Η αλλαγή του ρολογιού κατά μία ώρα μπορεί να αποδιοργανώσει ολόκληρη την οικογένεια, ακόμη κι όταν τα παιδιά είναι αρκετά μεγάλα ώστε να καταλαβαίνουν τι συνέβη. Η κατανόηση της αλλαγής δεν σημαίνει ότι το σώμα, ο εγκέφαλος, η όρεξη, η προσοχή ή η συναισθηματική ρύθμιση προσαρμόζονται αμέσως.
Κάθε χρόνο, κάποιος ανακοινώνει με ενθουσιασμό ότι τελειώνει η θερινή ώρα, σαν να κερδίσαμε όλοι μία επιπλέον ώρα ύπνου. Οι γονείς, όμως, συχνά αναρωτιούνται ποιος απολαμβάνει αυτή τη δωρεάν ώρα, αφού στο σπίτι η αλλαγή μοιάζει περισσότερο με αναστάτωση της καθημερινής ρουτίνας.
Το δείπνο ξαφνικά φαίνεται να έρχεται σε λάθος ώρα, η ώρα του ύπνου μοιάζει παράξενη και το πρωί φτάνει πριν προλάβει να ξυπνήσει ο εγκέφαλος. Στις 17:30 έξω έχει ήδη σκοτεινιάσει και το σώμα μπορεί να αισθάνεται ότι έχει περάσει προ πολλού η ώρα για ύπνο.
Η αλλαγή ώρας επηρεάζει και τα μεγαλύτερα παιδιά
Συχνά η συζήτηση για την αλλαγή ώρας επικεντρώνεται στους γονείς μωρών και νηπίων, με οδηγούς που προτείνουν να μετακινούν σταδιακά τους υπνάκους κατά 15 λεπτά, ώστε ένα παιδί δύο ετών να μην ξυπνήσει στις 4:12 το πρωί.
Όταν τα παιδιά μεγαλώνουν, μπορεί να θεωρήσουμε ότι το πρόβλημα εξαφανίζεται. Δεν εξαφανίζεται· απλώς το παιδί ψηλώνει και αποκτά πιο ισχυρές απόψεις για το γιατί η ώρα του ύπνου είναι, κατά τη γνώμη του, μια κυβερνητική συνωμοσία.
Ένα παιδί 11 ετών μπορεί να διαβάζει το ρολόι και να καταλαβαίνει ότι αυτό γύρισε μία ώρα πίσω. Αυτό δεν σημαίνει ότι το σώμα και ο εγκέφαλός του έχουν προσαρμοστεί. Τα μεγαλύτερα παιδιά εξακολουθούν να έχουν κιρκάδιους ρυθμούς και να επηρεάζονται από τα περιβαλλοντικά ερεθίσματα που τους δείχνουν τι ακολουθεί. Η ΔΕΠΥ δεν εξαφανίζεται επειδή ένα παιδί μπορεί να φτιάξει μόνο του ένα σάντουιτς, ούτε το άγχος παύει να επηρεάζει τους μαθητές του γυμνασίου επειδή μεγάλωσαν.
Το ρολόι μπορεί να δείχνει 19:00, αλλά το νευρικό σύστημα να λειτουργεί με τη δική του ώρα. Το ίδιο μπορεί να ισχύει και για τους γονείς. Ένας ενήλικας 42 ετών μπορεί επίσης να δυσκολεύεται σημαντικά με την αλλαγή: να νυστάζει στις 18:00, να μένει ξύπνιος όταν θα έπρεπε να κοιμάται και να νιώθει πως ο ήλιος τον εγκατέλειψε πριν από το δείπνο.
Η καθημερινότητα συνεχίζεται, ακόμη κι όταν το σώμα χρειάζεται χρόνο
Η αλλαγή της ώρας δεν είναι απλώς μια μικρή προσαρμογή στο πρόγραμμα. Όταν αλλάζει η ώρα που εμφανίζεται το φως της ημέρας, διαταράσσονται τα εξωτερικά ερεθίσματα που βοηθούν τον εγκέφαλο να προβλέψει τι ακολουθεί.
Παράλληλα, η ζωή δεν σταματά για να προσαρμοστεί η οικογένεια. Το σχολείο ξεκινά την ίδια ώρα, οι εργασίες πρέπει να γίνουν και το δείπνο πρέπει να ετοιμαστεί. Όλοι μπορεί να είναι πιο κουρασμένοι και λιγότερο υπομονετικοί, ενώ το βράδυ να κυλά δυσκολότερα απ’ ό,τι συνήθως.
Τότε είναι που οι γονείς συχνά αρχίζουν να κατηγορούν τον εαυτό τους. Μπορεί να αναρωτιούνται γιατί το μεγαλύτερο παιδί τους είναι ξαφνικά πιο ευερέθιστο, παρορμητικό ή δύσκολο να ξυπνήσει, ή γιατί δείχνει να έχει εξαντληθεί από όλους μέχρι αργά το απόγευμα. Μπορεί επίσης να πιστεύουν ότι θα έπρεπε να μπορεί να διαχειριστεί μια αλλαγή μίας ώρας.
Ωστόσο, η επίδραση δεν περιορίζεται πάντα σε μία ώρα. Το σκοτάδι έρχεται πριν το περιμένει ο εγκέφαλος, ενώ η πείνα, η προσοχή, ο ύπνος και οι μεταβάσεις μέσα στη μέρα μπορεί να απορρυθμιστούν. Το περιθώριο ηρεμίας μετά το σχολείο στενεύει ακόμη περισσότερο. Ένα παιδί μπορεί να έχει συγκρατηθεί για επτά ώρες στο σχολείο και να επιστρέφει στο σπίτι χωρίς άλλο συναισθηματικό απόθεμα. Για έναν νευροδιαφορετικό γονέα που προσπαθεί να βοηθήσει ένα νευροδιαφορετικό παιδί να ρυθμιστεί, η κατάσταση μπορεί να είναι ακόμη πιο απαιτητική όταν και το δικό του νευρικό σύστημα δυσκολεύεται.
Πώς μπορεί να γίνει πιο ομαλή η προσαρμογή
Μια πρακτική προσέγγιση είναι να μειωθούν οι προσδοκίες για λίγες ημέρες πριν και μετά την αλλαγή της ώρας. Το δείπνο μπορεί να είναι ιδιαίτερα απλό, η ώρα του ύπνου ίσως χρειαστεί να αρχίσει νωρίτερα, ακόμη κι αν το παιδί πιστεύει ότι είναι σχεδόν ενήλικας, και τα πρωινά μπορεί να απαιτούν περισσότερα ξυπνητήρια, περισσότερο φως και λιγότερες περιττές συζητήσεις.
Αν οι σχολικές εργασίες φαίνονται πιο δύσκολες, τα συναισθήματα πιο έντονα ή η οικογένεια κοιτάζει εξαντλημένη η μία την άλλη στις 19:00, αξίζει να θυμόμαστε ότι τα σώματα προσαρμόζονται. Δεν σημαίνει ότι όλοι ξέχασαν ξαφνικά όσα έχουν μάθει για να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες.
Το φθινόπωρο μπορεί να είναι όμορφο και τα φύλλα εντυπωσιακά, ενώ οι ήσυχες βραδιές ακούγονται ελκυστικές στη θεωρία. Στην πράξη, όμως, η παραμονή σε ένα σκοτεινό σπίτι από τις 17:45, με ένα απορρυθμισμένο παιδί και μια εργασία που δεν έχει αρχίσει, μπορεί να μην έχει τίποτα το χαλαρωτικό.
Αν η οικογένειά σας αποδιοργανώνεται όταν αλλάζει η ώρα, δεν το φαντάζεστε και δεν σημαίνει ότι αποτυγχάνετε. Κρατήστε τις ρουτίνες που είναι εφικτές, προσθέστε περισσότερο φως και ξεκούραση, δείξτε κατανόηση ο ένας στον άλλον, επιλέξτε γεύματα που απαιτούν όσο το δυνατόν λιγότερα σκεύη και δώστε στην οικογένεια χρόνο να προσαρμοστεί.
Το ρολόι μετακινήθηκε μόνο μία ώρα. Δυστυχώς, κανείς δεν ενημέρωσε τα νευρικά μας συστήματα ότι δεν θα έπρεπε να είναι κάτι σημαντικό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/allagi-oras-giati-aporrythmizei-oli-tin-oikogeneia-kathe-chrono/26581
