Σεξ: Τι είναι το spectatoring και πώς μπορεί να σας κρατά εγκλωβισμένους στις σκέψεις σας

Αν κατά τη διάρκεια του σεξ σκέφτεστε περισσότερο την εμφάνισή σας ή το αν τα κάνετε όλα «σωστά» παρά το πώς αισθάνεστε, μπορεί να βιώνετε το λεγόμενο spectatoring: την τάση να παρατηρείτε και να κρίνετε τον εαυτό σας αντί να είστε παρόντες στη σεξουαλική εμπειρία.

Φανταστείτε ότι κάνετε σεξ και, ενώ η ένταση ανεβαίνει, αντί να απολαμβάνετε τη στιγμή αναρωτιέστε αν η κοιλιά σας φαίνεται περίεργη από αυτή τη γωνία, αν κάνετε τους σωστούς ήχους ή αν ο σύντροφός σας βαριέται. Η προσοχή μετατοπίζεται από την ευχαρίστηση στην αγωνία για το αν δίνετε μια τέλεια «παράσταση».

«Spectatoring είναι όταν, κατά τη διάρκεια του σεξ, απομακρύνεστε νοερά από το σώμα σας και αρχίζετε να παρακολουθείτε τον εαυτό σας, σαν θεατές της δικής σας εμπειρίας αντί να τη βιώνετε πραγματικά», εξηγεί η Annette Benedetti, σύμβουλος σεξουαλικής ζωής και οικειότητας. Με άλλα λόγια, είστε τόσο απασχολημένοι με το πώς τα πηγαίνετε, που ξεχνάτε να απολαύσετε αυτό που συμβαίνει.

Οι ειδικοί εξηγούν γιατί εμφανίζεται το spectatoring, πώς μπορεί να επηρεάσει την απόλαυση και τι μπορείτε να κάνετε για να επιστρέψετε από τις σκέψεις σας στη στιγμή.

Τι είναι το spectatoring κατά τη διάρκεια του σεξ

Το spectatoring είναι σαν να έχετε στο μυαλό σας ένα υπερβολικά επικριτικό κοινό. Αντί να εστιάζετε σε όσα σας ευχαριστούν, αξιολογείτε νοερά τα πάντα: από την εμφάνισή σας και τις αντιδράσεις του συντρόφου σας μέχρι το πόσο χρόνο χρειάζεστε για να φτάσετε σε οργασμό.

Σχετίζεται με το άγχος επίδοσης και την αμηχανία, αλλά είναι πιο συγκεκριμένο. «Αυτό που διαφοροποιεί το spectatoring από την αφηρημάδα είναι η αυτοπαρατήρηση και η αυτοκριτική», εξηγεί η Valerie Poppel, PhD, κλινική σεξολόγος και διευθύντρια εκπαίδευσης στο Bliss Cruise. Το να σας αποσπά τη σκέψη η λίστα με τα ψώνια είναι κάτι διαφορετικό από το να επικρίνετε νοερά το σώμα σας ενώ σας αγγίζουν.

Παρά την ονομασία του, δεν χρειάζεται να υπάρχει πραγματικό κοινό. Το spectatoring μπορεί να συμβεί και κατά τον αυνανισμό, αν ανησυχείτε για το πόσο χρόνο χρειάζεστε για να τελειώσετε ή γιατί το σώμα σας δεν ανταποκρίνεται όπως πιστεύετε ότι θα έπρεπε.

Ποια είναι τα σημάδια του spectatoring

Μπορεί να μην καταλαβαίνετε αμέσως ότι συμβαίνει. Σύμφωνα με την Tara Suwinyattichaiporn, PhD, εκπαιδεύτρια σεξουαλικής αγωγής και συγγραφέα του βιβλίου How Do You Like It?: A Guide for Getting What You Want (in Bed), τα συνηθισμένα σημάδια περιλαμβάνουν:

• Έλεγχο της εμφάνισης: Ανησυχείτε για το πώς φαίνεται η κοιλιά σας, αν έχετε ξυριστεί αρκετά ή αν μια συγκεκριμένη στάση σάς κολακεύει.
• Υπερανάλυση του συντρόφου: Αναρωτιέστε αν απολαμβάνει το σεξ, προσπαθείτε να ερμηνεύσετε κάθε έκφραση του προσώπου του ή φοβάστε ότι σας κρίνει κρυφά.
• Άγχος επίδοσης: Σας απασχολεί πόσο χρόνο χρειάζεστε για να φτάσετε σε οργασμό, αν κάνετε τους σωστούς ήχους ή αν τα κάνετε όλα σωστά.
• Αίσθημα αποσύνδεσης: Συμμετέχετε σωματικά στο σεξ, αλλά το μυαλό σας βρίσκεται αλλού, σαν να παρακολουθείτε τον εαυτό σας αντί να συμμετέχετε.

Μπορεί επίσης να παρατηρήσετε ότι οι αισθήσεις είναι λιγότερο έντονες ή ότι δυσκολεύεστε ξαφνικά να διεγερθείτε. Όπως εξηγεί η Benedetti, όταν η προσοχή μετατοπίζεται από την απόλαυση στην αυτοκριτική, γίνεται δυσκολότερο να συνδεθείτε με όσα πραγματικά αισθάνεται το σώμα σας.

Γιατί εμφανίζεται το spectatoring

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους μπορεί να απομακρύνεστε νοερά κατά τη διάρκεια του σεξ, αλλά συχνά συνδέονται με ένα κοινό στοιχείο: την πίεση. Πίεση να δείχνετε ελκυστικοί, να ακούγεστε σέξι, να ικανοποιείτε τον σύντροφό σας ή να φτάσετε σε οργασμό μέσα σε έναν κοινωνικά αποδεκτό χρόνο.

«Συχνά, για τις γυναίκες, το spectatoring είναι σύμπτωμα όσων έχει διδάξει η κοινωνία από μικρή ηλικία σχετικά με το πώς πρέπει να συμπεριφέρονται και τι πρέπει να αισθάνονται», εξηγεί η Dr. Tara. Αν προστεθούν ανασφάλειες για την εικόνα του σώματος, σεξουαλική ντροπή, παλαιότερη κριτική ή μη ρεαλιστικές προσδοκίες για το πώς πρέπει να είναι το σεξ, δεν προκαλεί έκπληξη το ότι ο νους μπορεί να αντιμετωπίζει την οικειότητα σαν αξιολόγηση επίδοσης.

Ορισμένες εμπειρίες μπορεί επίσης να κάνουν το spectatoring πιθανότερο. Η Poppel σημειώνει ότι άνθρωποι που περνούν αλλαγές στο σώμα ή στη σεξουαλική λειτουργία, λόγω τοκετού, εμμηνόπαυσης, ασθένειας ή άλλων μεταβάσεων στη ζωή, μπορεί να νιώθουν ιδιαίτερα αμήχανα.

Το παρελθόν σεξουαλικό τραύμα μπορεί επίσης να συμβάλει στο spectatoring. Ωστόσο, η Poppel τονίζει ότι το spectatoring και η αποσύνδεση που σχετίζεται με τραύμα είναι διαφορετικές εμπειρίες και μπορεί να απαιτούν διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Πώς μπορεί να επηρεάσει τη σεξουαλική ζωή

Το να είστε ο αυστηρότερος κριτής του εαυτού σας δεν βοηθά ιδιαίτερα τη σεξουαλική επιθυμία. Όταν ανησυχείτε για την εμφάνισή σας ή για το αν κάνετε τα πάντα σωστά, απομακρύνετε την προσοχή σας από τις αισθήσεις που κάνουν το σεξ ευχάριστο.

Αυτό μπορεί να δυσκολέψει τη διέγερση, τη διατήρηση της παρουσίας στη στιγμή ή την επίτευξη οργασμού. Για ορισμένους ανθρώπους, το spectatoring μπορεί επίσης να συμβάλει σε δυσκολίες στη στύση ή στη λίπανση, ακόμη κι όταν επιθυμούν πραγματικά να κάνουν σεξ.

Μπορεί ακόμη να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο. Ίσως αρχίσετε να ανησυχείτε για το πόσο χρόνο χρειάζεστε για να τελειώσετε. Το άγχος δυσκολεύει τον οργασμό και αυτό γίνεται άλλη μία αιτία ανησυχίας. Όπως εξηγεί η Benedetti, όσο λιγότερη απόλαυση νιώθετε, τόσο περισσότερο μπορεί να παρακολουθείτε τον εαυτό σας, ενισχύοντας έναν κύκλο που γίνεται όλο και πιο δύσκολο να διακοπεί.

Με τον καιρό, αυτό το μοτίβο μπορεί να επιβαρύνει τη σεξουαλική ικανοποίηση. Όταν το γδύσιμο αρχίζει να μοιάζει περισσότερο με διαγώνισμα παρά με ευχάριστη εμπειρία, είναι κατανοητό να μην έχετε ιδιαίτερη διάθεση να το επαναλάβετε.

Πώς να σταματήσετε το spectatoring κατά τη διάρκεια του σεξ

Το ζητούμενο δεν είναι να πιέσετε τον εαυτό σας να σταματήσει να σκέφτεται —κάτι που συνήθως δεν λειτουργεί— αλλά να στρέψετε ξανά την προσοχή σας σε όσα βιώνετε.

Εστιάστε στις αισθήσεις σας

Όταν πιάνετε τον εαυτό σας να ανησυχεί για την κοιλιά σας ή για το πώς φαίνεται το πρόσωπό σας, δοκιμάστε να εστιάσετε σε όσα αισθάνεται πραγματικά το σώμα σας.

Η Poppel προτείνει τη γείωση μέσω των αισθήσεων, δηλαδή την εστίαση στις σωματικές αισθήσεις αντί στην αξιολόγηση της επίδοσής σας. Παρατηρήστε τη ζεστασιά του δέρματος του συντρόφου σας, την πίεση του αγγίγματός του ή την αίσθηση των χειλιών του στα δικά σας.

Η Dr. Tara προτείνει επίσης να κοιτάξετε τον σύντροφό σας στα μάτια, ώστε να επανέλθετε στην παρούσα στιγμή. Όπως επισημαίνει, ελπίζουμε ότι είναι και αρκετά όμορφος για να τον κοιτάζετε.

Αν το μυαλό σας περιπλανηθεί, δεν πειράζει. Δεν χρειάζεται να πετύχετε κάποια κατάσταση απόλυτης διαφώτισης. Απλώς επαναφέρετε απαλά την προσοχή σας σε όσα αισθάνεστε.

Επιβραδύνετε

Αν διαπιστώσετε ότι έχετε αρχίσει να κάνετε νοερά μια λίστα με όλα όσα υποτίθεται ότι κάνετε λάθος, κάντε μια παύση. Η επιβράδυνση, το κλείσιμο των ματιών και η συνειδητή αναπνοή μπορούν να βοηθήσουν να επιστρέψει η προσοχή στις σωματικές αισθήσεις, λέει η Benedetti. Μπορείτε επίσης να αφήσετε για λίγα λεπτά τη διείσδυση και να εστιάσετε στα φιλιά, στα αγγίγματα ή απλώς στο να κρατάτε ο ένας τον άλλον.

Αν είστε με σύντροφο, μην διστάσετε να πείτε ότι χρειάζεστε λίγο χρόνο. Ένα απλό «Μπορούμε να πάμε πιο αργά;» μπορεί να σας βοηθήσει να ξαναβρείτε τον ρυθμό σας, χωρίς να γίνει μεγάλη υπόθεση.

Απομακρύνετε την πίεση για οργασμό

Οι οργασμοί είναι υπέροχοι, αλλά όταν γίνονται το μοναδικό κριτήριο για το αν το σεξ ήταν επιτυχημένο, είναι εύκολο να επικεντρωθείτε τόσο πολύ στον στόχο ώστε να ξεχάσετε να απολαύσετε την εμπειρία.

Η Poppel προτείνει να διευρύνετε τον ορισμό του ικανοποιητικού σεξ, ώστε να μην περιορίζεται στη διείσδυση, στη στύση ή στον οργασμό. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι αφιερώνετε χρόνο για να ανακαλύψετε τι σας ευχαριστεί, χωρίς να προσπαθείτε να πετύχετε κάτι συγκεκριμένο.

Αν δεν φτάσετε σε οργασμό, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το σεξ ήταν κακό ή ότι κάτι πήγε στραβά. Η απομάκρυνση του οργασμού ως στόχου μπορεί να βοηθήσει να διακοπεί ο κύκλος πίεσης και αυτοπαρατήρησης που συντηρεί το spectatoring.

Τι να κάνετε αν το spectatoring επιμένει

Αν έχετε δοκιμάσει να εστιάσετε στις αισθήσεις σας, να επιβραδύνετε και να απομακρύνετε την εσωτερική κριτική, αλλά συνεχίζετε να βιώνετε spectatoring, να θυμάστε ότι η αλλαγή μιας συνήθειας μπορεί να χρειαστεί εξάσκηση.

Μια τεχνική που αξίζει να δοκιμάσετε είναι το sensate focus, μια άσκηση οικειότητας που περιλαμβάνει την εξερεύνηση της αφής χωρίς στόχο τη διείσδυση ή τον οργασμό. Η Poppel την προτείνει ως τρόπο να μετατοπιστεί η προσοχή από την επίδοση στην απόλαυση. Μπορείτε επίσης να εξασκηθείτε στη σεξουαλική ενσυνειδητότητα κατά τον αυνανισμό, όταν δεν υπάρχει σύντροφος που πρέπει να εντυπωσιάσετε.

Η επικοινωνία μπορεί επίσης να βοηθήσει στο σεξ με σύντροφο. Η Benedetti προτείνει να εξηγήσετε ότι μερικές φορές εγκλωβίζεστε στις σκέψεις σας και να πείτε στον σύντροφό σας τι σας βοηθά να είστε πιο παρόντες. Ίσως χρειάζεστε πιο αργό ρυθμό, περισσότερο χρόνο για αγγίγματα ή απλώς να μη σας ρωτούν κάθε πέντε λεπτά αν κοντεύετε να τελειώσετε.

Αν το spectatoring παρεμβαίνει συστηματικά στην απόλαυσή σας, σας προκαλεί δυσφορία ή συνδέεται με παλαιότερο σεξουαλικό τραύμα, εξετάστε το ενδεχόμενο να απευθυνθείτε σε εξειδικευμένο σεξοθεραπευτή ή επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Ο στόχος δεν είναι να έχετε πάντα απόλυτα ήσυχο μυαλό όταν γδύνεστε, αλλά να αφιερώνετε λιγότερο χρόνο κρίνοντας την επίδοσή σας και περισσότερο χρόνο απολαμβάνοντας την εμπειρία. Για ζητήματα που αφορούν τη σεξουαλική ή την ψυχική υγεία, οι αποφάσεις για την αντιμετώπιση λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.