημεία και τη βιοσυνθετική μηχανική για τη βελτιστοποίηση του μορίου. Κεντρική επιδίωξη είναι να περιοριστεί η κυτταροτοξικότητα, χωρίς να μειωθεί η αντιβακτηριακή του δράση. Παρότι απομένουν προκλήσεις, η ανακάλυψη προσφέρει σημαντική ώθηση στην προσπάθεια κατά της αντοχής στα αντιβιοτικά και αναδεικνύει τις δυνατότητες που κρύβουν οι ανεξερεύνητες φυσικές πηγές.
Πηγή: Universitat wien
Συνοπτικά
- Το νέο αντιβιοτικό «saarvienin A», που εντόπισε διεθνής ομάδα ερευνητών, δρα αποτελεσματικά ενάντια σε υπερανθεκτικά βακτήρια.
- Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Angewandte Chemie International Edition και αφορά μικροοργανισμούς οι οποίοι παράγουν φυσικά αντιβιοτικά.
- Σε σύγκριση με τα παραδοσιακά γλυκοπεπτίδια, το «saarvienin A» ξεχωρίζει για τη δομή του και τον τρόπο δράσης του.
- Στις δοκιμές, το αντιβιοτικό αποδείχθηκε αποτελεσματικό απέναντι σε βακτήρια όπως ο ανθεκτικός στη βανκομυκίνη Enterococcus και ο MRSA.
- Με στόχο τη μελλοντική κλινική χρήση, οι ερευνητές σχεδιάζουν να βελτιώσουν το μόριο, εξέλιξη που δημιουργεί ελπίδες για την αντιμετώπιση της αντοχής στα αντιβιοτικά.
- Η συγκεκριμένη ανακάλυψη αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η αναζήτηση φυσικών πηγών για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/epanastatiki-anakalypsi-kata-ton-yperanthektikon-vaktirion-entopistike-ischyro-antiviotiko-thayma/6980
